5253 Sayılı Dernekler Kanununda Ne Değişiyor?
11 Ekim 2026 itibarıyla Referandom'da bu kanunu değiştirmeyi öneren 4 kanun teklifi ve bu tekliflerde 20 madde var. En yeni teklif: Dahiliye Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi (4 Kasım 2024).
Öne Çıkan Değişiklik Önerileri
- Dernek Lokali Kanunda Tanımlanıyor
- Lokal Açılışının Yönetmelikle Düzenlenmesi Hükmü Kalkıyor
- Dernekler En Az Bir Yıllık Olunca Lokal Açabilecek
- Dernek Lokalleri Habersiz Denetlenecek, 30 Güne Kadar Kapatılabilecek
- Dernek Kayıtları Bakanlıkta Tutulacak
- Yurt Dışı Merkezli Vakıflar Dernekler Kanunu Kapsamına Giriyor
Dahiliye Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi
Madde 29: Dernek Lokali Kanunda Tanımlanıyor
Dernekler Kanununa "lokal" tanımı ekleniyor: derneklerin mülki idare amirinin izniyle açtığı ve üyelerinin bir araya geldiği sosyal mekân.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorLokal, derneğin amaçlarını gerçekleştirmek üzere mülki idare amiri izniyle açılan, üyelerin bir araya geldiği sosyal mekândır.Madde 30: Lokal Açılışının Yönetmelikle Düzenlenmesi Hükmü Kalkıyor
Lokallerin açılmasına ilişkin esas ve usullerin yönetmelikle belirleneceğini söyleyen cümle yürürlükten kalkıyor. Konu yeni eklenen 26/A ve 26/B maddeleriyle kanunda düzenleniyor.
ÖnceLokallerin açılmasına ilişkin esas ve usuller yönetmelikle düzenleniyordu.Teklif Ne ÖneriyorYönetmelikle düzenleme cümlesi kalkar; lokal açılması, işletilmesi ve denetimi kanundaki yeni maddelere göre yürür.Madde 31: Dernekler En Az Bir Yıllık Olunca Lokal Açabilecek
Lokal açma ve işletme koşulları kanunla belirleniyor: dernek en az bir yıllık olmalı, çocuk derneği lokal açamaz, okul ve ibadethaneye yüz metreden yakın yerlerde lokal açılamaz.
ÖnceLokallerin açılması ve işletilmesi yönetmelikle düzenleniyordu; Anayasa Mahkemesi bu hükmü iptal etti.Teklif Ne ÖneriyorEn az bir yıldır faaliyette olan dernekler lokal açabilir; alkollü içki izni için lokalin içkili yer bölgesinde olması gerekir.Madde 32: Dernek Lokalleri Habersiz Denetlenecek, 30 Güne Kadar Kapatılabilecek
Lokaller önceden bildirim ve mesai saati şartı olmadan denetlenir. Kumar, izinsiz içki ve hayvana kötü muamele gibi hâllerde 30 güne kadar kapatılır; ağır ve tekrar eden hâllerde belge iptal edilir.
ÖnceLokallerin kapatılması yönetmelikle düzenleniyordu; Anayasa Mahkemesi bu hükmü iptal etti.Teklif Ne ÖneriyorDenetimde önceden bildirim aranmaz; tespit hâlinde 30 güne kadar men, tekrarında lokal açma ve işletme belgesi iptal edilir.Madde 33: Dernek Kayıtları Bakanlıkta Tutulacak
Derneklerin kayıtları İçişleri Bakanlığı ve mülki idare amirliklerince tutulacak ve dernekler kütüğüne kaydedilecek. Türk vatandaşlarınca yurt dışında kurulan dernek ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluşların kayıtları da ilgili makamlar aracılığıyla İçişleri Bakanlığınca tutulacak.
ÖnceDernek kayıtlarını tutma yetkisi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde düzenleniyordu; Anayasa Mahkemesi bu yetkiyi iptal etti.Teklif Ne ÖneriyorTürk vatandaşları tarafından yurt dışında kurulan dernek ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluşların kayıtları, ilgili makamlar aracılığıyla İçişleri Bakanlığı tarafından tutulur.
Kitle İmha Silahlarının Finansmanının Önlenmesi için Yeni Kanun
Madde 11: Yurt Dışı Merkezli Vakıflar Dernekler Kanunu Kapsamına Giriyor
Merkezi yurt dışında olup Türkiye'de faaliyet gösteren vakıflar, yabancı dernekler gibi Dernekler Kanununun kapsamına alınır.
