Çevre Kanunu'nda Müsilaj Önlemleri ve Bina Kimlik Sertifikası

Kanun, denizi kirleten araç ve tesislere yeni yükümlülükler ve yaptırımlar getiriyor, yapı denetimi kapsamındaki binalar için bina kimlik sertifikası uygulaması başlatıyor. İmar, kooperatif ve tarım destekleri gibi başka alanlarda da değişiklik yapıyor.

Yasalaşma Süreci

"Çevre Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/4469), 23 Mayıs 2022 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı İstanbul Milletvekili Mustafa Demir (AK Parti). Teklifi toplam 75 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 3 Haziran 2022 tarihinde verdi (sıra sayısı 336). Genel Kurulda 10 Haziran 2022 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 223 kabul, 58 ret oy. Kanun 7410 sayıyla 15 Haziran 2022 tarihli ve 31867 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kanun, Çevre Kanunu, İmar Kanunu, Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun başta olmak üzere çok sayıda kanunda değişiklik yapıyor.

Çevre ve Su

• Kıyılarda müsilaj sorununun yeniden yaşanmaması için denizi kirleten deniz araçlarına, deniz kıyısı tesislerine ve denize atık boşaltan tesislere yeni yükümlülükler ve yaptırımlar getiriliyor. Bazı cezalar artırılıyor, günlük 1 kilogram veya daha az tıbbi atık üretimine ceza getiriliyor ve cezalar Özel Çevre Koruma Bölgelerinde iki kat uygulanıyor. Kıyı tesisi yönetimleri gerekli tedbirleri almazsa veya kirlenmeyi yetkili mercilere bildirmezse yaptırım uygulanıyor.
• Arıtılmış atık suyu yeniden kullanan kuruluşlara bazı avantajlar sağlanıyor. Mevcut düzenlemede atıksu arıtma tesislerinde kullanılan elektriğin yüzde 50'sine kadar olan kısmı geri ödeniyor, kanun bu indirim oranlarını artırıyor.
• Mahalli idarelerce yapılamayan veya ivedi yapılması gereken atık su altyapısı ve atık yönetim tesisleri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca veya yetkilendireceği kurumlarca yapılabiliyor, yaptırılabiliyor, işlettirilebiliyor ve sonra ilgili idareye devrediliyor. Mahalli idarelerin bazı çevre yatırımları özel sektör eliyle de yapılabiliyor.
• Çevre Kanunu'na "çevre yönetimi hizmeti" tanımı ekleniyor. Bu hizmeti çevre mühendisleri, çevre yönetim birimleri, çevre danışmanlık firmaları veya Bakanlığın yönetmelikle belirlediği kişiler verecek.
• Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün inşa ettiği baraj, gölet ve diğer depolama tesislerinin maksat oranlarını Cumhurbaşkanı belirliyor, değiştirebiliyor veya kaldırabiliyor.

İmar, Yapı ve Kooperatifler

• Binaların yüksekliğinin "yençok: serbest" belirlenemeyeceği kuralına sanayi alanları, ibadethane alanları ve tarımsal amaçlı silo yapıları için istisna getiriliyor. Birden fazla yapı yapılıp tamamı bitmeden ruhsat süresi dolan projelerin tamamlanmasına kolaylık sağlanıyor.
• Yapı denetimi kapsamında tamamlanan yapılar için "Bina Kimlik Sertifikası" getiriliyor. Sertifika alan yapılar beşer yıllık dönemlerle, Bakanlıkça elektronik ortamdan belirlenen kuruluşlarca denetleniyor.
• Yapı denetim kuruluşlarında çalışan 65 yaşını doldurmuş denetçi ve yardımcı kontrol elemanları şantiyelerde denetim görevi alamıyor. Taşıyıcı sistem deneylerinden Bakanlıkça belirlenenlerin masrafını yapı denetim kuruluşu ödüyor. Görevlerini yerine getirmeyen laboratuvarlara uygulanan idari para cezası ve belge iptali kapsamı genişletiliyor.
• Etap kooperatifçiliğinde tapusunu devralan ortağa sonradan çıkarılan borçlandırmalar hükümsüz hale geliyor. Yapı kooperatifleri ortaklarından olan alacaklarını üçüncü kişilere devredemiyor. Kararlar kesinleşmeden icra takibi ve haciz yapılamıyor, devam eden bazı icra takipleri durduruluyor.
• Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki kredilerin geri ödenmemesi halinde genel hükümlere göre tahsil ediliyor. Gayrimenkul yatırım ortaklıkları bu kanun kapsamındaki projelerde müteahhit sıfatıyla yer alabiliyor.

Diğer Düzenlemeler

Afyonkarahisar'ın Kocatepe kasabasında süresi içinde başvurmayan vatandaşlara tapu için yeni başvuru imkanı veriliyor. Tarımsal desteklemelerden 5 yıl boyunca yasaklama getirilen gerçek üreticilerin sorunlarının çözülmesi için düzenleme yapılıyor. İskan Kanunu kapsamında borçlarını peşin ödeyen hak sahiplerine indirim uygulanıyor. Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü'nün ek ödeme kanununun adı "Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Döner Sermaye İşletmesi Kanunu" olarak değiştiriliyor. Coğrafi Bilgi Sistemleri Kanunu'nda kişisel verilerin korunmasına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararları çerçevesinde düzenleme yapılıyor. Türkiye Çevre Ajansı'nın kıyıların ve bazı korunan alanların işletilmesine imkan tanınıyor.