3 Ağustos 2026'da TBMM'ye sunulan bir kanun teklifi, şehit yakınları ve gazilere ödenen aylıkları dört ayrı kanunda değiştirmeyi öngörüyor. Teklifin en dikkat çeken yanı, bugüne kadar "malul sayılmadığı" için hiçbir aylık alamayan yaralı personele ilk kez aylık bağlanması. Milli Savunma Komisyonu teklifi iki gün içinde görüşüp aynen kabul etti. 9 Ağustos tarihli birleşimde ise katılımcıların tamamının kabul yönünde oy kullanması ile kabul edildi.
Yasalaşma Süreci
AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül, MHP Grup Başkanvekilleri Erkan Akçay ve Filiz Kılıç ile Kayseri Milletvekili Hulusi Akar'ın öncülüğünde toplam 158 milletvekilinin imzasıyla verilen "Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/3789), 3 Ağustos 2026'da Meclis Başkanlığına sunuldu.
Teklif esas komisyon olarak Milli Savunma Komisyonuna gitti. İçişleri, Plan ve Bütçe ile Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonları tali komisyon olarak görevlendirildi ama üçü de teklifi süresi içinde görüşmeyeceğini bildirdi. Komisyon 5 Ağustos'ta toplandı, görüşmeler 2 saat 53 dakika sürdü ve dokuz maddenin tamamı aynen ve oy çokluğuyla kabul edildi. Muhalefetin alt komisyon kurulması talebi oylandı ve reddedildi.
Komisyon toplantısı sırasında dışarıda bir hareketlilik de vardı: Er Şehit Aileleri ve Er Gaziler Platformu, 24 gündür Güvenpark'ta eylemdeydi. Salona yalnızca bir temsilci alındı; bu durum komisyon tutanaklarına ve muhalefet şerhlerine de yansıdı.
9 Ağustos’ta TBMM’de görüşülen teklif 384 kabul oyu ile kabul edildi. Oylamaya katılan milletvekillerinin tamamı kabul oyu kullandı.
Kanunla Ne Değişti?
Teklif; 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 7082 sayılı Kanunda değişiklik öngörüyor. Yürürlük ve yürütme dahil 9 madde var.
- Şehit anne ve babalarına taban aylık güvencesi genişliyor (Madde 1) Şu anda "toplam aylık net asgari ücretten az olamaz" güvencesi yalnızca erbaş-er ile yedek subay/astsubay okulu öğrencilerinin anne-babaları için işliyor. Subay, astsubay, uzman erbaş, polis ya da güvenlik korucusu olan bir vazife malulünün anne-babası bu güvenceden yararlanamıyor. Teklifle bu ayrım kalkacak; güvence tüm vazife malullerinin anne ve babalarına uygulanacak.
- Bakıma muhtaç gazi ve malullere ödeme artıyor (Madde 2) Başkasının yardımı olmadan yaşamını sürdüremeyecek durumdaki gazi ve malullere aylıklarının yanında yapılan ödeme, net asgari ücretin iki katından iki buçuk katına çıkarılıyor, yaklaşık %25'lik bir artış.
- Er, erbaş, güvenlik korucusu ve öğrencilerin aylık hesabı değişiyor (Madde 3) Memuriyet statüsü bulunmadığı için aylık hesabında esas alacak bir derece-kademesi olmayan gruplar için ilk kez kanunla bir başlangıç belirleniyor: en az dört yıllık yükseköğrenim mezunları için 8. derecenin 1. kademesi, diğerleri için 10. derecenin 1. kademesi. Derece yükselmelerinde yükseköğrenim mezunu gibi işlem yapılacak, ek gösterge basamakları tanımlanacak ve toplam aylık 35.398 gösterge karşılığı tutarın altına inemeyecek.
- Malul sayılmayıp derece tespiti yapılanların aylıkları yükseliyor (Madde 4) 3713 sayılı Kanundaki gösterge tablosu değişiyor: en yüksek derece 27.288, en düşük derece 17.820 göstergeye çıkıyor. Komisyon raporundaki ek görüşe göre eski tablo 22.382–14.616 aralığındaydı; artış yaklaşık %21,9. Bu kişiler ayrıca 1005 sayılı Kanun (şeref aylığı) kapsamındakilere tanınan bazı sosyal haklardan da yararlanabilecek.