Teklif Ne ÖneriyorMerkezleri yurt dışında bulunan dernekler ve vakıflar ile diğer kuruluşlar kanunun kapsamında olur.Madde 12: Bazı Suçlardan Mahkûm Olanlar Dernek Yönetiminde Görev Alamayacak
Terörizmin finansmanı, uyuşturucu imal ve ticareti ya da kara para aklama suçundan mahkûm olanlar, Türk Ceza Kanunu 53. maddedeki süreler geçse ya da af çıksa bile dernek yönetimine giremez.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBu mahkûmiyetleri olanlar derneklerin genel kurul dışındaki organlarında görev alamaz; seçildikten sonra mahkûm olanın görevi sona erer.Madde 13: Dernekler Her Yıl Kamu Görevlilerince Denetlenebilecek
Dernek denetimleri kamu görevlilerine de yaptırılabilir; risk değerlendirmesine göre üç yılı geçmeyecek şekilde her yıl yapılması esastır. Denetçiler bilgi ve belge isteyebilir, bilirkişi görevlendirilebilir.
Teklif Ne ÖneriyorDenetimin her yıl yapılması esastır ve aralık üç yılı geçemez; derneklerin ortaklığı bulunan kuruluşları da denetlenebilir.Madde 14: Dernekler Yurt Dışına Yardımı Önceden Bildirecek
Derneklerin yurt dışına yapacağı yardımlar, yardım yapılmadan önce mülki idare amirliğine bildirilir; maddenin başlığı 'Yurt dışı yardımlar' olur.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBildirimin şekli, içeriği ve yurt dışı yardımların usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.Madde 15: İçişleri Bakanı Dernek Yöneticilerini Görevden Uzaklaştırabilecek
Terörizmin finansmanı, uyuşturucu ya da kara para aklama suçlarından kovuşturma başlatılan dernek yöneticileri geçici olarak görevden uzaklaştırılabilir; gerekirse dernek faaliyetten geçici alıkonur.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorDerneğin genel kurulu dışındaki organlarında görevli olanlar veya ilgili personel hakkında kovuşturma başlatılması hâlinde bu kişiler veya bu kişilerin görev yaptığı organlar geçici bir tedbir olarak İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabilir. Mahkeme kırk sekiz saat içinde faaliyetten geçici alıkoymaya ilişkin kararını verir.Madde 16: Derneklerde 7 Bin Lirayı Aşan Ödemeler Bankadan Yapılacak
Dernekler Kanununun ceza maddesi yeniden düzenlenir: 7 bin lirayı aşan işlemleri bankadan yapmayan yöneticilere işlem tutarının yüzde 10'una kadar idari para cezası verilir.
Teklif Ne ÖneriyorBazı ihlallere 5 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verilir; 7 bin lira sınırı her yıl yeniden değerleme oranında artar.Madde 17: Yurt Dışı Merkezli Kuruluşların Türkiye Şubeleri de Kapsama Giriyor
Dernekler Kanunu hükümleri, merkezleri yurt dışında bulunan dernek, vakıf ve diğer kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye'deki şube ve temsilciliklerine ceza hükümleriyle birlikte uygulanır.
Teklif Ne ÖneriyorBu kuruluşların Türkiye'deki şube ve temsilcilikleri ile faaliyet ve iş birliği izinleri de kanuna ve ceza hükümlerine tabi olur.
30 Kanunda Değişiklik: Malul Aylığı, Afet Faturaları, İşveren Desteği ve Covid-19 Tedbirleri
Madde 21: Dernek Üyeliğine Giriş ve Çıkışlar Dernekler Birimine Bildirilecek
Dernekler, üyeliğe kabul edilenlerin ve üyeliği sona erenlerin ad, soyad, doğum tarihi ve kimlik numarasını 45 gün içinde merkezinin bulunduğu dernekler birimine bildirecek.
ÖnceDernekler genel kurul sonrası yalnız organlara seçilenleri bildiriyor.Teklif Ne ÖneriyorÜyeliğe kabul edilenler ile üyeliği sona erenlerin adını, soyadını, doğum tarihini ve kimlik numarasını kabul edilme ve sona erme tarihinden itibaren kırk beş gün içinde merkezinin bulunduğu dernekler birimine bildirir.Madde 22: Dernek Bildirimlerini Yapmayan Yöneticilere 500 Lira Ceza
Genel kurul sonucu ve üyelik bildirimlerini yapmayan dernek yöneticilerine 500 lira idari para cezası verilecek. Bu bildirimler için uygulanan 1.586 liralık ceza düşüyor.
