Ceza İnfazında İnfaz Hakimliği, Denetimli Serbestlik ve Salıverilme

Ayrıca, Ceza Muhakemesi Kanununun 268 inci maddesinin birinci fıkrasındaki süreyle uyum sağlamak amacıyla itiraz süresi yedi gün olarak değiştirilmektedir.

Ancak Ağır Ceza Mahkemelerinin iş yükleri ve mevcut pratikleri göz önüne alındığında infaz hukuku gibi daha spesifik bir alanda verdikleri ve verecekleri kararların hukuki denetim ve etkili yargı yollarını kullanma hakkını etkisizleştireceği hususu göz ardı edilmiştir.

Maddeyle, 4675 sayılı Kanunda yapılması öngörülen değişikliklere uyum sağlamak amacıyla 5237 sayılı Kanunun 50 nci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

burada faili yargılayan ve onunla yüz yüze temas eden mahkeme yerine yetkinin infaz hakimliğine devri yargılamaya hakim olan yüz yüzelik ilkesine aykırıdır.

Teklif hükmü veren mahkemeyi ve yargılamasını hükümsüz hale getiren bir uygulamadır. Zira mahkeme sanığı yargılama sürecinde gözleyen ve değerlendirendir.

Maddeyle, 4675 sayılı Kanunda yapılması öngörülen değişikliklere uyum sağlamak amacıyla 5237 sayılı Kanunun 51 inci maddesinde değişiklik yapılmaktadır.

Hapis cezasının ertelenmesinin koşulları arasında mağdurun yargılama konusu zararının tespiti ile bu zararı geçmemek kaydı ile ve/veya mağdur ve sanığın anlaşacağı rakamın mahkemeye depo edilmesi şartının yer alması, hükmün ruhunun uygulanabilir olması açısından zaruridir.

Ayrıca, aynı fıkraya eklenen hükümle, suçun canavarca his saikiyle işlenmesi halinde birinci veya ikinci fıkraya göre belirlenen temel cezaya uygulanacak artırım miktarının, yarı oranı yerine bir kat olması öngörülmektedir.

Bu nedenle 5237 sayılı Kanunun 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına “g) Kadına karşı, ” bendi eklenmelidir.

Maddeyle, Türk Ceza Kanununun 220 nci maddesinde değişiklik yapılarak, örgüt kurmak, yönetmek ve örgüte üye olmak suçlarıyla daha etkin mücadele etmek amacıyla hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırılmaktadır.

Kaldı ki mevcut görüşülen kanun teklifi bir af düzenlemesi niteliğinde olduğu için ceza artırıcı hükümlerin içine yerleştirilmesi usule ve kanun yapma tekniğine uygun değildir.

Dolayısıyla 220/1. ve 2. Fıkralara da yapılan arttırım, 220/6 yollamasıyla 314. Maddeden verilen cezaları da arttıracaktır.

Bu sebeple bu artış ile teşekkülün de örgüt gibi değerlendirilmesi ceza adaletsizliğine sebep olmaktadır.

Düzenlemeyle, uygulamadaki tereddüdün giderilmesi ve yaşanabilecek mağduriyetlerin önüne geçilebilmesi amacıyla belirtilen hallerde tutuklama tedbiri yerine adlî kontrol tedbirinin uygulanabilmesi esası benimsenmektedir.

İnfazın ertelenmesi hakkının temel dayanağını oluşturan sağlık raporu Adli Tıp Kurumu tekelinden çıkarılmalı ve rapor için uygulanan prosedürler en aza indirgenerek, süreç hızlandırılmalıdır.

Değişiklik teklifinin ikinci fıkrasında yer alan “Maruz kaldığı ağır bir hastalık” ifadenin daha detaylı belirtilmesinin keyfi uygulamaların önüne geçilmesi bakımından önemli olduğu kanaatindeyiz.

Esasen ilk derece mahkemelerinin bu konuda var olan yetkisi belirgin hale getirilmek suretiyle Ülke genelinde uygulama birliğinin sağlanması amaçlanmaktadır.

Dosya fiziken kanun yolunda iken, UYAP üzerinden inceleme yapılarak tutuklama gibi istisna olan bir tedbirin verilmesi, kişinin özgürlüğünden mahrum edilmesi adil ve hukuki değildir.

Böylelikle, açık ceza infaz kurumlarının daha işlevsel ve amaca uygun olarak faaliyet gösterebilmesine ve hükümlülerin çalışma hayatına daha kolay intibak edebilmelerine imkan tanınmaktadır.

