Ceza Yargılamasında İstinaf ve Hâkim Adaylığı Düzenlemeleri

Kanun, bölge adliye mahkemelerinin işleyişini hızlandıran ve hakim adaylığını yeniden düzenleyen değişiklikler getiriyor. İcra ve İflas Kanunundaki temyiz sınırı da yükseltiliyor.

Yasalaşma Süreci

"Ceza Muhakemesi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/1578), 12 Şubat 2019 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı Kütahya Milletvekili İshak Gazel (AK Parti). Teklifi toplam 46 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Adalet Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 18 Şubat 2019 tarihinde verdi (sıra sayısı 42). Genel Kurulda 20 Şubat 2019 tarihinde kabul edildi. Kanun 7165 sayıyla 28 Şubat 2019 tarihli ve 30700 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

İstinaf ve Yargıtay Süreci

Bölge adliye mahkemesi daireleri, iş yoğunluğuna göre birden fazla heyet halinde çalışabiliyor. Yeni heyeti Hakimler ve Savcılar Kurulu oluşturuyor ve heyetin başkanını Kurul belirliyor.

Anayasa Mahkemesince iptal edilen Ceza Muhakemesi Kanununun 286. maddesinin (d) bendi yeniden düzenleniyor: Üst sınırı iki yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçlarda bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemiyor; ancak ilk defa bölge adliye mahkemesince verilen mahkumiyet kararları (272. maddenin üçüncü fıkrası kapsamındakiler hariç) temyiz edilebiliyor. Teklifteki, sanığın talebi üzerine bölge adliye mahkemesinin duruşma açmadan daha az cezaya hükmedebilmesine ilişkin madde Genel Kurulda tekliften çıkarıldı.

Yargıtayın onadığı veya düzelterek onadığı dosyalar doğrudan ilk derece mahkemesine gönderiliyor, kararın bir örneği bölge adliye mahkemesine bilgi için iletiliyor. Bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunu esastan reddettiği dosyalarda Yargıtay bozma kararı verirse dosya ilk derece mahkemesine gönderilebiliyor. Bozmaya uyulduktan sonra verilen karara karşı yalnızca temyiz yoluna başvurulabiliyor.

Temyiz Sınırı

İcra ve İflas Kanununda temyiz yoluna başvurmak için aranan 40 bin liralık parasal sınır 58 bin 800 liraya çıkarılıyor. Bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor. 2/12/2016 tarihinden maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar verilen nihai kararlar bakımından sınır 40 bin lira olarak uygulanıyor.

Hakim Adaylığı

Adli ve idari yargı hakim adaylığı mülakatına girebilmek için yazılı sınavdan yüz üzerinden en az yetmiş puan almak gerekiyor. Türkiye Adalet Akademisi Kanunu yürürlükten kalktığı için hakim ve savcı adaylığının süresi, dönemleri ve sınavlarına ilişkin hükümler Hakimler ve Savcılar Kanununa taşınıyor. Adaylık süresi iki yıl, avukatlıktan gelenler için bir yıl oluyor. Adaylık sonunda başarılı sayılmak için yazılı sınav puanının yüzde 60'ı ile sözlü sınav puanının yüzde 40'ının toplamı en az yetmiş olmalı.