Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıları ve Platformlarıyla İlgili Düzenlemeler

Söz konusu maddeye eklenen hüküm ile sermaye piyasası araçlarının Merkezi Kayıt Kuruluşu sistemine dâhil olmadan kripto varlık olarak ihraç edilebilmesi için esaslar belirlenmesine yönelik Sermaye Piyasası Kuruluna yetki verilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca yine bu kripto varlıkların kayıt altında tutulacağı mekanizma ile MKK'nın entegrasyonu Kurulun takdirinde değil zorunlu olmalıdır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Üçüncü fıkra ile platformların ortaklarına ve yönetim kurulu üyelerine ilişkin olarak diğer sermaye piyasası kurumlarıyla benzer şekilde birtakım asgari şartlar getirilerek gerekli mali güç ve işin gerektirdiği dürüstlük ve itibarın sağlanması amaçlanmaktadır.

Ayrıca madde metninde Sermaye Piyasası Kurulu'na kripto piyasaların oluşumu ile ilgili hemen her konuda sınırları belli olmayan belirleme yetkilerinin verilmesinin yasama mantığı açısından tartışılması gerekliliğine inanıyoruz.

Mevcut kanuna eklenen 35/B maddesinin 3'üncü fıkrasında kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ortak olunabilmesinin şartları düzenlenirken bazı şartların somut olmaktan uzak olduğu, soyut kaldığı görülmektedir.

Çok yüksek meblağların işlem göreceği bu sağlayıcıların kurulmalarına ilişkin başlangıç sermayesi şartı getirilmesi elzemdir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. En az bir milyar lira başlangıç sermayesi şartı getirilmesini, tutarın Cumhurbaşkanınca artırılabilmesini önerdi.

Maddede kripto varlık hizmet sağlayıcılarıyla ilgili düzenleme getirilmekte, sistemin genel yapısı oluşturulmaktadır ama ne hikmetse sermaye şartı istenmiyor.

Varlıkların müşterilerin kendi cüzdanlarında ya da güvenli üçüncü bir tarafta tutulması durumunda suiistimal riskleri azalacaktır.

Bu maddede de Sermaye Piyasası Kurulu'na her konuda sınırları belli olmayan belirleme yetkilerinin verildiği anlaşılmaktadır.

Bunlara rağmen her projede izin alınması gerekip gerekmeyeceği, bir TÜBİTAK tekelinin oluşup oluşmayacağı, buna bağlı olarak usulsüzlerin yapılıp yapılmayacağı kanunun uygulama sürecinde anlaşılabilecektir.

Lakin bu durum sonu gelmez farklı nitelikte uygulamalara yol açabilecektir. Yüzlerce kripto varlık için pek çok farklı uygulamaya neden olabilecektir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Kurulun saklama konusunda ayrı esasları, kanundaki temel esaslara bağlı kalmak şartıyla belirlemesini önerdi.

Kripto varlık hizmetleri sağlayıcıları ile yatırımcılar arasında imzalanacak sözleşmelerin şartlarını belirleyecek Sermaye Piyasası Kuruluna büyük görevler düşmektedir. Ancak bu sözleşmelerin içeriği henüz netleşmemiştir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıların bankalar nezdinde tutulmakta olan müşteri nakitlerinin, hizmet sağlayıcıların malvarlığından ayrı izlenmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca, sektörlerin kendi öz disiplinini sağlamasında Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğinin öz düzenleyici fonksiyonundan yararlanılması amaçlanmaktadır.

Uygulanacak tedbirlere, teknolojik gelişmeler dikkate alındığında erişiminin engellenmesi tedbirinin her durumda uygulanamaması sebebiyle içeriğin çıkarılması tedbiri de eklenmektedir.

Yukarıda izah edilen nedenlerle madde metnindeki söz konusu düzenleme Anayasa'nın 13, 26 ve 48. maddelerine aykırılık taşımaktadır.

Söz konusu denetimlere kamu personelinin de izleyici sıfatıyla katılımına yönelik esaslar belirlenmekte olup, böylece yeni gelişen bu alandaki bilgi ve tecrübe birikiminin pekişmesi amaçlanmaktadır.

Bu madde metninde yer alan “mensup” ifadesi içeriğinin belirsizliği nedeniyle teklifin komisyonda görüşülmesi sırasında eleştiri konusu olmasına rağmen iktidar partisi yetkilileri tarafından bu konuda farklı bir değerlendirme yapılmamıştır.

Hal böyleyken ilgili kanun teklifinde tehlike sorumluluğu kapsamında giderim sağlanacaksa da sigortalamaya ilişkin herhangi bir hüküm yoktur.

Ancak bu düzenlemelerde Kurulun bu yetkisini sınırlayan net, açık, anlaşılır herhangi bir ölçüte veya yaptırımın kademeli olarak uygulanmasını sağlayacak güvencelere yer verilmemiştir.

Madde ile, izinsiz faaliyetlerin engellenmesi amacıyla, Sermaye Piyasası Kurulundan izin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet yürütenlere ceza öngörülmektedir.

Söz konusu düzenleme gecikmiş bir düzenlemedir.

Bu kapsamda kripto varlıkların kendine özgü yapısı sebebiyle işlemlerin geri döndürülemez nitelikte olması ve varlıkların takibinde yaşanan zorluklar dikkate alınarak madde ile cezai hükümler diğer finansal kurumlara göre daha ağır tutulmuştur.

Söz konusu altıncı fıkranın, kripto piyasasının özel durumu nedeniyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Burada belirtilen “mensup” ibaresinin tanımı mevcut değildir. Bu mevcutsuzluk durumu bu ibarenin muallak kalmasını sağlamaktadır.

Madde ile, zimmet suçunu işleyenlerin şahsi sorumluluklarına gidilerek Sermaye Piyasası Kurulunun talebi üzerine müşterilere verdikleri zararla sınırlı olarak bunların doğrudan şahsen iflaslarına mahkemece karar verilebileceği düzenlenmektedir.

Teklifle getirilen bu madde ise, doğrudan kripto mağdurlarının alacaklarının hızlı tahsiline dönüktür, ancak geç kalınmış bir düzenlemedir.

Dolayısıyla “mensup” tanımının ilgili kanun kapsamında yapılması gerekmektedir.

Madde ile, zimmet suçunun niteliği ve neden olabileceği mağduriyetler dikkate alınarak hâlihazırda Kanunda bulunan soruşturma usullerinden farklı özel bir soruşturma usulüne tabi olması sağlanmaktadır.

Madde ile Kanunun 130 uncu maddesine eklenecek yeni beşinci fıkra ile kripto varlık alım satım platformlarının gelirlerinden Sermaye Piyasası Kuruluna ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumuna ödenecek pay düzenlenmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. TÜBİTAK'a ödenen payın blokzincir ve ilgili bilişim teknolojilerinin geliştirilmesinde kullanılmasını önerdi.

Ayrıca TÜBİTAK'a yapılacak ödemenin sadece kripto piyasası ile ilgili olarak yapılacak araştırma, geliştirme ve denetim faaliyetlerinde kullanılması ile ilgili sınırlandırama yapılması yönündeki önerimiz benimsenmemiştir.

Söz konusu harcın oranı yüksek ve emsali olmayan bir düzenleme olup, ayrıca gelir üzerinden alınması, platform zarar etse dahi kamu payı ödemesine yol açacaktır.

Üçüncü fıkranın üçüncü cümlesine göre “SPK, belirlediği süreleri uzatabilecektir” ancak bu sürelerin kaç defalığına ve ne kadar uzatılabileceğine dair teklifte açık hüküm yoktur.