Mevcut durumda tasarının yasalaşması durumunda örneğin “Örgüt Propagandası” suçunu işlediğinden bahisle 10 ay hapis cezası ile cezalandırılan yurttaşlar cezaları 3 yılın altında olmasına rağmen doğrudan açık ceza infaz kurumunda cezaları infaz ettirilmeyecektir.

Değişiklikle, anne ve çocuğun yüksek yararı gözetilerek “altı aylık” geri bırakma sınırı “bir yıl altı aya” çıkarılmakta, böylelikle anne ve çocuğun ceza infaz kurumuyla daha geç karşılaşmaları sağlanmaktadır.

Burada annelerinin yanında kalmak zorunda olan çocuklar da ceza çekmekte ve bu durum cezaların şahsiliği ilkesine aykırılık doğurmaktadır.

21 inci maddede yapılan değişiklik arama yetkisine ilişkin olup son derece keyfi uygulamaları beraberinde getirecektir.

Hâlihazırda hüküm giymiş bir kişinin tekrar eşya, işyeri vb. yerlerde aramaya muhatap olması hukuka uygun değildir.

Böylelikle, hükümlülerin kurum dışında çalıştırılması uygulamasını geliştirmek ve hükümlüleri çalışmaya özendirmek amaçlanmaktadır.

Çalışılan sürelerin denetimli serbestlikte geçirilen sürelere eklenmiş sayılması olumlu olmakla beraber, aynı kanunun 28. Maddesine göre belirlenecek ücretlerin en az asgari ücret tutarında olması sağlanmalıdır. Aksi durumda angarya yasağı ihlal edilmiş olunacaktır.

Böylelikle, hükümlülerin geçici olarak ceza infaz kurumu dışına çıkarıldıklarında da düzenli bir yaşam sürdürmesi ile güvenliğin ve disiplinin sağlanması amaçlanmaktadır.

Yargılama faaliyeti esnasında ve duruşma salonunda disiplini hâkim tesis eder. Bu kapsamda değişiklik gerekmektedir.

Bu haliyle bu madde metninin kabulü mümkün değildir.

Maddeyle, 5275 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin ikinci fıkrasına eklenen yeni bir bentle, ceza infaz kurumuna alkol sokmak, kurumda alkol bulundurmak veya kullanmak eylemleri de disiplin yaptırımı kapsamına alınmaktadır.

Salt alkol için mahkumun hücreye konulması cezanın amaçsallığıyla da orantılı değildir.

Mutlak tecrit anlamına gelen hücre cezasının insan psikolojisi üzerindeki etkileri göz önünde bulundurularak yeni fıkra eklemek bir tarafa Hücre cezası başlıklı 44. Maddenin tümden kaldırılması elzemdir.

Düzenlemeyle, çocuk hükümlülerin kurum disiplinini bozacak eylemlerden kaçınması ile caydırıcılığın sağlanması ve çocukların daha fazla eğitim ve iyileştirme faaliyetlerine katılması amaçlanmaktadır.

26 inci madde ile eklenen “bulundurmak” kelimesi ile AİHS'nin 9. Maddesinde düzenlenen Düşünce, Vicdan ve Din Özgürlüğü ihlal edilmiş olacaktır.

Maddeyle, 5275 sayılı Kanunun 61 inci maddesinin ikinci fıkrasına cümle eklemek suretiyle, hükümlülerin kamu kurum ve kuruluşlarına bağlı kütüphanelerde bulunan ve 62 nci maddedeki şartları taşıyan yayınlardan yararlanabilmelerine imkan sağlanmaktadır.

Ancak bu olumlu düzenleme, teklifin sonraki maddesine (32. Madde) yapılan atıfla sınırlandırılmış.

Maddeyle, 5275 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan düzenlemelere ilave olarak, kurum disiplinini veya düzenini bozan ya da hükümlülerin iyileştirilmesi amacına ulaşmayı zorlaştıran yayınların da hükümlülere verilemeyeceği düzenlenmektedir.

Teklifle maddenin üçüncü fıkrasındaki değişiklik ile ihdas edilen dördüncü fıkranın teklif metninden çıkarılması uygun olacaktır.

Kamu denetiminden geçmiş yayınların hükümlüye verilmesi, başka bir sebep ileri sürülerek yasaklanamaz.

