Deprem Bölgesinde Yerleşme ve Yapılaşma Kararnamesi Kanunlaşıyor

Kanun, 6/2/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde meydana gelen depremlerden etkilenen illerde olağanüstü hal kapsamında yerleşme ve yapılaşmaya ilişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesini kabul ediyor. Kararname, geçici ve kesin iskan alanlarının belirlenmesini ve bu alanlarda yapılacak işlemlerin usul ve esaslarını düzenliyor.

Yasalaşma Süreci

"Olağanüstü Hal Kapsamında Yerleşme ve Yapılaşmaya İlişkin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" (1/292), 24 Şubat 2023 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklif esas komisyon olarak Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda görüşüldü (sıra sayısı 437). Genel Kurulda 5 Nisan 2023 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 245 kabul, 98 ret oy. Kanun 7452 sayıyla 10 Nisan 2023 tarihli ve 32159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kararname, 8/2/2023 tarihli ve 6785 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla olağanüstü hal ilan edilen illerde, yıkık, acil yıkılacak ve ağır hasarlı olarak tespit edilen yapıların yerine zemini uygun yerlerde yeni konutların süratle yapılıp teslim edilmesini ve kamu hizmet binalarının tamamlanmasını amaçlıyor.

İskan Alanları ve Arazi

• Geçici ve kesin iskan alanlarını Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı resen belirleyip ilgili kurumlara bildiriyor. Gerekli olursa Mera Kanunu ile Orman Kanununun ek 16. maddesi kapsamındaki alanlar da kullanılabiliyor.
• İskan alanı sınırları içinde kalan bu mera ve orman alanları en hızlı şekilde Hazine mülkiyetine geçiriliyor. Vasıf değişikliği yapılan orman alanının iki katı Orman Genel Müdürlüğüne tahsis ediliyor.
• Tespit dışı bırakılmış alanlar, ilgili kurumların görüşü alınmaksızın Bakanlığın talebiyle Hazine adına idari yoldan tapuya tescil ediliyor.
• İskan alanlarındaki taşınmazlar acele kamulaştırma usulüne tabi tutuluyor. Kıymet takdiri lisanslı gayrimenkul değerleme kuruluşlarına bırakılıyor ve taşınmazdan doğan haklar taşınmaz bedeli üzerinde korunuyor.
• Mesire, turizm ve benzeri alanlarda üçüncü kişiler lehine hak tesis eden sözleşmeler sona erdiriliyor.

Planlama, İhale ve Yapım

İskan alanlarında yapı ruhsatı, plan ve imar uygulamaları beklenmeksizin, jeolojik-jeoteknik etüt raporu ve zemin etüt raporu dikkate alınarak Bakanlıkça onaylanacak vaziyet planına göre alınabiliyor. İmar Kanununun plan ve parselasyon işlemlerindeki görüş, askı, ilan ve itirazlara dair hükümleri uygulanmıyor. Yapılar avan proje ile ihale edilebiliyor, Kamu İhale Kanununun yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin hükümleri uygulanmıyor. Deprem bölgesindeki inşaatlar Belediye Gelirleri Kanunu uyarınca alınan katılım bedellerinden muaf tutuluyor.

Kurumların Yetkileri

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, Bakanlığa, Bakanlığın bağlı, ilgili ve ilişkili kurum ve kuruluşlarına ve bunların iştiraklerine konut, işyeri ve altyapı tesisleri ile bunlar için gerekli mühendislik hizmetlerini yaptırabiliyor, tamamlanmış konut veya işyerlerini satın alabiliyor ve kaynak aktarabiliyor. Gerçek ve tüzel kişiler deprem bölgesinde konut ve işyeri yapıp Bakanlığa hibe edebiliyor, bunların dağıtımını Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı yapıyor. Enerji, doğalgaz ve telekomünikasyon şirketleri yatırım programlarını deprem bölgesinde inşa edilecek yapılara göre revize ediyor. Afet alanlarından çıkan yıkıntı atıklarının geçici olarak döküleceği yerler ve geri dönüşümü de düzenleniyor. 6306 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilen tecrübeli personel, Bakanlık, bağlı ve ilgili kuruluşları ile bunların iştiraklerinde görevlendirilebiliyor.