5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanununda Ne Değişiyor?
11 Ekim 2026 itibarıyla Referandom'da bu kanunu değiştirmeyi öneren 2 kanun teklifi ve bu tekliflerde 31 madde var. En yeni teklif: Hayvanları Koruma Kanununda Sahipsiz Hayvanlar için Değişiklik (12 Temmuz 2024).
Öne Çıkan Değişiklik Önerileri
- Kanunun Amacına İnsan ve Çevre Sağlığı Ekleniyor
- Sahipli ve Sahipsiz Hayvan Tanımları Değişiyor
- Bakımevi Dışında Hayvana Bakmak Sahiplenmeye Bağlanıyor
- Rehabilite Edilen Köpekler Sahiplenilene Kadar Bakımevinde Kalacak
- Bazı Bakımevi Köpeklerine Ötanazi Uygulanabilecek
- Toplanan Hayvanı Bakımevi Dışına Bırakmak Yasaklanıyor
Hayvanları Koruma Kanununda Sahipsiz Hayvanlar için Değişiklik
Madde 1: Kanunun Amacına İnsan ve Çevre Sağlığı Ekleniyor
Kanunun amaç maddesine, hayvanların korunmasında “insan, hayvan ve çevre sağlığı gözetilmek kaydıyla” ibaresi ekleniyor.
ÖnceKanunun amacı, hayvanların rahat yaşamını ve uygun muamele görmesini sağlamak, acı ve eziyet çekmelerini önlemektir.Teklif Ne ÖneriyorAynı amaç, insan, hayvan ve çevre sağlığı gözetilmek kaydıyla yerine getirilecek.Madde 2: Sahipli ve Sahipsiz Hayvan Tanımları Değişiyor
Sahipsiz hayvan, sahipli olmayan evcil hayvan olarak; sahipli hayvan, Bakanlık veri tabanına kayıtlı ev hayvanı olarak tanımlanıyor. Bakımevi tanımı da değişiyor.
ÖnceBakımevi, hayvanların rehabilite edileceği tesis olarak tanımlanıyor.Teklif Ne ÖneriyorBakımevi, hayvanların sahiplendirilinceye kadar barındırıldığı ve rehabilite edildiği yer oluyor; sahipli hayvan veri tabanına kayıtlı olan hayvan oluyor.Madde 3: Bakımevi Dışında Hayvana Bakmak Sahiplenmeye Bağlanıyor
Bakımevleri dışında bir hayvana bakmak, onun yasal sorumluluğunu alarak sahiplenmeyle mümkün oluyor. 4. maddenin (b) bendi kaldırılıyor.
ÖnceMaddede hayvanlara “bakan veya bakmak” isteyenlerden ve sahipsiz, güçten düşmüş hayvanların “korunması”ndan söz ediliyor.Teklif Ne ÖneriyorBunların yerine hayvanları “sahiplenmek” ve hayvanların “sahiplendirilinceye kadar bakılmaları” geliyor.Madde 4: Rehabilite Edilen Köpekler Sahiplenilene Kadar Bakımevinde Kalacak
Yakala-kısırlaştır-sal yöntemi bırakılıyor: bakımevine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydedilecek, rehabilite edilen köpekler sahiplendirilene kadar bakımevinde tutulacak.
ÖnceRehabilite edilen sahipsiz hayvanlar alındıkları ortama geri bırakılıyor.Teklif Ne ÖneriyorRehabilite edilen köpekler sahiplendirilinceye kadar bakımevlerinde barındırılıyor; bakımevine alınan hayvanlar Bakanlık veri sistemine kaydediliyor.Madde 5: Bazı Bakımevi Köpeklerine Ötanazi Uygulanabilecek
Bakımevindeki köpeklerden tehlikeli, bulaşıcı ya da tedavisiz hastalığı olan veya sahiplenilmesi yasak olanlara, 5996 sayılı Kanundaki ötanazi tedbiri uygulanacak.
ÖnceBölüm başlığında “Öldürülmesi”, madde metninde “Öldürme esas ve usulleri” ifadesi geçiyor.Teklif Ne ÖneriyorBaşlıklar “ötanazi” oluyor; bakımevi köpeklerine ötanazi tedbiri uygulanıyor, yerel yönetimler idari tedbir almaya yetkili kılınıyor.Madde 6: Toplanan Hayvanı Bakımevi Dışına Bırakmak Yasaklanıyor
Yasaklara, yerel yönetimler adına toplanan hayvanı bakımevi dışına terk etmek ekleniyor; hayvana müdahale yasağındaki “tıbbi” istisnası “kanuni ve tıbbi” oluyor.
