Nükleer Düzenleme Kurumunun Yetkileri ve Nükleer Zarar Sorumluluğu Belirleniyor

Kanun, nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerin ilke ve esaslarını belirliyor. Nükleer Düzenleme Kurumunun yetki ve sorumluluklarını ile nükleer zararlardan doğan hukuki sorumluluğu düzenliyor.

Yasalaşma Süreci

"Nükleer Düzenleme Kanunu Teklifi" (2/4222), 24 Şubat 2022 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı Çorum Milletvekili Oğuzhan Kaya (AK Parti). Teklifi toplam 95 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 1 Mart 2022 tarihinde verdi (sıra sayısı 314). Genel Kurulda 5 Mart 2022 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 248 kabul, 61 ret oy. Kanun 7381 sayıyla 8 Mart 2022 tarihli ve 31772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kanun, barışçıl kullanım ilkesini esas alarak nükleer enerji ve iyonlaştırıcı radyasyona ilişkin faaliyetlerde çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyonun olası zararlı etkilerinden korunmasına yönelik ilke ve esasları ile tarafların sorumluluklarını belirliyor. Gerekçeye göre Nükleer Düzenleme Kurumunu kuran 702 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Anayasa Mahkemesinin 30/12/2020 tarihli kararıyla iptal edilmişti. Kanun, bu iptalle doğan hukuki boşluğu gidermek için hazırlandı.

Nükleer Düzenleme Kurumu bu faaliyetler üzerinde düzenleme, değerlendirme, yetkilendirme ve denetleme yetkisine ve yaptırım uygulama yetkisine sahip oluyor. Faaliyetler bildirim veya yetkilendirme olmadan yürütülemiyor. Yetkilendirme lisans, izin ve yetki belgesi olarak düzenleniyor. Güvenlikle ilgili birincil sorumluluk yetkilendirilen kişide kalıyor.

Kurum denetim ve yerinde inceleme yapıyor. Denetlenenin direnmesi halinde Kurum denetçileri kolluk kuvveti talep edebiliyor. Nükleer tesisler ile radyoaktif atık tesisleri İmar Kanunu ve Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümlerinden muaf tutuluyor, bu yapıların denetimi Kanunda özel olarak düzenleniyor.

Radyoaktif atık ve kullanılmış yakıt yönetimi için genel ilkeler konuyor:

• Egemenlik alanı dışında yürütülen bir faaliyet sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların ülkeye girişi yasaklanıyor, bu kuralın istisnaları da düzenleniyor.
• Radyoaktif atık yönetimi ve işletmeden çıkarma için özel hesaplar kuruluyor ve bu hesapları yönetmek üzere Hesaplar Yönetim Kurulu oluşturuluyor.
• Radyoaktif atık yönetimine ilişkin ulusal yönetim planı ve radyoaktif kirlilik halinde kurumlar arası iş birliği düzenleniyor.

Kanun ayrıca nükleer zararlar için hukuki sorumluluk rejimi kuruyor. Nükleer tesisi işleten, tesisinde ya da nükleer maddelerin taşınması sırasında meydana gelen nükleer hadiseden kaynaklanan zararlardan kusuru olup olmadığına bakılmaksızın ve yalnızca kendisi sorumlu oluyor. Sorumluluk miktar ve zaman bakımından sınırlandırılıyor ve sigorta veya diğer mali güvencelerle teminat altına alınması zorunlu kılınıyor. Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Paris Sözleşmesi hükümleri uygulanıyor.