Yapılması öngörülen değişiklikle, infazın tüm aşamalarında hükümlülerin tutum ve davranışlarının iyi hâlin belirlenmesine esas olmak üzere değerlendirilmesi ve buna göre belirli hak ve imkanlardan faydalanabilmesi amaçlanmaktadır.

İyi Halli OLMA'nın ölçüsü ve kriterleri somut olarak belirlenmediği sürece mevcut infaz kurumlarının keyfi uygulamalarının önüne geçilemeyeceği gibi daha büyük haksızlıklar yaşanmasının da önü açılacaktır.

Ayrıca, hükümlülerin ceza infaz kurumlarında bulunduğu tüm aşamalarda, idare ve gözlem kurulu tarafından iyi hâlin belirlenmesi “hukukilik ilkesine” aykırı olup bu karar ancak mahkemelerce verilebilir.

5271 sayılı Kanunun 250 nci maddesinin daha önce mülga edilmesi nedeniyle, bu maddenin birinci fıkrasında yer alan suçlara yapılan atıf kaldırılarak, söz konusu ikinci fıkranın uygulama alanı yeniden belirlenmektedir.

Atama usulüyle görev yapan, yargısal değil idari nitelikte kararlar veren sulh ceza hakimlerinin görev ve yetkilerini arttırmak hukuksal açısından telafisi mümkün olmayan sonuçların doğması anlamına gelecektir.

37 inci maddenin itirafçılık, gizli tanıklık vs uygulamaların yaygınlaştırılması açısından kullanım şekilleri düşünüldüğünde kabulü mümkün değildir.

Maddeyle, 5275 sayılı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında değişiklik yapmak suretiyle, hükümlülerin mazeret iznini kullanabilmesi için ceza infaz kurumlarında iyi halli olarak geçirmesi gereken süre kısaltılmaktadır.

38 inci madde mazeret izninin kullanılması konusunda hükümlüler değişiklikler içermekte ise de ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum edilmiş olanların bu düzenlemeden yararlanamayacağı hali ayrımcılık yasağına ve eşitlik ilkesine aykırıdır.

39 uncu ve 40 inci maddeler, tüm mahpusların yararlanacağı bir şekilde düzenlenmemiş ve bir kısım mahkûmu kapsam dışında bırakmış olması nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı olup bu haliyle kabulü mümkün değildir.

Düzenlemeyle, izinden dönmeyen veya iki günden fazla bir süre geçtikten sonra dönen hükümlüler ile firar eden hükümlülere bir daha özel izin verilmeyeceği hüküm altına alınmaktadır.

39 uncu ve 40 inci maddeler, tüm mahpusların yararlanacağı bir şekilde düzenlenmemiş ve bir kısım mahkûmu kapsam dışında bırakmış olması nedeniyle eşitlik ilkesine aykırı olup bu haliyle kabulü mümkün değildir.

Ne var ki; hükmün kapsamının genişletilmesi ve bahse konu hukuka uygunluk nedenlerinin uygulanmasında hükümlünün iyi niyet ilkesi çerçevesinde davranması gerekliliği zaruridir ve değişiklik teklif metnine eklenmesi gerekmektedir.

Böylelikle, adlî para cezasından çevrilen hapis cezalarının da toplama kararına girmesi nedeniyle infaz edilecek cezalar bakımından hakkaniyete uygun bir sonucun ortaya çıkması amaçlanmaktadır.

Örneğin, örgüt üyeliğinden yargılanan bir kimse hem sahte nüfus cüzdanı bulundurmak, hem mala zarar vermek hem de TCK 314/2 anlamında örgüt üyesi olmaktan ceza aldığında içtima örgüt üyeliği infaz rejimi üzerinden yapılmaktadır.

Yapılan düzenlemeyle, her hükümlünün belirli bir süre ceza infaz kurumunda kalması sağlanarak cezasızlık algısının ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.

“Suç kesinleşmediği sürece kimsenin hükümlü sıfatıyla değerlendirilemeyeceği” anlamına gelen ve temel hukuk doktrinleri arasında sayılan masumiyet karinesi söz konusu hükümle ihlal edilmektedir.

Kamu davası açılmış olması hususu, hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanma imkânını ortadan kaldırmamalıdır. Zira; kötü niyetli ve gerçeğe aykırı bir şikâyet hak kayıplarına neden olabilir.

Maddeyle, hükümlülerin koşullu salıverilme sürelerine ilişkin üçte ikilik genel oran, yarısı olarak belirlenmektedir.