ÖnceHayvanlara zarar verebilecek müdahaleler yalnızca “tıbbi” gerekçelerle yapılabiliyor.Teklif Ne Öneriyorİstisna “kanuni ve tıbbi” oluyor; toplanan sahipsiz hayvanı ya da bakımevindeki köpeği bakımevi dışına terk etmek yasak oluyor.Madde 7: İl Hayvanları Koruma Kurulunun Görevleri Değişiyor
Kurulun görevlerine sahipsiz hayvanlardan kaynaklı sorunları belirlemek ve çözüm önermek ekleniyor; gönüllülerin başvurularını değerlendirme görevi kaldırılıyor.
ÖnceKurul, hayvanların korunması amacıyla her türlü önlemi alıyor ve yerel hayvan koruma gönüllülerinin başvurularını değerlendiriyor.Teklif Ne ÖneriyorKurul insan, hayvan ve çevre sağlığına ilişkin önlemleri alıyor; gönüllü başvurularını değerlendirme görevi listeden çıkıyor.Madde 8: Bakımevi ve Ameliyathane Desteğinin Kapsamı Genişliyor
Yerel yönetimlere ve ilgili kuruluşlara bakımevi, hastane ve ameliyathane kurmaları, ekipman almaları ve sahiplendirme faaliyetleri için teşvik veya mali destek sağlanacak.
ÖnceDestek, hayvanların korunması amacıyla yapılan faaliyetler için veriliyor.Teklif Ne ÖneriyorDestek, insan, hayvan ve çevre sağlığı amacıyla bakımevi, ameliyathane kurmayı, ekipman almayı ve sahiplendirmeyi kapsıyor.Madde 9: El Konulan Hayvanlar Sahiplendirilene Kadar Bakımevinde Kalacak
Kötü muamele nedeniyle el konulan hayvanlardan sahiplendirilme niteliği olanlar, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde barındırılacak.
ÖnceEl konulan hayvanlar sahiplendiriliyor ya da koruma altına alınıyor.Teklif Ne ÖneriyorSahiplendirilme niteliği olanlar, sahiplendirilinceye kadar hayvan bakımevinde barındırılıyor.Madde 10: Hayvan Terk Cezası 2 Binden 60 Bin Liraya Çıkıyor
Sahipli hayvanı terk etmeye verilen idari para cezası artıyor. Toplanan hayvanı bakımevi dışına bırakmak da ilk kez idari para cezasına bağlanıyor.
ÖnceSahipli hayvanın terki, hayvan başına iki bin lira idari para cezası gerektiriyor.Teklif Ne ÖneriyorCeza hayvan başına altmış bin lira oluyor; toplanan hayvanı bakımevi dışına terk etmek hayvan başına elli bin lira ceza getiriyor.Madde 11: Artırılmış Cezalardan Hayvan Koruma Gönüllüsü Çıkarılıyor
Ceza maddesinin ikinci fıkrasındaki atıf “birinci, ikinci ve üçüncü” fıkralara genişliyor; yedinci fıkradan “hayvan koruma gönüllüsü” ibaresi çıkarılıyor.
Önceİkinci fıkra “birinci” ibaresine atıf yapıyor; yedinci fıkrada “hayvan koruma gönüllüsü” sayılıyor.Teklif Ne ÖneriyorAtıf “birinci, ikinci ve üçüncü” diye genişliyor; yedinci fıkradan “hayvan koruma gönüllüsü” ibaresi siliniyor.Madde 12: Eski Kanun Atıfları 5996 Sayılı Kanuna Çevriliyor
31. maddedeki 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu ile 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu atıfları “5996 sayılı Kanun” olarak değişiyor.
ÖnceMadde 3285 ve 4631 sayılı kanunlara atıf yapıyor.Teklif Ne ÖneriyorMadde 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununa atıf yapıyor.Madde 13: Bakımevi Kaynağını Ayırmayan Belediye Yöneticilerine Hapis
Madde başlığı “Yerel yönetimlerin sorumluluğu” oluyor, il özel idareleri de kapsama giriyor. Büyükşehir, il ve nüfusu 25 binden fazla belediyelerde kaynağı ayırmayan ya da amaç dışı harcayan yöneticilere 6 aydan 2 yıla hapis öngörülüyor.
