1632 Sayılı Askeri Ceza Kanununda Ne Değişiyor?
11 Ekim 2026 itibarıyla Referandom'da bu kanunu değiştirmeyi öneren 4 kanun teklifi ve bu tekliflerde 14 madde var. En yeni teklif: Silahlı Kuvvetler Personeli ve Askeri Düzenlemelerde Değişiklik (23 Mayıs 2024).
Öne Çıkan Değişiklik Önerileri
- General ve Amirallerin Soruşturmasında Son Rütbe ve Görev Esas Alınacak
- Firar ve İzin Tecavüzünde İfade Alınmayabilecek
- Askerî Suç ve Sırf Askerî Suç Tanımlanıyor
- Akraba Askerler Arasında Üst-Ast İlişkisi Aranmıyor
- Asker Kişi Herkes Tarafından Geçici Olarak Yakalanabilecek
- Subay ve Astsubayın İfadesini Bizzat Savcı Alacak
Silahlı Kuvvetler Personeli ve Askeri Düzenlemelerde Değişiklik
Madde 2: General ve Amirallerin Soruşturmasında Son Rütbe ve Görev Esas Alınacak
General, amiral ve kuvvet komutanları hakkındaki işlemlerde soruşturma izni verecek ve soruşturma ile kovuşturma yapacak mercilerin belirlenmesinde kişinin son rütbesi ve görevi esas alınır.
ÖnceMercilerin belirlenmesinde suçun işlendiği tarihteki görev ve rütbe esas alınıyordu.Teklif Ne ÖneriyorMercilerin belirlenmesinde ilgilinin son rütbesi ve görevi esas alınır.
Genelkurmay Başkanının Görev Süresi 72 Yaşına Kadar Uzatılabilecek
Madde 1: Firar ve İzin Tecavüzünde İfade Alınmayabilecek
Firar ve izin tecavüzü gibi suçlarda, hakkında ön inceleme yapılan kişiye ulaşılamıyor ve ifade almak imkânsızsa ilgilinin ifadesi alınmaz.
ÖnceAskerî suçlarda soruşturma izni öncesi yapılan ön incelemede ilgilinin ifadesinin alınması gerekiyordu.Teklif Ne ÖneriyorFirar ve izin tecavüzü gibi suçlarda ilgiliye ulaşılamıyorsa ifade alınmadan ön inceleme sürdürülebilir.
Askeri Suçların Yargılanmasında Yeni Usul Kuralları
Madde 1: Askerî Suç ve Sırf Askerî Suç Tanımlanıyor
Askerî suç, Askerî Ceza Kanunundaki suçlar ile asker kişinin hizmet ve görevleriyle ilgili işlediği suçlar olarak tanımlanıyor. Sırf askerî suçlar ayrıca madde numaralarıyla sayılıyor.
ÖnceYasada askerî suç ve sırf askerî suç tanımı yok, bu tanımlar Askerî Yargıtay içtihatlarıyla şekilleniyor.Teklif Ne ÖneriyorAskerî suç ve sırf askerî suç yasada tanımlanıyor, sırf askerî suçlar belirli madde numaralarıyla sayılıyor.Madde 2: Akraba Askerler Arasında Üst-Ast İlişkisi Aranmıyor
Hizmet dışındaki hâllerde nişanlı, eş ve yakın hısım olan asker kişiler arasında amir-maiyet ve üst-ast ilişkisi dikkate alınmıyor. Erbaş ve erlerde fiilin hizmetten doğması şartı geliyor.
Teklif Ne ÖneriyorHizmet dışındaki suçlarda yakın akraba asker kişiler arasında rütbe ilişkisi aranmaz; er ve erbaşlarda fiil hizmetten dolayı işlenmişse ilişki dikkate alınır.Madde 3: Asker Kişi Herkes Tarafından Geçici Olarak Yakalanabilecek
Suçüstü hâllerde asker kişiyi herkes geçici olarak yakalayabiliyor. Savcıya ulaşılamayan acil hâllerde amiri, üstü, nöbetçi, inzibat ve kolluk da yakalayabiliyor.
ÖnceHerkes tarafından yakalama yapılabilecek hâllere ilişkin benzer hüküm 353 sayılı Kanunun 79 uncu maddesinde yer alıyordu.Teklif Ne ÖneriyorYakalanan asker kişi ve olay hakkında savcıya hemen bilgi verilir; savcı serbest bırakmazsa askerî makama ya da adli kolluğa teslim edilmesine karar verir.Madde 4: Subay ve Astsubayın İfadesini Bizzat Savcı Alacak
Subay ve astsubayların şüpheli sıfatıyla ifadesi bizzat Cumhuriyet savcısı tarafından alınıyor. Sırf askerî suçlarda ağır disiplin ihlali hâlinde tutuklama kararı verilebiliyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorSubay ve astsubayın ifadesini savcı alır; kuvvetli şüphe ve ağır disiplin ihlali varsa tutuklanabilir, sırf askerî suçta tutuklama yasağı uygulanmaz.Madde 5: Asker Kişilerin Soruşturulması İzne Bağlanıyor
Asker kişilerin askerî suçlarının soruşturulması izne tabi oluyor. İzni asker kişinin görev yaptığı birlik komutanı ya da kurum amiri, general ve amirallerde ise Millî Savunma Bakanı veriyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne Öneriyorİzin kararı en geç otuz günde verilir, zorunlu hâlde on beş günü geçmemek üzere bir kez uzatılabilir; karara on gün içinde itiraz edilebilir.Madde 6: Komutanları Soruşturmak İçin Cumhurbaşkanı İzni Gerekecek
Genelkurmay Başkanı ile Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlarının askerî suçlarından soruşturma yapılması Cumhurbaşkanının iznine bağlanıyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne Öneriyorİzin en geç otuz günde verilir, itiraz Danıştay Birinci Dairesine yapılır; iddianame hâlinde yargılama Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesinde yapılır.Madde 7: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Askerî Suçlara da Uygulanacak
Ceza Muhakemesi Kanunundaki hükmün açıklanmasının geri bırakılması, askerî suçlara da uygulanıyor. Sırf askerî suçta altı ay ve üzeri hapis, ağır disiplin ihlali ile savaş ve seferberlik hâlleri hariç tutuluyor.