ÖnceBildirimlerin yapılmaması durumunda 2020 için 1.586 lira idari para cezası uygulanıyor.Teklif Ne ÖneriyorGenel kurul sonucu ve üyelik bildirimlerini yapmayan dernek yöneticilerine 500 lira idari para cezası verilecek.Madde 23: Dernek İşlemleri Elektronik Ortamda da Yapılabilecek
Derneklerle ilgili her türlü kayıt, iş ve işlem elektronik ortamda da yapılabilecek. Usul ve esasları İçişleri Bakanlığının yönetmeliği belirleyecek.
ÖnceDernek bildirimleri, defterleri ve kayıtları fiziksel ortamda tutuluyor.Teklif Ne ÖneriyorDerneklerle ilgili her türlü kayıt, iş ve işlem elektronik ortamda da yapılabilecek.Madde 24: Dernekler Mevcut Üyelerini Altı Ay İçinde Bildirecek
Dernekler, üyeliği devam edenlerin ad, soyad, doğum tarihi ve kimlik numarasını altı ay içinde merkezinin bulunduğu dernekler birimine bildirecek.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBildirimi yapmayan dernek yöneticilerine 500 lira idari para cezası uygulanacak.
Emniyet Rütbe ve Göç Yönetimi Dahil Çok Konulu Kanun
Madde 59: Derneklerin Üye Kimlik Bilgilerini Bildirmesi Tekliften Çıkarıldı
Teklif, derneklerin organlara seçilenleri, yeni üyeleri ve üyeliği bitenleri kimlik bilgileriyle otuz gün içinde mülki idare amirliğine bildirmesini öngörüyordu. Bu madde tekliften çıkarıldı; kanunda yer almıyor.
Teklif Ne ÖneriyorBildirim ad, soyad, doğum tarihi ve kimlik numarasıyla otuz gün içinde yapılır.Madde 60: Dernek İsimlerinde Şehit ve Gazi Kelimeleri İzne Bağlanıyor
Dernek adlarında izne tabi kelimeler arasına “Şehit” ve “Gazi” ekleniyor. Gerekçeye göre amaç bu kelimelerin anlamını korumak.
ÖnceŞehit ve Gazi kelimeleri dernek adlarında izin şartına bağlı değil.Teklif Ne Öneriyor“Şehit” ve “Gazi” kelimelerini dernek adında kullanmak için izin gerekir.Madde 61: Dernek İşlemlerinin Elektronik Ortamda Yapılması Tekliften Çıkarıldı
Teklif, derneklerle ilgili kayıt ve işlemlerin elektronik ortamda da yapılabilmesini öngörüyordu. Bu madde tekliften çıkarıldı; kanunda yer almıyor.
ÖnceDernek bildirimleri, defterleri ve kayıtları fiziksel ortamda tutuluyor.Teklif Ne ÖneriyorDernek kayıtları ve işlemleri elektronik ortamda da yapılabilir.Madde 62: Derneklerin Mevcut Üyeleri Bildirmesi Tekliften Çıkarıldı
Teklif, derneklerin üyeliği devam edenlerin bilgilerini yasanın yürürlüğünden itibaren altı ay içinde bildirmesini öngörüyordu. Bu madde tekliften çıkarıldı; kanunda yer almıyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBildirmeyen dernek yöneticileri hakkında 32 nci maddenin birinci fıkrasının (l) bendi uygulanır.
Kaynaklar
- TBMM komisyon raporu: Dahiliye Memurları Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ↗
- TBMM komisyon raporu: Kitle İmha Silahlarının Finansmanının Önlenmesi için Yeni Kanun ↗
- TBMM komisyon raporu: 30 Kanunda Değişiklik: Malul Aylığı, Afet Faturaları, İşveren Desteği ve Covid-19 Tedbirleri ↗
- TBMM komisyon raporu: Emniyet Rütbe ve Göç Yönetimi Dahil Çok Konulu Kanun ↗
İlgili Terimler
Daha Fazlası
Son Güncelleme:
Kaynak Göster
Referandom. (2026, 11 Ekim). 5253 Sayılı Dernekler Kanununda Ne Değişiyor? [Değişen Kanun]. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026. https://www.referandom.com/kanunlar/degisen/5253-sayili-dernekler-kanunu