Olağanüstü Hal Sonrası için Vali Yetkileri ve Yeni Tedbirler

Kanun, olağanüstü halin uzatılmamasına bağlı olarak valilere yeni yetkiler veriyor, askeri mahallerde arama ve kontrolü düzenliyor ve kamu görevinden çıkarılanlara ilişkin hükümler getiriyor.

Yasalaşma Süreci

"Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/1), 16 Temmuz 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacıları Çanakkale Milletvekili Bülent Turan (AK Parti), Tokat Milletvekili Özlem Zengin (AK Parti), Çankırı Milletvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu (AK Parti), Denizli Milletvekili Cahit Özkan (AK Parti). Teklifi toplam 5 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Adalet Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 22 Temmuz 2018 tarihinde verdi (sıra sayısı 1). Genel Kurulda 25 Temmuz 2018 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 281 kabul, 93 ret, 1 çekimser oy. Kanun 7145 sayıyla 31 Temmuz 2018 tarihli ve 30495 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Teklifin gerekçesine göre olağanüstü hal uzatılmayacağı için, terör örgütleriyle olağan dönemde hukuk devleti ilkeleri çerçevesinde mücadele edilebilmesi ve 15 Temmuz 2016'daki gibi bir darbe girişiminin tekrarlanmaması amacıyla gerekli hükümler ve idari tedbirler düzenleniyor. Kanun, anayasal güvence altındaki temel hak ve özgürlüklerin korunması çerçevesinde soruşturma, kovuşturma ve disiplin soruşturmalarına ilişkin hükümler getiriyor.

Valilerin Yetkileri

İl İdaresi Kanunu değiştirilerek valilere, kamu düzeni ve güvenliğinin olağan hayatı etkileyecek düzeyde bozulduğu durumlarda şu yetkiler veriliyor: kamu güvenliğini bozma şüphesi bulunan kişiler için belli yerlere giriş ve çıkışı sınırlama, belli yer ve saatlerde toplanmayı engelleme ve silah ve mermi taşımayı yasaklama. Gerekçeye göre bu kararlarda iller arasında uygulama birliği yoktu ve süre ile koşullar farklılık gösteriyordu. Düzenleme valilerin yetkilerini somutlaştırıyor ve bu yetkiler için süre sınırı getiriyor.

Askeri Mahaller

Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununa eklenen maddelerle, askeri mahallerde önleme araması ve kontrollerin usul ve esasları belirleniyor. Asker kişiler dahil, askeri mahallere girmek veya çıkmak isteyenler duyarlı kapıdan geçmek zorunda oluyor. Şüphe halinde veya cihaz bulunmayan yerlerde kontrol elle yapılıyor. Kontrole ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığınca yönetmelikle düzenleniyor.

Diğer Düzenlemeler

• Anayasadan sıkıyönetim rejimi çıkarıldığı için 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu yürürlükten kaldırılıyor.
• Avrupa İnsan Hakları Mahkemesindeki başvuruların dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyonla sonuçlanması halinde de yargılamanın yenilenmesi yoluna başvurulabiliyor. Bu yol daha önce yalnızca mahkemenin ihlal kararı vermesi halinde açıktı.
• Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan veya ilişiği kesilenlere ilişkin yeni düzenlemeler getiriliyor.
• Olağanüstü halden olağan döneme geçiş sürecine ilişkin geçiş hükümleri düzenleniyor.