- Malul sayılmayan yaralılara ilk kez aylık (Madde 5), teklifin çekirdeği Terörle mücadele görevi sırasında ateşli silah, EYP, mayın, havan, roket, el bombası gibi mühimmatın etkisiyle ya da terör örgütü mensuplarının yakın muharebe niteliğindeki saldırılarıyla yaralanan; ancak mevzuata göre "malul sayılmayan" personele 17.135 gösterge üzerinden aylık bağlanacak. Kapsamda TSK, Jandarma ve Sahil Güvenlik'in erbaş-er dahil askeri personeli, MİT mensupları, Emniyet Hizmetleri Sınıfı personeli ve güvenlik korucuları var.
Şartlar: yaralanmanın "hafif nitelikte olmadığı" ve olay ile arasında illiyet bağı bulunduğu (Genel Kurulda AK Parti önergesiyle "mevcut sağlık durumu ile olay tarihindeki" ibaresi "olay ile" olarak değiştirildi), en az bir adli tıp uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilmeli. Rapor ücretsiz olacak. Ama iki önemli sınır var: düzenleme yalnızca yürürlükten önce meydana gelen olaylara bir defaya mahsus uygulanacak ve başvurular bir yıl içinde yapılmak zorunda.
- Yeniden muayene yaşı 55'e çıkıyor (Madde 6) Er ve erbaşların, durumları ağırlaştığında yeniden muayene talep etme hakkı bugün "askerlik çağı dışına çıkma" ölçütüne bağlı, komisyonda bunun fiilen 41 yaş olduğu ifade edildi. Teklif bunu 55 yaşın doldurulmasına çekiyor.
- 15 Temmuz'da yaralanıp malul sayılmayanlara aylık (Madde 7) 15 Temmuz 2016 darbe teşebbüsü sırasında gazilik unvanı verilen ama malul sayılmayan kamu görevlileri ve sivillere de 17.135 gösterge üzerinden aylık bağlanacak. Bu maddede 5 inci maddedeki gibi bir yıllık süre veya "bir defaya mahsus" kaydı yok.
Yürürlük ve yürütme (Madde 8-9) Parasal maddelerin çoğu kanunun 18 Ağustos 2026'daki yayımını takip eden ödeme döneminden geçerli oldu; 5 inci madde ise 1/9/2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi.
Paraya Çevirince Ne Kadar?
Komisyon raporundaki ek görüş, 2026'nın ikinci yarısı için geçerli memur aylık katsayısı (1,575512) ve net asgari ücret (28.075,50 TL) üzerinden şu hesapları veriyor:
Şehit anne ve babalarına bağlanacak toplam aylığın tabanı 28.075,50 TL olacak. Bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ödeme ise 56.151,00 TL'den 70.188,75 TL'ye çıkacak; aradaki fark aylık 14.037,75 TL.
3713 sayılı Kanun kapsamındaki taban aylık, 35.398 gösterge karşılığı yaklaşık 55.770 TL'ye denk geliyor. Karşılaştırma için: aynı dönemde net asgari ücretin iki katı 56.151,00 TL, yani teklifin taban olarak öngördüğü tutar, yürürlüğe girmeden önce dahi net asgari ücretin iki katının bir miktar altında kalıyor.
Malul sayılmayıp derece tespiti yapılanların aylıklarında ise en üst basamak yaklaşık 35.263 TL'den 42.993 TL'ye, en alt basamak yaklaşık 23.028 TL'den 28.076 TL'ye yükseliyor. En alt basamak 2026 net asgari ücretiyle neredeyse aynı tutara denk geliyor.
Teklifin en yeni hakkı olan, malul sayılmayan yaralılara bağlanacak aylık ise yaklaşık 26.996 TL. Bu tutar net asgari ücretin yaklaşık %96'sı düzeyinde; TÜRK-İŞ'in aynı dönem için açıkladığı dört kişilik aile açlık sınırı 36.939,87 TL ile karşılaştırıldığında yaklaşık %27 daha düşük.
Ek görüşte, yürürlüğün yılın ilk yarısına denk gelmesi halinde tüm bu tutarların yaklaşık %12 daha düşük gerçekleşeceği de belirtiliyor.
