Hukuk Muhakemeleri Kanununda Yargılama Usulü Değişiklikleri

Kanun, hukuk davalarının görülme usulünü düzenleyen Hukuk Muhakemeleri Kanununda ve bazı kanunlarda değişiklik yapıyor. Duruşmaların gizliliği, hakimin reddi, bilirkişi raporuna itiraz, parasal sınırlar ve arabuluculuk gibi konular düzenleniyor.

Yasalaşma Süreci

"Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi" (2/2735), 20 Mart 2020 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacıları İstanbul Milletvekili Abdullah Güler (AK Parti), Tokat Milletvekili Özlem Zengin (AK Parti). Teklifi toplam 134 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Adalet Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 8 Haziran 2020 tarihinde verdi (sıra sayısı 216). Genel Kurulda 22 Temmuz 2020 tarihinde kabul edildi. Kanun 7251 sayıyla 28 Temmuz 2020 tarihli ve 31199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kanun, uygulayıcıların ve akademisyenlerin eleştirileri ile Anayasa Mahkemesinin iptal kararları doğrultusunda hukuk yargılaması kurallarını değiştiriyor. Gerekçeye göre amaç, yargılamanın daha etkin ve verimli yürütülmesi.

Dava Süreci

• Görevsizlik veya yetkisizlik kararı kesin olduğunda da karar taraflara tebliğ ediliyor. Dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi için gereken iki haftalık süre tebliğ tarihinden başlıyor. Bu başvuru süresinde yapılmazsa dava açılmamış sayılıyor ve mahkeme bu konuda kendiliğinden karar veriyor.
• Hakim kesin süre verdiğinde, süreye konu işlemi açıkça belirtiyor ve süreye uyulmamasının sonuçlarını ihtar ediyor.
• Taraflara, bilirkişi raporuna itiraz niteliğindeki talepleri için ek süre verilebiliyor.
• Nihai kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ve belirli şartlarda mahkemece ek karar verilebiliyor. Feragat veya kabulün hüküm verildikten sonra yapılması hali de düzenleniyor.
• Esas hakkında yabancı bir devlet mahkemesi veya hakem kurulu görevli ve yetkiliyse, ihtiyati tedbir talebi, tedbire konu hak veya şeyin bulunduğu yerdeki Türk mahkemelerinden isteniyor.

Duruşma ve Hakim

• Duruşmaların gizli yapılabileceği hallere, yargılamayla ilgili kişilerin korunmaya değer üstün bir menfaatinin bulunması da ekleniyor.
• Daha önce aynı uyuşmazlıkta arabuluculuk veya uzlaştırmacılık yapmış hakim reddedilebiliyor.
• Hakimin reddine ilişkin merci kararlarına karşı istinaf yoluna başvurulabiliyor.

Belgeler, Parasal Sınırlar ve Arabuluculuk

• İmza atamayanların yapacağı hukuki işlemlere ilişkin senetlerin nasıl düzenleneceği yeniden belirleniyor. Adi senetlerin üçüncü kişiler bakımından hüküm ifade etmesine ilişkin esaslar düzenleniyor.
• Ticaret mahkemelerinde tek hakimle görülebilen dava ve işlerde ve ticari davalarda uygulanan basit yargılama usulünün parasal sınırı üç yüz binden beş yüz bin liraya çıkarılıyor.
• Tazminat alacaklarının takibini yapabilecek kişiler belirleniyor. Hakem kararının düzeltilmesi düzenleniyor.
• Dava şartı arabuluculuğa tabi uyuşmazlıkların kapsamı genişletiliyor. Belirli hallerde arabuluculuk ücretini Adalet Bakanlığı karşılıyor.
• Fikri ve sınai haklar hukuk ve ceza mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak Adalet Bakanlığınca kuruluyor.