ÖnceMadde “Belediyelerin sorumluluğu” başlığını taşıyor.Teklif Ne ÖneriyorBaşlık “Yerel yönetimlerin sorumluluğu” oluyor; büyükşehir, il ve nüfusu 25 binden fazla belediyelerde kaynağı ayırmayan ya da başka işe harcayan yöneticilere 6 aydan 2 yıla hapis veriliyor.Madde 14: Bakımevi Kurma Süresi 31 Aralık 2028'e Uzatılıyor
Bakımevi kurma ve kaynak ayırma süresi 31/12/2028 oluyor: bütçe gelirinin binde beşi, büyükşehirlerde binde üçü ayrılacak. Kedi ve köpek sahipleri 31/12/2025'e kadar dijital kayıt yaptıracak.
ÖnceSüre, büyükşehir, il ve nüfusu 75 binden fazla belediyeler için 31/12/2022, diğer belediyeler için 31/12/2024 tarihinde doluyor.Teklif Ne ÖneriyorBüyükşehir, il ve nüfusu 25 binden fazla belediyeler için süre 31/12/2028 oluyor; kedi ve köpek kaydı için son tarih 31/12/2025.Madde 15: Hayvan Koruma Gönüllüleri Kanundan Çıkarılıyor
5. ve 17. maddelerden bazı ibareler çıkarılıyor, “Hayvan Koruma Gönüllüleri” bölüm başlığı siliniyor ve yerel hayvan koruma gönüllülerini düzenleyen 18. madde kaldırılıyor.
ÖnceYerel hayvan koruma gönüllülerinin seçilmesi ve çalışması kanunun 18. maddesinde düzenleniyor.Teklif Ne Öneriyor18. madde yürürlükten kalkıyor; gönüllülere ilişkin bölüm başlığı ve bazı ibareler kanun metninden çıkarılıyor.
Hayvanlara Eziyet Hapis Cezası Kapsamına Alınıyor, Kayıt Zorunluluğu Geliyor
Madde 1: Tüzel Kişilerin Hayvanları da Ev Hayvanı Sayılıyor
Ev hayvanı tanımı tüzel kişilerin, yani şirket ve dernek gibi kuruluşların hayvanlarını da kapsıyor. Bakımevi Bakanlık izniyle kurulacak, rehabilitasyon kanunda tanımlanıyor.
ÖnceEv hayvanı tanımı yalnızca gerçek kişilerin muhafaza ettiği hayvanları kapsıyor.Teklif Ne ÖneriyorTüzel kişilerin hayvanları da ev hayvanı sayılır, bakımevi Bakanlık izniyle kurulur ve rehabilitasyon kanunda tanımlanır.Madde 2: Kedi ve Köpek Sahiplerine Dijital Kimlik Zorunluluğu
Kedi ve köpek sahipleri hayvanlarını dijital kimliklendirmeyle kayıt altına aldırmak zorunda. Yerel yönetimler bakımevi kurar, uygun görürse hayvan hastanesi de kurar.
ÖnceSahipli hayvanlar yavrulatılmak istendiğinde yalnızca yavruların kayıt altına alınması gerekiyor.Teklif Ne ÖneriyorYavrulatma şartı aranmadan bütün sahipli kedi ve köpekler dijital kimliklendirmeyle kayıt altına alınır.Madde 3: Ev Hayvanı Sahiplenme Şartları Yönetmelikle Belirlenecek
Hayvan sahiplenme, bakım ve eğitim şartlarını Bakanlık yönetmelikle belirleyecek. Ticari amaçsız bakılan ev hayvanı, nerede bakılırsa bakılsın borç yüzünden haczedilemeyecek.
ÖnceHaczedilemeyecek hayvanlar uygulamada yalnızca ev ve bahçe içinde bakılan hayvanlar olarak anlaşılıyordu.Teklif Ne ÖneriyorTicari amaçsız bakılan ev hayvanı, bulunduğu yere bakılmaksızın sahibinin borcundan dolayı haczedilemez.Madde 4: Pet Shoplarda Kedi ve Köpek Bulundurmak Yasaklanıyor
Ev hayvanı satış yerlerinde kedi ve köpek bulundurulamaz. Satış, Bakanlıkça izin verilen üretim yerlerindeki kedi ve köpekler için yapılabilir. Üretici ve satıcıların tedbirleri tüm hayvanları kapsar.
