Bankacılık ve Sermaye Piyasası Mevzuatında Kapsamlı Değişiklik

3. ve 4. Madde kapsamında yapılan değişiklik Türkiye Varlık Fonu ve dolayısyla fon kapsamında bulunan kamu bankalarına özel hak ve imtiyazlar sağlayacak olup, kamu bankalarının diğer özel bankalardan ayrıcalıklı hale gelmesine neden olacaktır.

Bu maddede yer alan düzenleme 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunla devletin, hazinenin borçlanmasına yönelik sınırı tamamen ortadan kaldıran, mali disiplini yok eden bir düzenlemedir.

Teklifin 4. Maddesi ile Varlık Fonu kredi sınırlarına takılmadan borçlanabilecek. Yasa teklifinde bankaların TVF'ye açacakları kredilerin mevcut kredi sınırlamaları dışına çıkartılması öngörülüyor.

Bu değişiklik Türkiye Varlık Fonu ve dolayısyla fon kapsamında bulunan kamu bankalarına özel hak ve imtiyazlar sağlayacak olup, kamu bankalarının diğer özel bankalardan ayrıcalıklı hale gelmesine neden olacaktır.

Ayrıca anılan maddede yapılması öngörülen değişiklikle, bankanın tüm ortaklarından sağlayacakları fonların mevduat sayılmamasına ilişkin uygulamanın sağlıklı bir şekilde takip edilebilmesi, küçük pay sahiplerinin kapsam dışında tutulabilmesi amaçlanmaktadır.

Değişiklik teklifinin etki analizi yapılmadığı için düzenleme ile birlikte kalkınma ve yatırım bankalarının gelişmesinde pozitif bir etki oluşup oluşmayacağı öngörülememektedir.

Mevcut düzenlemelere göre bankaların mali bünyesinde sorun ortaya çıktıktan sonra gerekli önlem planını hazırlayarak uygulaması öngörülmüş iken bu değişiklikle daha erken aksiyon alma imkanına kavuşulmuş olacaktır.

Ne Bankacılık Kanunda ne de getirilen teklifte “sistemik önemli banka”nın tanımı yapılmamıştır.

Ayrıca, önlem planı ifadesindeki plan ibaresi ile mevcut hükümde yer alan plan ibaresinin karışmaması için mevcuttaki plan ibaresinin program olarak değiştirilmesi öngörülmektedir.

Ayrıca madde ile, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun bankalardan program isteme yetkisinin yönetimin basiretsizliğinden kaynaklanan risklerle sınırlı kalmaksızın tüm maruz kalınan risklerin azaltılmasını da kapsayacak şekilde genişletilmesi öngörülmektedir.

Madde ile 5411 sayılı Kanun ve alt düzenlemeleri ile 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu arasındaki uygulamada var olabilecek tereddütlerin giderilmesi amaçlanmaktadır.

Yeni dönemin en önemli unsurunun “veri” olduğu kabulüyle “veri” sömürgeciliğinin önlenmesi gerektiği kabulüyle, bireyi ve toplumları veri sömürgeciliği yapacak olan iki güçten korumamız gerekmektedir.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Maddenin ilk cümlesi ile son cümlesi birbiriyle çelişmektedir. İlk cümlede Bankacılık Yasasının 4'üncü maddesinde sayılan işlemler denilmesine rağmen, son cümlesinde ise hangi işlemlerin bu kapsamda sayılacağına BDDK'nın karar vereceği hususu düzenlenmektedir.

Bu sebeple, manipülasyon ve yanıltıcı işlemlerin neler olduğunun sınırlarının net bir şekilde, kanun maddesinde belirlenmesi gerekir. Aksi takdirde BDDK'nın keyfiyetine açık bir müdahale alanı açılmış olacaktır.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Ayrıca maddeyle, katılım bankaları ve kalkınma ve yatırım bankalarının Bankacılık Kanununda düzenlenen faaliyetleri faizsiz yöntemlerle gerçekleştirmelerine ilişkin usul ve esasları belirlemek üzere Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kuruluna yetki verilmesi öngörülmektedir.

Bu yetkinin bankacılık sektörünün diğer aktörleri de dikkate alınarak rekabeti bozmayacak şekilde kullanılması gerekmektedir.

