Yüksek Adalet Divanı Kararlarının Kaldırılması ve Tazmin Hakkı

Kanun, 1960 darbesinden sonra kurulan Yüksek Adalet Divanının yetkilerinin dayanağı olan hükümleri geçmişe dönük olarak yürürlükten kaldırıyor. Divan kararlarının kayıtlardan silinmesini ve zararların tazmini için dava açılmasını düzenliyor.

Yasalaşma Süreci

"1924 Tarih ve 491 Sayılı Teşkilatı Esasiye Kanununun Bazı Hükümlerinin Kaldırılması ve Bazı Hükümlerinin Değiştirilmesi Hakkında Geçici Kanunun Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılması ve Neden Olunan Mağduriyetlerin Giderilmesi Hakkında Kanun Teklifi" (2/2952), 10 Haziran 2020 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı Tekirdağ Milletvekili Mustafa Şentop (AK Parti). Teklifi toplam 203 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Anayasa Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 19 Haziran 2020 tarihinde verdi (sıra sayısı 218). Genel Kurulda 23 Haziran 2020 tarihinde kabul edildi. Kanun 7248 sayıyla 1 Temmuz 2020 tarihli ve 31172 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kanun, 1960 yılında Milli Birlik Komitesinin çıkardığı 1 sayılı Geçici Kanunun bazı hükümlerini yürürlükten kaldırıyor. Gerekçeye göre bu kanunun 6. maddesi Yüksek Adalet Divanını kurmuş, Divan da Yassıada yargılamaları olarak bilinen yargılamaları yürütmüştür.

• Yüksek Adalet Divanının kullandığı yetkilerin hukuki dayanağı olan ve halen yürürlükte bulunan kanun hükümleri geçmişe dönük olarak yürürlükten kaldırılıyor. Aynı kanunun 24. maddesinin, servetini meşru yollardan edindiğini ispat edemeyenlere ilişkin müsadere yasağını kaldıran ikinci fıkrası da yürürlükten kaldırılıyor.
• Hükümlerin yürürlükten kaldırılmasıyla birlikte hükümsüz hale gelen Yüksek Adalet Divanı kararları, adli sicil ve her türlü arşiv kayıtlarından siliniyor.
• Divan tarafından yürütülen yargılamalar sonucunda hakkında karar verilenler, bu kararlardan kaynaklanan maddi ve manevi zararlarının tazmini için dava açabiliyor. Açılacak davalarda maktu harç alınıyor ve dava sonunda kazanan taraf lehine maktu vekalet ücretine hükmediliyor.

Gerekçede bu düzenlemenin, daha önce Adnan Menderes, Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın İmralı'daki mezarlarının nakli ve isimlerinin bazı tesislere verilmesi hakkındaki 3374 ve 3623 sayılı kanunlarla atılan adımların devamı olduğu belirtiliyor.