Emniyet Rütbe ve Göç Yönetimi Dahil Çok Konulu Kanun

Bu deneyim üzerinden ifade edebiliriz ki, AKP iktidarı alıkonulan kamu görevlilerinin ailelerine sağ salim kavuşmasına ilgisiz kalmakta, bunun yerine ailelerine maddi temelde haklar vaat etmektedir.

Son yıllarda işe giriş, terfi ve benzeri nedenlerle kamuda yapılan sözlü sınavların genellikle “kayırmacılık” amacıyla kullanılabildiği bilinmektedir.

İçişleri Komisyonu Başkanlığı toplantısında ve kanun teklifinin Genel Kuruldaki görüşülmesi esnasında İYİ Parti Grubu olarak bizimde talep etmiş olduğumuz, fakat öncesinde kabul edilmeyen bu kanun maddesinin getirilmesini olumlu ve yerinde buluyoruz.

Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı personelinin yanı sıra, Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin de karşılıklı olarak yararlandığı bu tesislerin kiraya verilmesi, bu personelin buralardan yararlanmalarını pahalı hale getirerek zorlaştırabilecektir.

Bu madde ile rant dağıtımına zemin hazırlanmaktadır. Çünkü ilgili Bakanın koyacağı usul ve esaslar dışında hiçbir kanuni kriter konulmamıştır.

Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı personelinin yanı sıra, Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin de karşılıklı olarak yararlandığı bu tesislerin kiraya verilmesi, bu personelin buralardan yararlanmalarını pahalı hale getirerek zorlaştırabilecektir.

Bu madde ile rant dağıtımına zemin hazırlanmaktadır. Çünkü ilgili Bakanın koyacağı usul ve esaslar dışında hiçbir kanuni kriter konulmamıştır.

Madde ile, 2918 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde düzenleme yapılarak İçişleri Bakanlığının 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamındaki görev ve yetkileri düzenlenmektedir.

Maddenin (h) bendine “sürücü sicili” diye bir kavram yerleştirilmiştir. Hukuk sisteminde böyle bir kavram mevcut olmayıp, kanunun tanımlar bölümünde de bir açıklama getirilmemiştir.

Madde ile, geçiş üstünlüğüne sahip araçlar arasına görev ve hizmet gerekleri veya güvenlik nedenleriyle geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlar eklenmiş ve maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikte düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

Bu madde net bir şekilde keyfilik yaratacaktır.

Getirilen düzenlemeyle yeni sistemde göreve gelen Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların sağlık hakkı bakımından mevzuattaki boşluğun doldurulması amaçlanmaktadır.

Bu koşulun Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar için aranmaması onlara ömür boyu tanınmış bir imtiyaz niteliğindedir.

Böylece yurttaşların vergilerinden karşılanacak şekilde ömür boyu imtiyaz elde edecek bir ayrıcalıklı kesim oluşacaktır. Bu maddenin kanun teklifinden çıkarılması gerekmektedir.

Madde ile, kişinin bir sağlık kuruluşuna yerleştirilebilmesi ve resmi sağlık kurulu raporunun alınabilmesi için hekim ön raporu usulü düzenlenmekte, kişinin sağlık kuruluşunda bulundurulabileceği süre yirmi günle sınırlandırılmaktadır.

Uyuşturucu ve akıl sağlığı gibi sebeplerden ötürü de olsa insanların rızası alınmadan sağlık müdahalesinde bulunulmak istenmesi doğru bir yaklaşım değildir.

Uygulamada kişilerin rızası ve bilgisi dışında derneklere üye olarak kaydedildikleri veya dernek üyeliğinden istifa ettikleri halde üyelikten çıkarılarak kayıtlara işlenmediği gibi durumlarla karşılaşılmaktadır.

Teklifin gerekçesinde düzenlemenin “yurttaşların bilgisi dışında derneklere üye yapılması ve üyelikten çekilenlerin işlemlerinin yapılmaması gibi sorunlar yaşamaması için yapıldığı” ifade edilmesine rağmen, düzenlemenin, örgütlenme özgürlüğünü önemli ölçüde kısıtlayacağı açıktır.

