Kanun Nasıl Yapılır?
Teklifin verilişinden yayımına ve iptal davasına kadar kanunun yolculuğu. 16 soruda, her cevap dayandığı maddeyle.
Önce Kendini DeneKanun nasıl yapılır?
Kanun, bir ya da daha çok milletvekilinin gerekçesiyle Meclis Başkanlığına verdiği kanun teklifiyle başlar. Başkanlık teklifi esas komisyona havale eder; komisyon teklifi 45 gün içinde sonuçlandırıp rapor yazar. Rapor kural olarak dağıtıldıktan 48 saat sonra Genel Kurulda önce teklifin tümü, sonra maddeleri görüşülür ve en sonda tümü oylanır. Kabul edilen kanunu Cumhurbaşkanı 15 gün içinde Resmi Gazetede yayımlar ya da gerekçesiyle Meclise geri gönderir.
Terimler ve Mecliste Son Örnekler
Meclis Sözlüğü: Kanun Teklifi, Temel Kanun, Torba Kanun, Genel Kurul
Mecliste son örnekler: Türk Kızılay Kanunu Teklifi (10 Kasım 2026), Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşmasının Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi (5 Kasım 2026), Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi (22 Ekim 2026)
Türkiye'de kanun teklif etme yetkisi kime aittir?
Türkiye'de kanun teklif etme yetkisi yalnız milletvekillerine aittir.
Neden? Açıklama ve Madde
2017 değişikliğinden sonra kanun teklif etme yetkisi yalnız milletvekillerindedir; komisyonlar da kanun teklif edemez. Bir teklif tek bir milletvekilinin imzasıyla da verilebilir.
Genel Kurul görüşmelerine esas olan raporu hazırlayan komisyona ne denir?
Genel Kurul görüşmelerine esas olan raporu hazırlayan komisyona esas komisyon denir.
Neden? Açıklama ve Madde
Teklifin hangi komisyonlara gideceğini ve hangisinin esas olacağını havale sırasında Meclis Başkanlığı belirler. Tali komisyonlar yalnız kendilerini ilgilendiren yönlerde esas komisyona görüş bildirir.
Komisyon raporu Genel Kurula geldi. Aksine karar yoksa en erken ne zaman görüşülebilir?
Komisyon raporu, aksine karar yoksa Genel Kurulda dağıtımından itibaren 48 saat geçtikten sonra görüşülebilir.
Neden? Açıklama ve Madde
İçtüzük, milletvekillerinin raporu inceleyebilmesi için dağıtımdan sonra 48 saatlik bekleme süresi öngörür. Genel Kurul aksine karar verirse rapor bu süre dolmadan görüşülebilir.
Genel Kurulda teklifin maddeleri tek tek görüşüldü. Sıradaki adım ne?
Genel Kurulda teklifin maddeleri tek tek görüşüldükten sonra teklifin tümü oylanır.
Neden? Açıklama ve Madde
Sıra şöyledir: tümü üzerinde görüşme, maddelere geçilmesinin oylanması, maddelerin görüşülmesi ve en sonda teklifin tümünün oylanması. Maddelerine geçilmesi ya da tümü kabul edilmeyen teklif reddedilmiş olur.
Meclis bir kanunu kabul etti. Cumhurbaşkanının bu kanun için süresi ve seçenekleri nedir?
Cumhurbaşkanı Meclisin kabul ettiği kanunu 15 gün içinde yayımlar ya da gerekçesiyle Meclise geri gönderir.
Neden? Açıklama ve Madde
Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunu 15 gün içinde yayımlar; uygun bulmazsa aynı süre içinde gerekçesiyle Meclise geri gönderir. Bütçe kanunları geri gönderilemez.
Cumhurbaşkanı bir kanunu Meclise geri gönderdi. Meclis kanunu aynen kabul etmek isterse kaç oy gerekir?
Geri gönderilen kanunun aynen kabulü için en az 301 oy, yani üye tamsayısının salt çoğunluğu gerekir.
Neden? Açıklama ve Madde
Geri gönderilen kanun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (600 üyede 301) aynen kabul edilirse Cumhurbaşkanı onu yayımlar. Meclis kanunda değişiklik yaparsa Cumhurbaşkanı değiştirilen kanunu yeniden geri gönderebilir.
Yayımlanan bir kanunun Anayasaya aykırı olduğu düşünülüyor. Doğrudan iptal davası hangi süre içinde açılabilir?
Anayasaya aykırılık iddiasıyla iptal davası, kanunun Resmi Gazetede yayımlanmasından itibaren 60 gün içinde açılabilir.
Neden? Açıklama ve Madde
İptal davasını Cumhurbaşkanı, Mecliste en fazla üyeye sahip 2 parti grubu ya da üye tamsayısının en az 1/5'i (120 milletvekili) açabilir. Bu hak kanunun Resmi Gazetede yayımından itibaren 60 gün sonra düşer.
Bir milletvekili kanun teklifini hazırladı. Teklifi nereye verir?
Milletvekili hazırladığı kanun teklifini gerekçesiyle birlikte Meclis Başkanlığına verir.
Neden? Açıklama ve Madde
İçtüzüğe göre kanun teklifleri gerekçesiyle birlikte Meclis Başkanlığına verilir. Başkanlık teklifi doğrudan ilgili komisyona havale eder.