Dolayısıyla katılım bankalarının, bir kalkınma veya yatırım bankası gibi çalışması hem bankacılık sisteminin mantığı açısından yanlış olacak, hem de diğer ticari bankalara karşı haksız rekabet yaratacak şekilde bir dengesizlik yaratacaktır.

Bankaların ücret ve masraflarının belirlenmesi yetkisinin Cumhurbaşkanı'ndan alınarak Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası'na verilmesi amaçlanmak istense de, konuya daha yakından bakıldığında, MB'nin faiz indirme kararının ardından verilen bir ödül olarak görünmektedir.

Dolayısıyla kanun koyucunun serbest piyasa şartlarını bozmayacak bir şekilde bir fiyat kontrol mekanizma uygulaması ve buradaki fiyat kontrolünün Cumhurbaşkanı'nın tekelinden alınıp, konuyla ilgili kurumlara devretmesi doğru bir değişikliktir.

Kanun teklifinin 14, 16, 21 ve 23. maddelerinde yer alan, tekerrüre bağlı olarak cezaların artırılmasında Kurullara yetki tanınmasına yönelik hükümlerin, uygulamada keyfiliğe yol açabilecek düzenlemeler olduğu izahtan varestedir.

Söz konusu ifadeler, tanımı yapılmamış, yoruma açık ve duruma göre değişebilecek işlem ve eylemlerdir ve böylesi yeni bir suç tanımı BDDK'ye yetki vererek değil, ancak yeni bir yasayla yapılmalıdır.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Madde ile, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu kararıyla ve gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili gerçek ve tüzel kişilere 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında verilmesi öngörülen idari para cezası tutarlarının güncellenmesi amaçlanmaktadır.

14, 15, 16, 17, 21, 23, 26, 36, 37 ve 38. maddelerin özellikle Anayasa ve/veya Adalet Komisyonları tarafından bizzat Anayasa'ya ve Türk hukuk ve ceza sistemine uygunluk açısından değerlendirilmeden acele ile yasalaştırılması gayretini doğru bulmuyoruz.

14.,15.,16. Maddeler bir arada değerlendirildiğinde, teklifin geneli itibariyle tanımı belirsiz suç ve ağır ceza maddeleriyle, iktidarın finans sektörüne yeni bir baskı aracı kurduğunu ifade edebiliriz.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Kanun teklifinin 14, 16, 21 ve 23. maddelerinde yer alan, tekerrüre bağlı olarak cezaların artırılmasında Kurullara yetki tanınmasına yönelik hükümlerin, uygulamada keyfiliğe yol açabilecek düzenlemeler olduğu izahtan varestedir.

14.,15.,16. Maddeler bir arada değerlendirildiğinde, teklifin geneli itibariyle tanımı belirsiz suç ve ağır ceza maddeleriyle, iktidarın finans sektörüne yeni bir baskı aracı kurduğunu ifade edebiliriz.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

İçerik ve yer sağlayıcının yurt dışında olması durumunda anılan Kurulun başvurusu üzerine bu tedbirin uygulama yetkisinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna verilmesi öngörülmektedir.

14, 15, 16, 17, 21, 23, 26, 36, 37 ve 38. maddelerin özellikle Anayasa ve/veya Adalet Komisyonları tarafından bizzat Anayasa'ya ve Türk hukuk ve ceza sistemine uygunluk açısından değerlendirilmeden acele ile yasalaştırılması gayretini doğru bulmuyoruz.

HDP olarak, ifade özgürlüğünün önündeki en büyük engellerden olan 5651 sayılı yasanın kaldırılmasını talep ederken, getirilen yeni bir düzenlemeyle yeni yasakların önünün açılmasını kabul etmemiz mümkün değildir.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Bu durum bankacılık sistemi ile reel sektörün iç içe bir ortaklık yapısı içine girmesine ve önceki maddelerde yapılan değişikliklerle banka kaynaklarının kontrolsüz bir şekilde, riski azaltacak çeşitlendirme yapmadan kullanılmasına neden olacaktır.

Madde ile, 5411 sayılı Bankacılık Kanununda yapılan değişikliklere göre çıkarılacak düzenlemeler yürürlüğe konulana kadar mevcut hükümlerin uygulanması amaçlanmaktadır.