Bu düzenleme açık bir fişlemedir.

Dernek üyelikleri üzerinden vatandaşlar fişlenecek ve memuriyete giriş, sosyal yardımlar gibi kamu hizmetleri talepleri bu çerçevede onaylanacak veya engellenebilecektir.

Madde ile, “Şehit” ve “Gazi” kelimelerinin taşıdığı anlam ve kutsiyeti korumak amacıyla bu kelimeler izinle kullanılabilecek kelimeler arasına alınmaktadır.

Bu kanundan önce “şehit” veya “gazi” adıyla kurulmuş olan derneklerde durumun ne olacağı belirsizdir.

Getirilen düzenleme ile yargı yolunu kapayarak CBK'ya dayanılarak yapılan işlemlere yasal dayanak oluşturulmaktadır.

Madde ile, düzenlemenin yürürlüğe gireceği tarih itibarıyla devam eden üyeliklerin de mülki idare amirliğine bildirilmesine yönelik olarak altı aylık geçici bir süre öngörülmektedir.

Getirilen düzenlemeler dernek üyelerinin fişlenmesine yönelik bir süreci başlatabilecektir.

Bu madde ile bir istibdat uygulaması olarak fişleme gerçekleştirilmek istenmektedir.

Bu düzenleme özünde 5018 sayılı Kanununun 71'inci maddesi çerçevesinde ortaya çıkmış bir kamu zararının affedilmesine yol açmaktadır.

Ayrıca bu ibareler öznel değerlendirmelere açık olduğu için siyasi iktidarların ideolojik tercihine göre toplum üzerinde baskı yaratma potansiyeline sahiptir.

Madde ile, Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyecek yabancıların kabul edilemeyen yolcu kapsamına alınarak işlemleri sonuçlanıncaya kadar sınır kapılarında kendileri için belirlenecek alanlarda bekletilmeleri hususları düzenlenmektedir.

Türkiye'de özellikle son yıllarda yoğun oranlarda gerçekleşen havaalanlarındaki tecrit uygulamasının artarak devam edeceğinin işareti olan bu madde; genellikle AKP iktidarına muhalif yabancıları ve insan hakları savunucularını kapsamaktadır.

Özel gelir ve özel ödenek uygulamaları bütçe birliği ilkesine aykırıdır. Belli kamu gelirlerinin belli giderlere ayrılması bütçe birliği ilkesini zedelemektedir.

Bu şirketlerin yetkilendirilmesi ile ilgili İçişleri Bakanlığı onayı gerekmekle birlikte şirketlerin belirlenmesi ihaleleri Devlet İhale Kanunu ve Kamu İhale Kanunundan muaf tutulmaktadır.

Kanun, bu işi yapacak aracı kurumlarla ilgili hiçbir kriter getirmediği gibi önemli bir kamu geliri oluşturacak olan bu işleri İhale Kanunu kapsamı dışında tutarak keyfiliğe ve haksız rant aktarımına zemin oluşturacağı görülmektedir.

Madde ile, 6458 sayılı Kanunun 41 inci maddesinde Göç Politikaları Kurulunun 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kaldırılması doğrultusunda aynı amaca yönelik olarak 6458 sayılı Kanunun çeşitli maddelerinde uyum düzenlemesi yapılmaktadır.

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunundaki bu değişiklikle İçişleri Bakanlığının merkezi organ olarak yetki güçlendirilmesi söz konusudur. Bu yönüyle yanlış bir düzenlemedir.

Böylece bürokrasinin azaltılması, merkez ve taşra teşkilatında iş ve işlemlerin daha verimli ve hızlı yürütülmesi ile günün şartlarına göre sürelerin daha esnek hale getirilmesi sağlanmaktadır.

Sürenin başlangıç ve bitişinin belli olmaması, ne kadar uzatılabileceğinin belirsiz bırakılması - belirlilik ve hukuk güvenliği ilkelerine aykırıdır.

Bu yönüyle söz konusu madde idareye keyfiyet şansı tanımaktadır.