ÖnceEv hayvanı satış yerlerinde kedi ve köpek bulundurulabiliyor.Teklif Ne ÖneriyorSatış yerlerinde kedi ve köpek bulundurulamaz, yalnız izinli üretim yerlerindekilerin satışı yapılabilir; kural yayımdan bir yıl sonra işler.Madde 5: Tehlike Arz Eden Hayvanları Bakanlık Belirleyecek
Bakanlık tehlike arz eden hayvanları belirler. Bunları üretmek, sahiplenmek, barındırmak, beslemek ve satmak yasaklanır. Hayvana işkence ve ev hayvanını terk etmek de ayrı yasaklar olarak sayılır.
ÖnceTehlike arz eden hayvanları üretmek, satmak, sergilemek ve ülkeye sokmak yasaktır.Teklif Ne ÖneriyorYasağa sahiplenmek, barındırmak ve beslemek de eklenir; hangi hayvanların tehlike arz ettiğini Bakanlık belirler.Madde 6: İl Hayvanları Koruma Kurulu Üç Ayda Bir Toplanacak
Kurula doğa koruma il şube müdürü, çevre ve şehircilik il müdürü ve baro temsilcisi gibi yeni üyeler katılır. Kurul en geç üç ayda bir toplanır.
Teklif Ne ÖneriyorKurul en geç üç ayda bir başkanın çağrısıyla toplanır, gerektiğinde olağanüstü toplantı yapılabilir.Madde 7: İl Kurulu Bakımevi ve Hayvan Hastanelerini Denetleyecek
İl hayvanları koruma kurulunun görevlerine denetim eklenir. Kurul, kanundaki faaliyetlerin yerel yönetimler ve tarım il müdürlükleriyle eşgüdüm içinde yapılmasını sağlar.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorKurul, ilde kurulan hayvan bakımevlerini ve hayvan hastanelerini denetler.Madde 8: Hayvanlar İçin Destek Kapsamı ve Bağış İmkanı Genişliyor
Yerel yönetimlere teşvik ve mali destek, yalnız ev hayvanları için değil tüm hayvanlar için sağlanır. Gerçek ve tüzel kişiler Bakanlığa ve yerel yönetimlere ayni ya da nakdi bağış yapabilir.
ÖnceTeşvik ve mali destek hükmü yalnızca ev ve süs hayvanlarını kapsıyor.Teklif Ne ÖneriyorDestek tüm hayvanları kapsar; gerçek ve tüzel kişiler Bakanlığa ve yerel yönetimlere ayni veya nakdi bağış yapabilir.Madde 9: Medya Hizmet Sağlayıcılarına Zorunlu Yayın Yükümlülüğü Geliyor
Komisyonda eklenen madde, medya hizmet sağlayıcılarına zorunlu yayın yükümlülüğü getiriyor. 20. maddeye, 6112 sayılı Kanunun 48. maddesinin ikinci fıkrasının uygulanmayacağı hükmü ekleniyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne Öneriyor6112 sayılı Kanunun 48. maddesinin ikinci fıkrası, 5199 sayılı Kanunun 20. maddesi hakkında uygulanmaz.Madde 10: Hayvanat Bahçelerine Doğal Yaşam Parkı Seçeneği Geliyor
Gerçek veya tüzel kişiler, hayvanların etolojisine ve habitatına uygun, serbest dolaşımlarına imkân sağlayan doğal yaşam parkları kurabiliyor. Hayvanat bahçesi ve park kuralları yönetmelikle belirleniyor. Komisyon metnindeki kamu kurum ve kuruluşları ifadesi Genel Kurulda değiştirildi.
ÖnceKanunun 22. maddesi yalnızca hayvanat bahçelerini düzenliyor.Teklif Ne ÖneriyorGerçek veya tüzel kişiler, hayvanların etolojisine ve habitatına uygun, serbest dolaşımlarına imkan sağlayan doğal yaşam parkları kurabilir. Hayvanat bahçeleri ile doğal yaşam parklarının kuruluşu ile çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.Madde 11: Hayvan Kanunundaki İdari Para Cezaları Artırılıyor
Kanunun ihlallerine verilecek idari para cezaları önemli ölçüde artırılır ve yeni kabahatler eklenir. Hayvan başına en yüksek ceza 35 bin liradır.