Madde ile 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanununun 26 ncı maddesinde yapılan değişiklikle, azami akdi ve gecikme faiz oranlarının açıklanma periyodunun belirlenmesinin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasına bırakılması amaçlanmaktadır.

Kanun teklifinin 14, 16, 21 ve 23. maddelerinde yer alan, tekerrüre bağlı olarak cezaların artırılmasında Kurullara yetki tanınmasına yönelik hükümlerin, uygulamada keyfiliğe yol açabilecek düzenlemeler olduğu izahtan varestedir.

Oysa hatırlamak gerekirse, ülkede siyasi ve ekonomi alanında yaşanan tekelleşmeden düzenleyici kurullar da nasibini almış, 2011 yılında getirilen bir düzenlemeyle pek çok üst kurul “bağımsız” olması gerekirken, doğrudan ilgili bakanlıklara bağlı hale getirilmişti.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Kanun teklifinin 14, 16, 21 ve 23. maddelerinde yer alan, tekerrüre bağlı olarak cezaların artırılmasında Kurullara yetki tanınmasına yönelik hükümlerin, uygulamada keyfiliğe yol açabilecek düzenlemeler olduğu izahtan varestedir.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanununa eklenmesi öngörülen geçici maddeyle, faktoring şirketleri için aranan yeni sermaye yükümlülüğüne intibakın sağlanabilmesini teminen geçiş hükmünün düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Böylesi önemli işlemlerin niçin artık önemli nitelikteki işlem olmaktan çıkarıldığı sorusu madde gerekçesinde ve komisyon görüşmelerinde doyurucu bir biçimde ifade edilmemiştir.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Ayrıca kanun teklifinin 26. maddesinde yer alan, halka açık şirketlerde ayrılma hakkına sahip ortaklar ilgili “adil bedelin hesaplanması”'na ilişkin düzenlemelerin yapılmasında Kurulun yetkili kılınması da sınırları yasal olarak belirlenmemiş hüküm niteliğindedir.

Halka açık anonim ortaklıklarda, ayrılma hakkının kullanılmasında adil fiyat esasına geçilmesi konusu, daha kapsamlı ve derinlemesine bir bakış açısıyla düzenleme gerektirmektedir.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Halka açık anonim ortaklıklarda hakim ortağın değişmesi durumunda ortaya çıkan pay alım teklifinde bulunma zorunluluğu, borsa şirketlerinin el değiştirmelerinde ilave bir maliyet yaratmaktadır.

Söz konusu madde teklifleri, şirketlerin halka açıklıklarının artırılmasını ve manipülatif etkilerin ortadan kaldırılmasını sağlayacak tedbirleri içermediği sürece, adil fiyat ilkesini gerçek anlamda hayata geçirecek nitelikte de sayılamayacaktır.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Madde ile 6362 sayılı Kanuna eklenmesi öngörülen 31/A maddesiyle, borçlanma aracı sahipleri kurulu müessesesinin oluşturulması amaçlanmaktadır.

Bu maddelerin, düşük değerlerde tahvil sahibi olan pek çok yatırımcının durumunu gözetecek biçimde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.

Getirilmesi önerilen düzenleme ile mevcut uygulamadan farklı olarak tahvil sahiplerinin alacaklarının hızlı bir şekilde tahsiline imkân verilmesi öngörülmektedir.

Bu maddelerin, düşük değerlerde tahvil sahibi olan pek çok yatırımcının durumunu gözetecek biçimde yeniden düzenlenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, 6362 sayılı Kanunun 35/A maddesinin birinci fıkrasında yapılması öngörülen düzenlemeyle ülkemizde de benzer şekilde düzenlenecek alana esneklik getirmek amacıyla Sermaye Piyasası Kuruluna yetki verilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca söz konusu madde düzenlemesinin, sivil toplum kuruluşlarının da katılımıyla tüm boyutlarıyla Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabi Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji komisyonunda, değerlendirilip görüşülmeden acele ile yasalaştırılması gayretini de uygun bulmuyoruz.