İfade ettiğimiz iki kanun maddesinde istisna tutulan söz konusu suçlar (Türk Ceza Kanunu 314/3, Terörle Mücadele Kanunu 7/2) nedeniyle düşünce ve ifade özgürlüğü ile basın özgürlüğü hakkını kullanan çok sayıda kişi cezaevlerinde bulunmaktadır.

TMK'nın 5. Maddesi dolayısıyla TCK da öngörülen Cezaları arttırılan siyasi mahpusların bir de bu madde düzenlemesi ile ayrımcılığa uğraması asla kabul edilemezdir.

Bu nedenle 5275 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrasının (b) bendinden sonra gelmek üzere “Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan mahkûm olanlar” bendinin eklenmesi gerekmektedir.

Maddenin mevcut düzenlemesi ile Teklifle değiştirilen hali mukayese edildiğinde yeni düzenlemenin denetimli serbestlik süresi bakımından lehe olması sebebiyle kapsamda olan suçlar bakımından sadece üç yıllık denetimli serbestlik süresinin uygulanması gerekmektedir.

Çıkarılacak düzenleme kapsamında kamuoyunda indirime uğrayacak suçlar bakımından kıyas yapıldığında sadece yazı ve düşünceleri nedeniyle makul olanların kapsam dışında tutulması kamu vicdanında yara açacaktır.

52 inci madde; siyasi mahpuslar ve bir kısım adli mahpuslar kapsam dışı bırakılmış, ayrımcılık ve eşitsizlik hasta ve yaşlı mahpuslar yönünden dahi uygulanmış, bu madde ile getirilen iyileştirmeden faydalanabilmelerinin önü kesilmiştir.

Ancak, kamu davası açılmış olması hususu, hükümlünün denetimli serbestlikten yararlanma imkânını ortadan kaldırmamalıdır. Zira; kötü niyetli ve gerçeğe aykırı bir şikâyet hak kayıplarına neden olabilir.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlarda, 105/A maddesinin lehe hükmünün belirlenmesine ilişkin izlenecek yöntem bu maddede düzenlenmektedir.

53 üncü madde salgın hastalıklara ilişkin bir düzenleme ise de sınırlı tutulmuş olması eşitlik ilkesine aykırıdır.

Maddeyle, 5402 sayılı Kanunun 15/A maddesinin birinci fıkrasına hüküm eklemek suretiyle, teknolojideki gelişmeler doğrultusunda, hükümlünün rızası alınmak kaydıyla, kendisine ait elektronik cihazlar üzerinden takibinin yapılabilmesine imkân sağlanmaktadır.

Ancak, hükümlünün şahsi cihazlarının güvenlik zafiyeti doğurma riski barındırması nedeniyle, hükmün teklif metninden çıkarılması gerekmektedir.

Düzenlemeyle, ceza adaletine katkı sağlaması amacıyla suça konu eşyanın değerinin hafif veya pek hafif olması halinde cezalardan indirim yapılabilmesine imkan tanınmaktadır.

Ceza hukuku terminolojisinde “eşyanın değerinin hafifliği” değil; “eşyanın değerinin azlığı” ifadesi kullanılmaktadır.

Düzenlemeyle, Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda düzenlenen suçlar bakımından kovuşturma evresinde de etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabilmesine imkan sağlanmaktadır.

Yine kaçakçılık gibi son derece ağır bir suçtan hüküm giyenin belirli bir oranda devlete ödeme yapmasına mukabil, cezasında indirim yapılmasının öngörülmesi dahi bir nevi rüşvet suçunun yasallaşması anlamına gelmektedir.

Ancak, Atıfta bulunulan aynı kanunun 3 üncü maddenin yedinci fıkrası ithali kanun gereği yasak olan eşyayı ithal eden kişinin cezalandırılmasına ilişkindir. Bu hususu kapsam dışarısında bırakmak uygun görülmemektedir.

Teklifle, 5275 sayılı Kanunun 107 nci maddesinin dördüncü fıkrası ve 108 inci maddesinde yapılan değişikliklerle süreli hapis cezaları için düzenlenen koşullu salıverilme oranları yeniden belirlenmektedir.

Düzenleme külliyen kaldırılmalıdır.

Teklifle, 5275 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinin ikinci fıkrasıyla doğrudan açık ceza infaz kurumunda infaz edilecek cezalar kalıcı bir düzenlemeyle belirlenmektedir.

68 inci madde de yapılan değişiklikte cinsel dokunulmazlığa karşı suçların kapsam dışına çıkarılması kabul edilemezdir.