ÖnceHayvanlara karşı ihlallerde daha düşük idari para cezaları uygulanıyor.Teklif Ne ÖneriyorCezalar artar; en yüksek tutar hayvan başına 35 bin lira. Hayvanlara bakmakla görevli kişiler ihlal ederse ceza iki katına çıkar.Madde 12: Hayvana İşkence ve Hayvan Öldürmeye Hapis Cezası Geliyor
Ev ve evcil hayvanı kasten öldürmek (6 ay-4 yıl), işkence etmek (6 ay-3 yıl) ve hayvan dövüştürmek (3 ay-2 yıl) suç olur. Soruşturma Bakanlık başvurusuna bağlıdır.
ÖnceBu fiillerin çoğu idari para cezası gerektiren kabahat sayılıyor.Teklif Ne ÖneriyorBu fiiller hapis cezası gerektiren suç olur; çok sayıda hayvana ya da bakıcı tarafından işlenirse ceza yarı oranında artar.Madde 13: Belediyeler Hayvan Bakımevi Kurmakla Yükümlü Oluyor
Belediyeler sahipsiz, güçten düşmüş ve tehlike arz eden hayvanlar için bakımevi kurar. Rehabilite edilen hayvanlar veri tabanına kaydedilir ve öncelikle alındıkları ortama bırakılır.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBelediyeler bakımevi kurar; kısırlaştırılan sahipsiz köpekler veri tabanına kaydedilir ve alındıkları ortama bırakılır.Madde 14: Yeni Sirk ve Yunus Parkı Kurmak Yasaklanıyor
Hayvanların kullanıldığı kara ve su sirkleri ile yunus parklarının kurulması yasaklanıyor. Mevcut işletmeler kapasite artıramıyor, üretim yapamıyor ve on yılın sonunda faaliyetine son veriyor; ihlale hayvan başına 25 bin lira ceza veriliyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorMevcut işletmeler, herhangi bir nedenle eksilen hayvan sayısını tamamlama ya da artırma, yeni şube açma gibi yollarla kapasite artırımına gidemez, üretim yapamaz, Bakanlığın izni olmadan işletme hakkını devredemez, on yılın sonunda faaliyetine son verir.Madde 15: Dört Köpek Irkının Sahiplenilmesi ve Üretimi Yasaklanıyor
Bakanlığın düzenlemesine kadar Pitbull Terrier, Japanese Tosa, Dogo Argentino ve Fila Brasileiro ile melezleri için yasak ve hayvan başına 11 bin lira ceza geçerli olur.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorMevcut sahipler hayvanlarını 6 ay içinde kısırlaştırıp Bakanlığa kaydettirirse ceza almaz; hayvanlar ağızlıksız ve tasmasız dolaştırılamaz.Madde 16: Belediyelere Bakımevi Kurmak İçin 2022 ve 2024 Sonuna Kadar Süre
Büyükşehir, il ve nüfusu 75 bini aşan belediyeler 31/12/2022'ye, diğerleri 31/12/2024'e kadar bakımevi kurar. Belediyeler bütçe gelirinin binde beşini, büyükşehirler binde üçünü ayırır. Süreler Genel Kurulda bir yıl öne çekildi.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBüyükşehir belediyeleri, il belediyeleri ve nüfusu yetmiş beş bini aşan belediyeler 31/12/2022, diğer belediyeler ise 31/12/2024 tarihine kadar ek 1 inci maddenin birinci fıkrasında belirtilen hayvan bakımevlerini kurmakla yükümlüdür. Kedi ve köpek sahipleri, hayvanlarını en geç 31/12/2022 tarihine kadar dijital kimliklendirme yöntemleriyle kayıt altına aldırmak zorundadır.
Kaynaklar
İlgili Terimler
Daha Fazlası
Son Güncelleme:
Kaynak Göster
Referandom. (2026, 11 Ekim). 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanununda Ne Değişiyor? [Değişen Kanun]. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026. https://www.referandom.com/kanunlar/degisen/5199-sayili-hayvanlari-koruma-kanunu