Teklif esas komisyona havale edildi. Komisyon teklifi en geç ne zamana kadar sonuçlandırmalıdır?
Esas komisyon kendisine havale edilen teklifi havale gününden itibaren 45 gün içinde sonuçlandırmalıdır.
Neden? Açıklama ve Madde
Esas komisyon teklifi 45 gün içinde sonuçlandırmalıdır. Süre dolarsa teklif sahipleri teklifin doğrudan Genel Kurul gündemine alınmasını isteyebilir.
Komisyon, kendisine gelen bir teklifi Anayasaya aykırı buldu. Ne yapar?
Komisyon Anayasaya aykırı bulduğu teklifi, gerekçesini yazarak maddelere geçmeden reddeder.
Neden? Açıklama ve Madde
Komisyonlar teklifleri önce Anayasaya uygunluk yönünden incelemek zorundadır. Aykırılık görürlerse gerekçesini belirterek maddelerin görüşülmesine geçmeden reddederler.
Bir yasama dönemi sona erdi ve bazı kanun teklifleri sonuçlanmadı. Bu tekliflere ne olur?
Bir yasama döneminde sonuçlanmayan kanun teklifleri hükümsüz sayılır; milletvekilleri bu teklifleri yeni dönemde yenileyebilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Sonuçlanmamış teklifler dönem sonunda hükümsüz sayılır. Yeni dönemde milletvekilleri bu teklifleri yenileyebilir, komisyon da önceki dönemin raporlarını açıkça belirterek benimseyebilir.
Genel Kurul bir kanun teklifini reddetti. Aynı teklif ne zaman yeniden verilebilir?
Reddedilen kanun teklifi, aynı yasama döneminde ancak ret tarihinden itibaren 1 tam yıl geçince yeniden verilebilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Reddedilen bir kanun teklifi, ret tarihinden itibaren 1 tam yıl geçmedikçe aynı yasama dönemi içinde yeniden verilemez.
Bir maddeye verilen önergelerden biri, maddenin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle reddini istiyor. Bu önerge ne zaman oylanır?
Maddenin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle reddini isteyen önerge, diğer değişiklik önergelerinin hepsinden önce oylanır.
Neden? Açıklama ve Madde
Anayasaya aykırılık önergeleri, maddeye verilen diğer önergelerden önce oylanır. Böylece önce maddenin Anayasaya uygunluğu karara bağlanır.
Teklifin Genel Kurulda görüşülmesine başlandı. Bundan sonra verilen bir değişiklik önergesi hangi şartla işleme konur?
Genel Kurulda görüşmeye başlandıktan sonra verilen değişiklik önergesi, en az 5 milletvekilinin imzası bulunursa işleme konur.
Neden? Açıklama ve Madde
Değişiklik önergeleri teklif basılıp dağıtıldıktan sonra verilebilir. Görüşmeye başlandıktan sonra verilen önergede en az 5 milletvekilinin imzası aranır.
Bir kanunun son oylamasının gerekli çoğunlukla yapılmadığı iddia ediliyor. Bu şekil bozukluğu için iptal davası ne zamana kadar açılabilir?
Son oylamanın gerekli çoğunlukla yapılmadığı iddiasıyla iptal davası, kanunun yayımından itibaren 10 gün içinde açılabilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Kanunların şekil denetimi, son oylamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığıyla sınırlıdır. Yayımdan itibaren 10 gün geçtikten sonra şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamaz.
TBMM Genel Kurulunda hangi kanun tekliflerinin görüşüleceğini kim belirler?
Genel Kurulda görüşülecek kanun tekliflerinin sırasını Meclis Başkanlığı alınış tarihine göre belirler; Danışma Kurulu farklı bir sıra önerebilir.
Neden? Açıklama ve Madde
İçtüzüğün 49. maddesine göre gündemdeki işlerin görüşme sırasını Meclis Başkanlığı, işlerin alınış tarihine göre belirler. Kanun tekliflerinin sırası için Danışma Kurulu Genel Kurula öneride bulunabilir ve bu öneri Genel Kurulun onayına sunulur. Danışma Kurulu, Meclis Başkanının başkanlığında siyasi parti grup başkanları ya da başkanvekillerinden kurulur; oybirliği sağlanamazsa siyasi parti grupları önerilerini doğrudan Genel Kurula sunabilir (md. 19). Başkan birleşimi kapatırken gelecek birleşimde görüşülecek işleri bildirir ve bunlar elektronik ilan panosunda ilan edilir.
Diğer Konular
- Genel Kurul Nasıl Çalışır?
- Meclis Hükümeti Nasıl Denetler?
- Milletvekilliği ve Seçimler
- Seçim Nasıl Yapılır?
- Cumhurbaşkanı ve Yürütme
- Bütçe Nasıl Yapılır?
- Anayasa Nasıl Değişir?
- Yargı Nasıl İşler?
- Belediye Meclisleri Nasıl Çalışır?
- Köy, Mahalle ve İl Nasıl Yönetilir?
- Vatandaş Karar Alma Sürecine Nasıl Katılır?
- Siyasi Partiler Nasıl Kurulur ve Çalışır?
- Uluslararası Antlaşmalar ve Savaş Kararı