ÖnceBu istisnalar 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kanununun ek 4 üncü maddesinde yer alıyor.Teklif Ne ÖneriyorHükmün açıklanmasının geri bırakılması askerî suçlara da uygulanır; aynı istisnalar 1632 sayılı Kanuna taşınıp korunur.Madde 8: Askerî Suçlarda Boşluk Kalırsa Ceza Muhakemesi Kanunu Uygulanacak
Askerî suçların soruşturma ve kovuşturmasında Askerî Ceza Kanununda hüküm yoksa 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanıyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBoşluk hâllerinde 5271 sayılı Kanun uygulanır; Askerî Ceza Kanunundaki ilave ve ayrışık usul hükümleri öncelikli uygulanır.Madde 9: Askerî Suçlara Bakacak Mahkemeler ve Savcılıklar Belirleniyor
Askerî suçlara suçun işlendiği ilin asliye ve ağır ceza mahkemeleri bakıyor, gerekirse Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği ilçeler de görevli oluyor. Başsavcılıklarda askerî suçlar bürosu kuruluyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBu davalar acele iş sayılır ve adli tatilde de görülür; yurt dışında işlenen askerî suçlara Ankara mahkemeleri bakar.Madde 10: Askerî Yargı Terimlerinin Adli Yargıdaki Karşılıkları Belirleniyor
Kanunlarda geçen Askerî Yargıtay, askerî mahkeme, askerî hâkim ve askerî savcı gibi ifadeler, adli yargıdaki karşılıklarıyla okunuyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorAskerî Yargıtay Yargıtay, askerî mahkeme asliye ya da ağır ceza mahkemesi, askerî savcı Cumhuriyet savcısı olarak anlaşılır.Madde 11: Askerî Suç Dosyaları Bir Ay İçinde Yeni Mahkemelere Devrediliyor
Askerî suçlara bakacak mahkemeler yürürlükten itibaren bir ay içinde belirleniyor, dosyalar belirlendikten sonra bir ay içinde devrediliyor. Jandarma ve Sahil Güvenlikteki er ve erbaşlar asker kişi sayılıyor.
Teklif Ne ÖneriyorMahkemeler yürürlükten itibaren bir ay içinde belirlenir, dosyalar belirlendikten sonra bir ay içinde devredilir; Jandarma ve Sahil Güvenlikte görevlendirilen er ve erbaşlar asker kişi sayılmaya devam eder.
Uzman Erbaşlar için Emeklilik Yaşı ve Silahlı Kuvvetler Personel Düzenlemeleri
Madde 2: Yoklama Kaçağı ve Bakaya Suçunda Mazeretler Sınırlanıyor
Yoklama kaçağı ve bakaya suçlarında kabul edilen özürler, 7179 sayılı Askeralma Kanununun 23 üncü maddesinde sayılan mazeretlerle sınırlanıyor.
ÖnceMadde 1111 sayılı Askerlik Kanununa atıf yapıyor ve "kabul edilecek bir özrü olmadan" ifadesini kullanıyordu.Teklif Ne ÖneriyorMadde 7179 sayılı Askeralma Kanununa atıf yapıyor ve o Kanunun 23 üncü maddesindeki mazeretlerden birisi bulunmaksızın ifadesini kullanıyor.
Kaynaklar
- TBMM komisyon raporu: Silahlı Kuvvetler Personeli ve Askeri Düzenlemelerde Değişiklik ↗
- TBMM komisyon raporu: Genelkurmay Başkanının Görev Süresi 72 Yaşına Kadar Uzatılabilecek ↗
- TBMM komisyon raporu: Askeri Suçların Yargılanmasında Yeni Usul Kuralları ↗
- TBMM komisyon raporu: Uzman Erbaşlar için Emeklilik Yaşı ve Silahlı Kuvvetler Personel Düzenlemeleri ↗
İlgili Terimler
Daha Fazlası
Son Güncelleme:
Kaynak Göster
Referandom. (2026, 11 Ekim). 1632 Sayılı Askeri Ceza Kanununda Ne Değişiyor? [Değişen Kanun]. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026. https://www.referandom.com/kanunlar/degisen/1632-sayili-askeri-ceza-kanunu