Son birkaç yılda “Çiftlik Bank” gibi önemli dolandırıcılık vakaları yaşandığı halde, kanun teklifinin bu tür olayların önüne geçebilmek adına tedbirler öngörmemesi oldukça vahimdir.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Söz konusu maddeler, bir yandan son derece yıkıcı ve kamunun gerçek ihtiyaçlarını yansıtmayan mega projelerin gerçekleşmesine neden olacak, öte yandan ise oluşan “rantı” görünürde halka açık, halkın faydalandığı bir kaynak olarak gösterecektir.

Ayrıca yatırım fonlarının tapu işlemlerinin, kurucu portföy yönetim şirketleri ve portföy saklayıcıları adına, bu kuruluşları temsil eden birer yetkilinin müşterek imzalarıyla gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

Ayrıca konut ve varlık finansmanı fonlarının tapu işlemlerinin, fon kurucusu ve fon kurulunu temsil eden birer yetkilinin müşterek imzalarıyla gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

6362 sayılı Kanuna eklenmesi öngörülen 61/B maddesiyle proje finansmanı, proje finansman fonu ve projeye dayalı menkul kıymet hususlarının düzenlenmesi amaçlanmaktadır.

Proje finansman fonları ile ilgili olarak teklif metnindeki düzenlemeler sistemik risk yaratıcı özellikler taşımaktadır

Söz konusu maddeler, bir yandan son derece yıkıcı ve kamunun gerçek ihtiyaçlarını yansıtmayan mega projelerin gerçekleşmesine neden olacak, öte yandan ise oluşan “rantı” görünürde halka açık, halkın faydalandığı bir kaynak olarak gösterecektir.

34. madde ile önerilen, en önemli ve olumlu değişikliktir.

Bu maddede hükümet, yaşanan sorunları Sermaye Piyasa Kurulu'na daha fazla yetki vererek ve cezai işlem hacmini artırarak çözmeyi hedeflemiştir.

Bu kapsamda, Sermaye Piyasası Kuruluna gerçeğe aykırı, yanıltıcı nitelikte bilgi, belge vermek suretiyle haksız olarak bir denetime başlanılmasına neden olan kişiye idari para cezası verilmesi amaçlanmaktadır.

14, 15, 16, 17, 21, 23, 26, 36, 37 ve 38. maddelerin özellikle Anayasa ve/veya Adalet Komisyonları tarafından bizzat Anayasa'ya ve Türk hukuk ve ceza sistemine uygunluk açısından değerlendirilmeden acele ile yasalaştırılması gayretini doğru bulmuyoruz.

Kurul'un denetimi sırasında “bilgi vermeme” gibi durumlarda para cezası kesilmesi tartışmaya açıktır.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Madde ile, 6362 sayılı Kanunun 106 ncı maddesi kapsamında verilecek cezaların alt sınırı üç yıla çıkarılarak caydırıcılığın artırılması amaçlanmaktadır.

14, 15, 16, 17, 21, 23, 26, 36, 37 ve 38. maddelerin özellikle Anayasa ve/veya Adalet Komisyonları tarafından bizzat Anayasa'ya ve Türk hukuk ve ceza sistemine uygunluk açısından değerlendirilmeden acele ile yasalaştırılması gayretini doğru bulmuyoruz.

Ekonomik krizin piyasalarda ve toplum içinde artık gizlenemez ve tartışılır duruma gelmesi, cezai yaptırımlarla engellenmek istenmektedir. Bu en basit haliyle ifade özgürlüğünün kısıtlanmasıdır.

Bu değişiklikler, gelişen ve değişen teknoloji, piyasa ve ekonomik şartlar doğrultusunda önerilmiş olup, genel anlamda olumludur.

Madde ile, 6362 sayılı Kanunun 107 nci maddesi kapsamında verilecek cezaların alt sınırı üç yıla çıkarılarak caydırıcılığın artırılması amaçlanmaktadır.

14, 15, 16, 17, 21, 23, 26, 36, 37 ve 38. maddelerin özellikle Anayasa ve/veya Adalet Komisyonları tarafından bizzat Anayasa'ya ve Türk hukuk ve ceza sistemine uygunluk açısından değerlendirilmeden acele ile yasalaştırılması gayretini doğru bulmuyoruz.

Ekonomik krizin piyasalarda ve toplum içinde artık gizlenemez ve tartışılır duruma gelmesi, cezai yaptırımlarla engellenmek istenmektedir. Bu en basit haliyle ifade özgürlüğünün kısıtlanmasıdır.