Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması için Yeni Kanun

Kanun, ilk defa veya yeniden memuriyete ya da kamu görevine atanacaklar hakkında arşiv araştırması ve güvenlik soruşturması yapılmasını tek bir kanunda düzenliyor. Elde edilen verilerin değerlendirilmesi ve kişisel verilerin korunması için kurallar getiriyor.

Yasalaşma Süreci

"Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu Teklifi" (2/2972), 19 Haziran 2020 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı Kırıkkale Milletvekili Ramazan Can (AK Parti). Teklifi toplam 71 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak İçişleri Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 1 Temmuz 2020 tarihinde verdi (sıra sayısı 220). Genel Kurulda 7 Nisan 2021 tarihinde kabul edildi. Kanun 7315 sayıyla 17 Nisan 2021 tarihli ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılıyor. Güvenlik soruşturması ise kritik ve stratejik önemi olan kadro ve pozisyonlar için arşiv araştırmasıyla birlikte yapılabiliyor. Bunlar, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi olan birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilenler. Üst kademe kamu yöneticisi, Cumhurbaşkanınca Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre atanacak yöneticiler olarak tanımlanıyor.

Kurum ve kuruluş tanımına, kamu kurumu niteliğinde olmayan ancak yüksek teknoloji gerektiren Ar-Ge, bilişim teknolojileri ve savunma sanayi gibi alanlarda milli güvenlik açısından stratejik önemi olan birim, proje, tesis ve hizmetlerde rol alan kuruluşlar da dahil ediliyor. Kanun ayrıca arşiv araştırmasının kapsamını ve güvenlik soruşturmasında arşiv araştırmasına ek olarak tespit edilecek hususları belirliyor.

Araştırma ve soruşturmayla elde edilen verileri değerlendirmek için ilgili kurum ve kuruluşlarda, en üst amirin görevlendireceği en az üç kişiden oluşan bir değerlendirme komisyonu kuruluyor. Komisyon, kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmesini atamaya yetkili amire yazılı olarak sunmak zorunda.

Kişisel verilere ilişkin kurallar şöyle:

• Kişinin, istihbari faaliyetlere konu olmayan kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilmesi, bu verilere erişmesi, düzeltme ve silme taleplerinde bulunması için tedbirler alınıyor.
• Araştırma ve soruşturmaya esas alınan kişisel verilerin doğru ve güncel olmasına dikkat ediliyor. Veriler işlendikleri amaçla bağlantılı, ölçülü ve sınırlı kullanılıyor, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunundaki genel ilkelere aykırı hareket edilemiyor ve veri güvenliğine ilişkin önlemler alınıyor.
• Elde edilen kişisel veriler, işlenme amacı ortadan kalkarsa veya her durumda iki yılın sonunda değerlendirme komisyonlarınca siliniyor ve yok ediliyor.
• Verilerin değerlendirilmesinde görevli olanlar kişisel verilerle ilgili suç işlerse, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmuyorsa 6698 sayılı Kanunun 17 nci maddesi, kabahat gerektiriyorsa 18 inci maddesi uygulanıyor.

Milli Savunma Üniversitesine bağlı enstitülerde öğrenim görecekler hakkında da bu kanuna göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılıyor.