Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu

Gümrük Birliği nedeniyle Avrupa Birliğine (AB) yapılacak ihracat, Kanun kapsamına alınmaktadır.

Tanımlar, Türkiye’de teknik düzenlemeler, ürün güvenliği, uygunluk değerlendirmesi, standardizasyon ve akreditasyon alanında Avrupa Birliği sistemi uygulandığı için ilgili AB mevzuatı esas alınarak düzenlenmektedir.

Teklif bu haliyle yasalaşırsa, “aracı hizmet sağlayıcı”nın kimleri kapsadığı belirsizdir.

Ayrıca madde ile, ülke menfaatlerinin gerektirdiği durumlarda, ürünlerin uyması gereken kurallara sınırlama getirmeye ve istisna tanımaya Cumhurbaşkanı yetkili kılınmaktadır.

Önergemiz, “orantılılık” ilkesinin “ölçülülük” ilkesini kapsadığı gerekçesiyle reddedilmiştir ki, aksine, hukuken bu ilkeler farklı anlam ve sonuçlar doğurmaktadır.

Bu madde ile “Birinci fıkrada belirtilen hususlarda düzenlemeler yapmaya, sınırlamalar getirmeye ve istisnalar tanımaya Cumhurbaşkanı yetkilidir” şeklinde düzenleme getirilmesi demokratik olmadığı gibi, AB'ye uyum için düzenlenen bir kanunun ruhuna aykırıdır.

Bir ürünün güvenli olmaması halinde piyasaya arzının veya piyasada bulundurulmasının yasaklanması, piyasadakilerin toplatılması, nihai kullanıcıda olanların ise geri çağrılması, bu ürünün arz edebileceği risklerin önlenmesi bakımından hayati öneme sahiptir.

Madde ile, ürünün bir kişiye veya bir mala zarar vermesi halinde, bu ürünün imalatçısının veya ithalatçısının zarardan dolayı tazminat yükümlülüğü düzenlenmektedir.

Teklif sahipleri ise 7 nci fıkra hükmünü gerekçe göstererek “tazminat sorumluluğu”nun o fıkrayla çözüleceğini iddia etmişler ve önergemizi reddetmişlerdir.

Bu kapsamda TBK”ya ek olarak bahsi geçen iki kanuna da atıfta bulunulması daha uygun olacaktır.

Kanun ürünün teknik mevzuatına uygunluğundan ve güvenli olmasından birinci derecede imalatçıyı sorumlu tutmaktadır. İmalatçının sorumluluğu, ürün piyasaya arz edildikten ve hatta nihai kullanıcının eline geçtikten sonra da devam etmektedir.

Ürün üzerinde isteyen her kişi karekodu okutarak tüm işletmeci taraflara sırasıyla erişim sağlayabilecek, teklifte yazan sırayla hak arama yollarını daha hızlı kullanabilecektir.

Bu sebeple bakanlıkça belirlenecek sayı ve nitelikte satış sonrası destek bayilerinin açılmasına yönelik ilave hükümlerin teklif metni içerisine dahil edilmesinin gerekli olduğu görüşündeyiz.

Kanun imalatçının ister yurtiçinde isterse de yurtdışında yerleşik olsun Türkiye’de yerleşik gerçek veya tüzel kişiyi yetkili temsilcisi olarak atayabilmesini hükme bağlamaktadır.

İthalatçıya kendisine gerektiğinde ve rahatlıkla ulaşılması amacıyla isim, kayıtlı ticari unvan veya markasını ve açık adresini ürünün üzerinde belirtme zorunluluğu getirilmiştir.

Örneğin; teklifin 9 uncu maddesini 2018'de kadük kalan 551 sıra sayılı tasarı haliyle kıyaslandığımızda, sıradan ve gereksiz kelime değişikliklerine uğradığı anlaşılmaktadır.

Bu sebeple bakanlıkça belirlenecek sayı ve nitelikte satış sonrası destek bayilerinin açılmasına yönelik ilave hükümlerin teklif metni içerisine dahil edilmesinin gerekli olduğu görüşündeyiz.

Dağıtıcılar ürünü piyasada bulundurmadan önce, ürünün imalatçısının veya ithalatçısının yükümlülüklerini yerine getirdiğinden emin olmak zorundadır.

Ürün üzerinde isteyen her kişi karekodu okutarak tüm işletmeci taraflara sırasıyla erişim sağlayabilecek, teklifte yazan sırayla hak arama yollarını daha hızlı kullanabilecektir.

Madde ile, dağıtıcının uygun olmayan üründen kaynaklı zarara uğrayan kişiye ilgili imalatçı veya ithalatçının bilgisini veremediği takdirde, imalatçı gibi tazminattan sorumlu tutulması öngörülmektedir.

Önergemizle, 2018'de kadük kalan 551 sıra sayılı tasarıda yer alıp son teklifte çıkarılan 4 ve 5 inci fıkraların yeniden eklenmesini önerdik.

Herhangi bir sorumluluğunu yerine getirmemesi sonucu kendisine rücu edecek tazminatların bu sigorta kapsamı ile karşılanacak olması ticaretteki güvenilirliği de arttıracaktır.

Etkin bir denetimin sağlanabilmesi ve önlemlerin uygulanabilmesi için ürünün tedarik zincirinde yer alan iktisadi işletmecilerin açık bir şekilde biliniyor ve izlenebiliyor olması büyük önem arz etmektedir.

Diğer yandan, usulüne uygun olmayan şekillerde kullanıldıklarında da tüketicileri yanıltabilirler. Bu nedenle söz konusu uygunluk işaretlerinin gerçeğe aykırı şekilde düzenlenmesi, kullanılması veya taklit edilmesi yasaklanmaktadır.

Madde ile ayrıca, resmi bir görevlendirme olsun veya olmasın uygunluk değerlendirme kuruluşlarının yetkili kuruluşlara karşı her koşulda sorumlu olacakları düzenlenmektedir.

“Makul süre” kavramı kanunen açıkça belirtilmelidir.

Teklifin 15 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında verdiğimiz ve reddedilen önergeyle; “orantılılık” ibaresinden sonra gelmek üzere “ölçülülük” ibaresinin eklenmesini savunduk.

Kanunda, yetkili kuruluşun iktisadi işletmeciye kendini savunabilmesi, eksiklerini tamamlayabilmesi, düzeltici önlemler alabilmesi için en az on günlük süre vermesi düzenlenmektedir.

Madde ile; medya hizmet sağlayıcı kuruluşun satışın durdurulması için yetkili kuruluş ile işbirliği yapması hükme bağlanmaktadır.

Kabul edilen önergemiz, sadece satış değil, internet üzerinden tanıtım faaliyetlerinin de yetkili kuruluşun denetimine sokulması ve piyasaya arz edilen veya piyasada bulundurulan “uygun olmayan ürün”ün tanıtımının engellenebilmesidir.

Kanun gereğince iktisadi işletmeci ürünün risk içermesi durumunda ürünün içerdiği riskleri ve aldığı önlemleri zamanında ve etkili bir şekilde duyurmakla yükümlüdür.

Kanunda ise bu kavrama ilişkin usul ve esaslar belirlenerek ülkemizde de uygun veya güvenli olmayan ürünlerin imalatçı veya ithalatçı tarafından geri çağrılması zorunlu hale getirilmektedir.

Bu sayede kullanıcı isterse parasını iade alacak, isterse ürünü değiştirecek, isterse ürünü tamir ettirebilecektir.

Herhangi bir sorumluluğunu yerine getirmemesi sonucu kendisine rücu edecek tazminatların bu sigorta kapsamı ile karşılanacak olması ticaretteki güvenilirliği de arttıracaktır.

Cezalar belirlenirken yeterince caydırıcı olmaları hedeflenmiş, ayrıca benzer kanunlardaki ceza oranları örnek alınmıştır.

2018'deki tasarının yeni teklifle kıyaslanması sonucundaki tespitimiz, cezaların alt ve üst limitleri arasındaki makas fazlasıyla açılmış olmasıdır ve cezaların Genel Kurul aşamasında gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Eğer bu düzenleme ile amaçlanan etkin bir caydırıcılık ise alt limitler ile üst limitler arasında makas farkının çok olmaması gerekir.

Kanun, yetkili kuruluşların müdahalesi olmadan gerektiğinde ve uygun bir şekilde hareket eden iktisadi işletmecilerin sayısını artırmayı ve böylece yetkili kuruluşların kısıtlı kaynak ve imkanlarının sadece gerekli yerlerde kullanılmasını amaçlamaktadır.

Madde ile, yetkili kuruluşların yaptığı masrafların iktisadi işletmeciye rücu edilmesi işlemlerinde ve idari yaptırımlarda yetki ve itiraz düzenlenmektedir.

Madde ile, yetkili kuruluşun kişisel verilere dair, ticari sır niteliğindeki veya fikri ve sınai mülkiyet hakkına ilişkin edindiği bilgilerin gizliliğinin insan sağlığı ve güvenliğinin korunmasının gerektirdiği haller dışında korunması amaçlanmaktadır.

Madde ile, Kanunun uygulama mevzuatının neler olduğu ve hangi merciler tarafından çıkarılacağı düzenlenmektedir.

Cumhurbaşkanı'na verilen yetkilerin bu denli sınırsız olması kanun ruhuna aykırılık teşkil etmektedir.

Madde ile, 29/6/2001 tarihli ve 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun yürürlükten kaldırılmakta ve mevzuatta 4703 sayılı Kanuna yapılan atıfların bu Kanuna yapılmış sayılması öngörülmektedir.