Hakim Adaylığı Kalkıyor, Hakim ve Savcı Yardımcılığı Geliyor

Kanun, hakim adaylığı kurumunu kaldırıp yerine üç yıllık hakim ve savcı yardımcılığı getiriyor. Noterlik, yüksek yargı ve stokçulukla mücadele alanında da değişiklikler yapıyor.

Yasalaşma Süreci

"Hakimler ve Savcılar Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/4484), 3 Haziran 2022 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı İzmir Milletvekili Mahmut Atilla Kaya (AK Parti). Teklifi toplam 99 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Adalet Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 16 Haziran 2022 tarihinde verdi (sıra sayısı 339). Genel Kurulda 23 Haziran 2022 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 226 kabul, 43 ret oy. Kanun 7413 sayıyla 28 Haziran 2022 tarihli ve 31880 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kanun, hakim adaylığı kurumunu kaldırıyor ve hakim ve savcı yardımcılığı müessesesini kuruyor. Yardımcılık süresi üç yıl ve üç döneme ayrılıyor: temel eğitim, görev ve son eğitim. Temel ve son eğitim Türkiye Adalet Akademisi'nde, görev dönemi ise atanılan yargı mercilerinde fiilen çalışılarak geçiriliyor.

• Yardımcılar, görev döneminde eğitici hakim ve savcıların nezaretinde çalışıyor. Her eğitici hakim veya savcıya en fazla iki yardımcı veriliyor.
• Yardımcılar dönem boyunca yazılı sınavlara, sonunda ise yazılı ve sözlü sınava giriyor. Başarılı olamayanlar talep ederlerse Adalet Bakanlığının genel idare hizmetleri sınıfında bir kadroya atanabiliyor, aksi halde yardımcılıkları sona eriyor.
• Yardımcıların mahkemelerdeki ve başsavcılıklardaki görevleri kanunla belirleniyor. Yargı yetkisi kapsamında yalnızca hakim ve savcıların yapabileceği işleri yardımcılar yapamıyor.
• Değerlendirme formlarında yardımcının iletişim becerisi ve stres yönetimi kabiliyeti de dikkate alınıyor.

Hakim ve savcıların birinci sınıfa ayrılabilmesi için en az üç meslek içi eğitim programına katılmış olma şartı ekleniyor. Hakimler ve Savcılar Kurulu ile Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulunun teftiş programlarının uygulanması ve ilanı düzenleniyor, bu kurullarda görev alan müfettişlere ödenen ek tazminat artırılıyor.

Noterlikte, iki kez ilana rağmen bir noterliğe atama yapılamazsa alt sınıf noterler arasından atama yapılabiliyor. Noterlerin atamadan vazgeçmesi ve göreve başlaması da düzenleniyor. Noterler tapu bilişim sistemi üzerinden taşınmaz satış vaadi sözleşmelerini tapuya şerh edebiliyor ve taşınmaz satış işlemi yapma görevi alıyor. Noterin yaptığı satış vaadi sözleşmelerinden doğan zararlarda noterlerin sorumluluğu düzenleniyor.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu mevcut yapısıyla 31 Aralık 2026 tarihine kadar çalışıyor. Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunun üye sayısı azaltılıyor ve bu üyeler bir seçim dönemi geçmeden yeniden seçilemiyor. Türk Ceza Kanunu'nda yapılan değişiklikle stokçuluğu önlemek için fiyatları etkileme suçu ile mal veya hizmet satımından kaçınma suçunun cezaları artırılıyor.