Bu durum ise yabancıların özgürlüğünü kısıtlamakta ve barınma giderlerini arttırmaktadır. Madde ile ayrıca bu durumun önüne geçebilmek amacıyla 15 günlük dava açma süresi 7 gün olarak düzenlenmektedir.

Barınma giderlerinin artması nedeniyle, dava açma süresinin kısıtlanması insani olmayan bir durumdur.

Üçüncüsü ise Türkiye'deki mültecilerin kendileri ile ilgili sınır dışı etme kararına itiraz edebilmesinin önü kapatılarak hak arayışları engellenmektedir.

Madde ile, Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış hükümlerini ihlal etmeye teşebbüs edenler hakkında da sınır dışı etme ve idari gözetim kararı alınması öngörülmektedir.

“İhlale teşebbüsün” sınırları ve kapsamı açıkça belirtilmemiştir. İhlale teşebbüsün hangi halleri içerebileceği muğlaktır.

Tüm yabancıların idari gözetime alınması hem yabancıların temel hak ve özgürlüklerinin korunması hem de idarenin iş ve işlemlerinin sağlıklı yürümesinin sağlanması açısından verimli olmamaktadır.

Bu madde ile Türkiye'ye göç etmek zorunda kalan herkes potansiyel suçlu muamelesi görecektir.

Madde ile, düzensiz göçle mücadele etmek amacıyla idari gözetime alternatif yükümlülükler ile bunlara ilişkin usul ve esaslar belirlenmektedir.

Elektronik izleme yükümlülüğü kararına karşı sulh ceza hakimine başvuru yolu açık tutulmakla birlikte, sulh ceza hakiminin vereceği karara karşı itiraz yolunun kapatılması hak arama özgürlüğünü zedeleyebilecek niteliktedir.

Bu idari yükümlülüklerden biri olan elektronik izleme sürekli takipte olması ve sürekli olarak suçlu addedilmesi anlamına gelmektedir.

Madde ile, 6458 sayılı Kanunun 59 uncu maddesinde düzenleme yapılarak çocukların geri gönderme merkezinde yalnızca ebeveynlerinin refakatinde barındırılabilmesi, refakatsiz çocukların Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca barındırılmalarının sağlanması amaçlanmaktadır.

Bu madde neticesinde “refakatsiz çocukların” nerede kalacağı muğlak kalmıştır. Çocuğun yüksek yararı ilkesi ihlal edilmiştir.

Madde ile, 6458 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinde sınır dışı edilecek yabancıların seyahat masraflarına ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

Bu maddeye eklenen ibare ile sınır dışı edilecek kişinin mevcut parasına, kendisine yetecek kadarı verildikten sonra, geri kalanı Hazineye verilecek. Bu durum açıkça gasptır.

Madde ile, 6458 sayılı Kanuna madde eklenerek hakkında sınır dışı etme kararı alınmış ve menşe ülkesine gönüllü dönmek isteyen düzensiz göçmenlerin desteklenmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

Geri dönüşü ayni veya nakdi yardımla desteklenecek düzensiz göçmenlerin belirlenmesi konusunda, maddede hiçbir belirleme yapılmamıştır. İdareye oldukça geniş bir takdir yetkisi tanınmaktadır.

Bu işbirliği şarttır ve mekanizmaları kurulmalıdır.

Kabul ve Barınma Merkezlerinde söz konusu spesifik ihtiyaçların karşılanmasına destek verebilecek uzman personel bulunmamasından dolayı refakatsiz çocukların Kabul ve Barınma Merkezlerinde barındırılmasının uygun olmayacağı düşünülmektedir.

Refakatsiz çocukların kardeşleri ile bir arada tutulması ihtimalinin yasal bir yükümlülük olmaktan kaldırılması bu çocuklar açısından büyük bir travma demek olacaktır.

Madde ile, uluslararası koruma başvurusu sahibi kimlik belgesinin geçerlilik süresinin 6 ay olması ve 6 ayda bir yenilenmesi ciddi bir iş yükü ve mali külfet getirmektedir.

Hukuk devletinin temel ilkesi olarak idareye çok fazla yetki vermeme anlayışının ihlali söz konusudur.