Su Ürünleri Kanununda Caydırıcı Cezalar ve Yeni Kurallar

Kanun, 1971 tarihli Su Ürünleri Kanununu güncelleyerek yasa dışı avcılığa ve kural dışı yetiştiriciliğe karşı yaptırımları ve denetimi artırıyor.

Yasalaşma Süreci

"Su Ürünleri Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/2214), 30 Eylül 2019 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacıları Edirne Milletvekili Fatma Aksal (AK Parti), Kayseri Milletvekili İsmail Emrah Karayel (AK Parti). Teklifi toplam 44 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 11 Ekim 2019 tarihinde verdi (sıra sayısı 106). Genel Kurulda 6 Kasım 2019 tarihinde kabul edildi. Kanun 7191 sayıyla 22 Kasım 2019 tarihli ve 30956 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kanun, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununu ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun ilgili hükmünü değiştiriyor. Gerekçeye göre 1971'den beri yürürlükte olan kanunun gelişen teknolojik, bilimsel, çevresel ve ekonomik şartlara uyumlu hale getirilmesi gerekiyor.

Yaptırımlar ve Denetim

• Kanun, 5326 sayılı Kabahatler Kanunuyla uyumlaştırılıyor. Yasa dışı su ürünleri avcılığı ve kural dışı yetiştiricilikte idari para cezaları ve diğer yaptırımlar, kabahatin niteliğine göre güncelleniyor.
• Denetimde görevli kontrol görevlilerine balıkçı gemileri, balık halleri, depolar, işleme tesisleri, satış yerleri, lokantalar ve benzeri yerlerde denetim yetkisi veriliyor. Kuralsız avcılığın kontrolünü yaygınlaştırmak için fahri su ürünleri görevlisi uygulaması getiriliyor.
• Kurallara aykırı avlanan su ürünlerine ve araçlara el koyma, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve imha gibi işlemler düzenleniyor. El koyma, muhafaza ve imha masraflarının tahsili hükme bağlanıyor.
• Avcılık ve yetiştiricilik faaliyetleri uzaktan algılama sistemleri ve teknolojik imkanlarla denetleniyor, izleniyor ve kayıt altına alınıyor. Ürünlerin üretimden tüketime her aşamada kayıt altına alınması ve izlenebilirliği sağlanıyor.

Koruma Hükümleri

• Su ürünlerinin izinsiz olarak yurt dışına çıkarılması ve canlı olarak yurt içine sokulması yasaklanıyor.
• Yunus avcılığına müsaade edilebileceği anlamı taşıyan hüküm kaldırılıyor. Gerekçeye göre bu, yunus türlerini koruma altına alan Bern Sözleşmesine uyum sağlıyor.
• Su kaynaklarında doğal türlerin korunmasına ve istilacı ve yabancı türlerin yayılmasının önlenmesine yönelik balıklandırma faaliyetleri kurallara bağlanıyor.
• Akarsulara üreme ve beslenme göçü yapan su ürünleri için regülatör, baraj ve benzeri yapıların olumsuz etkilerini önleyecek tedbirler belirleniyor. Su yapılarının bulunduğu alanlarda biyoçeşitliliğin korunması hedefleniyor.

Ruhsat, Kiralama ve Yetkili Kurumlar

• Yetiştiricilik tesislerinin kullandığı gemiler de ruhsatlandırılıyor.
• Su ürünleri yetiştiriciliğinde su alanı ve suyun kiralanmasında yetkili kurumlar belirleniyor. Hazinenin veya DSİ'nin mülkiyetindeki baraj, dalyan, göl, nehir gibi yerlerdeki su ürünleri üretim hakkının kiraya verilmesi işlemleri Tarım ve Orman Bakanlığınca yerine getiriliyor. Daha önce geçici maddeyle düzenlenip süresi birkaç kez uzatılan kiralama usulü, kanunun 4. maddesine taşınarak genel kural haline getiriliyor.
• Türk vatandaşlarının gemileriyle başka bir ülkenin karasularında, münhasır ekonomik bölgesinde veya uluslararası sularda avcılık yapabilmeleri için Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenen şartlara uymaları zorunlu oluyor.