Kitle İmha Silahlarının Finansmanının Önlenmesi için Yeni Kanun

Kanun, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin (BMGK) kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanını önlemeye ilişkin kararlarının Türkiye'de uygulanma usulünü düzenliyor. Aynı kanunla yardım toplama, aklama ve pay defteri gibi alanlarda başka kanunlar da değişiyor.

Yasalaşma Süreci

"Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun Teklifi" (2/3261), 16 Aralık 2020 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı İstanbul Milletvekili Abdullah Güler (AK Parti). Teklifi toplam 52 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Adalet Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 21 Aralık 2020 tarihinde verdi (sıra sayısı 247). Genel Kurulda 27 Aralık 2020 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 253 kabul, 110 ret oy. Kanun 7262 sayıyla 31 Aralık 2020 tarihli ve 31351 (5. Mük) sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Kanun, BMGK kararlarında ve eki listelerde yer alan kişi ve kuruluşlar yararına fon toplanmasını ve sağlanmasını yasaklıyor. Bu kişi ve kuruluşlarca kontrol edilenlere ve bunlar adına hareket edenlere fon sağlanması da yasak. Bu kişi ve kuruluşların Türkiye'de temsilcilik açması, faaliyette bulunması, bankaların şube veya temsilcilik açması ya da iş ortaklığı kurması yasaklanıyor. BMGK'nın izin verdiği haller dışında, kararlara konu ülkelere kararlarda belirtilen malzeme ve ekipmanın ihracı, bu ülkelerden ithali, Türkiye'den transit geçişi ve teknoloji transferi de yasak.

BMGK kararlarına konu kişi, kuruluş ve organizasyonların malvarlıkları ile BMGK tarafından listelenen deniz ulaşım araçlarının dondurulmasında izlenecek usul belirleniyor. Kararların uygulanması kapsamında denetim ve işbirliği için Denetim ve İşbirliği Komisyonu kuruluyor. Yasaklara aykırı hareket etmek ve malvarlığının dondurulması kararlarını yerine getirmemek, yerine getirmekte ihmal veya gecikme göstermek suç sayılıyor. Bu suçlar kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılarak ya da bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenirse daha ağır ceza verilebiliyor. İdari yaptırımlar da düzenleniyor.

Diğer kanunlarda yapılan değişiklikler:

• Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin kanunun kapsamına serbest avukatlar da dahil ediliyor ve bu kanundaki yükümlülüklerin ihlali için idari para cezaları artırılıyor.
• Ticaret Bakanlığına pay defterinin elektronik ortamda tutulmasını zorunlu kılma yetkisi veriliyor. Halka açık olmayan anonim şirketlerde pay sahipleri çizelgesinin Merkezi Kayıt Kuruluşundan sağlanmasının usul ve esaslarını belirleme yetkisi de Ticaret Bakanlığına veriliyor.
• Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanundaki 'malvarlığı' tanımı uluslararası alanda kabul görmüş tanımlarla uyumlu hale getiriliyor ve terörizmin finansmanı suçu bakımından kontrollü teslimat koruma tedbiri uygulanabiliyor.
• Yardım Toplama Kanununda, internet ortamında izinsiz yardım toplama faaliyetlerine ilişkin içeriğe erişimin engellenmesine, valilik veya İçişleri Bakanlığının talebi üzerine hakim kararıyla karar verilebiliyor. Türkiye'den yurt dışına yapılacak yardımların usul ve esasları yönetmelikle belirleniyor. Yardım toplama faaliyetini denetleyenler ve izin veren makamlar, denetim ve incelemeyle sınırlı olmak üzere bankalar dahil kamu kurumlarından, gerçek ve tüzel kişilerden bilgi ve belge isteyebiliyor. İdari para cezaları artırılıyor.