Teklif Sahipleri
Teklifin imzacılarından İzmir Milletvekili Mehmet Ali Çelebi, komisyonda iki yıllık bir çalışma yürütüldüğünü; 20'den fazla kurumla, 25'ten fazla sivil toplum kuruluşunu temsil eden 80'den fazla temsilciyle görüşüldüğünü ve teklifin 7 başlıkta 10 farklı grubun talebine çözüm getirdiğini anlattı.
Teklife ilkesel bir itirazı olmadığını belirten bir komisyon üyesi de rapora ek görüş ekledi. Bu görüşte teklifin en özgün yanı, Türk sosyal güvenlik hukukunda bugüne kadar sistematik biçimde tanınmamış olan "malul sayılmayan yaralı" kategorisinin ilk kez normatif düzeye taşınması olarak tanımlanıyor. Aynı görüşe göre teklif, son dönemde sık başvurulan "torba" tekniğinden ayrılıyor: dokuz maddenin tamamı tek bir konu ekseninde kuruluyor.
Eleştiriler Ne Yönde?
Rapora üç ayrı muhalefet şerhi eklendi. Üç şerhin hiçbiri teklifin yönüne karşı değil, üçü de aylık artışlarını ve malul sayılmayanlara hak tanınmasını "yetersiz olsa da olumlu" buluyor. İtirazlar daha çok kapsam, süreklilik ve usul üzerine:
Usul: Teklifin sunulduktan iki gün sonra komisyonda görüşülmesi, tali komisyonların görüş oluşturmasına elverişli bir takvim işletilmemesi, alt komisyon önergesinin reddedilmesi, etki analizinin yapılmaması ve düzenlemenin muhataplarının, gazilerin, şehit yakınlarının, derneklerin, komisyonda dinlenmemesi.
Kapsam: 5 inci maddenin yalnızca belirli personel gruplarını kapsaması; aynı görev nedeniyle zarar gören sivillerin, Emniyet Hizmetleri Sınıfı dışındaki kamu personelinin, sözleşmeli ve geçici personelin dışta kalması. Ayrıca işitme kaybı, travma sonrası stres bozukluğu gibi "görünmeyen" yaralanmaların kapsanmaması.
Süre ve tarih eşiği: Bir yıllık başvuru süresinin, yıllar öncesine ait kayıtlara ulaşmakta zorlanacak kişiler için yetersiz olduğu; düzenlemenin yalnızca yürürlükten önceki olaylara uygulanmasının, aynı yaralanmanın bir gün sonra meydana gelmesi halinde farklı sonuç doğuracağı.
Tutarlar: 17.135 göstergelik aylığın net asgari ücretin altında (yaklaşık %96,2'si) kalması; 35.398 göstergelik tabanın net asgari ücretin iki katının altında olması; gösterge rakamlarının otomatik güncelleme mekanizmasına bağlanmaması. Ek 3 tablosunun 2017'den bu yana hiç güncellenmemiş olduğu, dolayısıyla %21,9'luk artışın dokuz yılın enflasyonunu telafi etmediği belirtiliyor.
Statü eşitsizliği: Şerhlerin ortak vurgusu, teklifin aynı olayda yaralanan kişiler arasında rütbe, statü, eğitim durumu ve olay tarihi üzerinden süren farklılıkları ortadan kaldırmadığı. Bir şerhte aylıkların "en yüksek emsal tutar üzerinden eşitlenmesi" öneriliyor; bir diğerinde malul sayılmayanlara "Onur Gazisi" unvanı verilmesi talep ediliyor.
Gazilik unvanı: İki şerh, teklifin aylık ve bazı sosyal haklar tanımasına rağmen kapsamdaki kişilere gazilik unvanı vermediğine dikkat çekiyor.
Komisyonda verilen değişiklik önergelerinin, taban aylığın iki net asgari ücret olması, bakım ödemesinin üç kata çıkarılması, gazilik unvanının yaralanma derecesine bakılmaksızın verilmesi, İş Kanunu'na şehit yakını istihdam yükümlülüğü eklenmesi dahil, tamamı reddedildi.
Yorumlar
Hakaret, nefret söylemi ve kişisel bilgi içeren yorumlar kaldırılır.