Türkiye Çevre Ajansı Kuruluyor, Çevre Kanununda Değişiklik Yapılıyor

Kanun, ulusal ölçekte depozito yönetim sisteminin kurulması, işletilmesi, izlenmesi ve denetimi için Türkiye Çevre Ajansını kuruyor. Çevre Kanununda atık yönetimi, plastik poşet ve çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili, Karayolları Trafik Kanununda bisiklet ve elektrikli skuterle ilgili değişiklikler de yapılıyor.

Yasalaşma Süreci

"Türkiye Çevre Ajansının Kurulması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/3133), 12 Ekim 2020 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacıları Konya Milletvekili Selman Özboyacı (AK Parti), Gaziantep Milletvekili Mehmet Sait Kirazoğlu (AK Parti). Teklifi toplam 64 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Çevre Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 20 Ekim 2020 tarihinde verdi (sıra sayısı 232). Genel Kurulda 24 Aralık 2020 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 229 kabul, 74 ret oy. Kanun 7261 sayıyla 30 Aralık 2020 tarihli ve 31350 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Türkiye Çevre Ajansı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak, tüzel kişiliği olan ve kanunda belirtilenler dışında özel hukuk hükümlerine tabi şekilde kuruluyor. Ajansın amacı, çevre kirliliğini önlemek, yeşil alanların korunmasına ve iyileştirilmesine katkı sağlamak, döngüsel ekonomi ve sıfır atık yaklaşımı doğrultusunda kaynak verimliliğini artırmak ve ulusal ölçekte depozito yönetim sistemini kurmak, işletmek, izlemek ve denetlemek. Ajansın organları Yönetim Kurulu, Başkanlık ve Danışma Kurulu. Ajansta 4857 sayılı İş Kanununa tabi personel çalışıyor.

Ajansın gelirleri genel bütçeden aktarılan tutarlar, şartlı ve şartsız bağış ve yardımlar, faaliyetlerinden elde edeceği gelirler ve diğer gelirlerden oluşuyor. Ajans Başkanına yapılan ödemelerin aylık toplam net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 11 inci maddesine göre belirlenen emsal personele yapılacak ödemelerin iki katını geçemiyor. Ajans, bağışlar nedeniyle veraset ve intikal vergisinden, işlemleri dolayısıyla harçlardan, kağıtlar nedeniyle damga vergisinden, kiraya verilmemek şartıyla taşınmazları dolayısıyla emlak vergisinden ve dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma yükümlülüğünden muaf tutuluyor.

Çevre Kanununda yapılan değişiklikler:

• Çevrenin korunmasına ve iyileştirilmesine yönelik ilkelere sıfır atığın yaygınlaştırılması, motorsuz ve elektrikli araçların yaygınlaştırılması ve plastik içerikli ambalajların azaltılması ekleniyor.
• Çevreye etkisi olabilecek faaliyetlerin tümü için Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası hazırlanıyor ve 'Proje Tanıtım Dosyası' tanımı kanundan çıkarılıyor.
• Atık su altyapı sorumlusu olarak sayılanlardan en az ikisi bir araya gelerek atık su altyapı kooperatifi kurabiliyor.
• Atık üreticileri, atıklarının yönetimini atık yönetim sorumlusu olarak yetki verilmiş firmalar aracılığıyla da yerine getirebiliyor. Atıkların kaynağında ayrıştırıldıktan sonra atık işleme tesislerine verilmesi zorunlu oluyor. Tehlikeli kimyasalların üretimi, satışı, depolanması, taşınması ile atıkların toplanması, taşınması ve depolanmasından atık üreticisi ile atık yönetim sorumlusu müteselsilen sorumlu.
• Gerekli çevre izin ve lisansını almayan tesislerin faaliyetleri durduruluyor. Plastik poşetlere ilişkin yükümlülüklere ve geri kazanım ile depozito uygulamalarına aykırı davranılması halinde uygulanacak idari yaptırımlar belirleniyor. Çevre etiketi sisteminin oluşturulmasına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirleniyor.
• Atık motor yağlarının toplama miktarını artırmak, takibini sağlamak ve yasa dışı kullanımını önlemek için motor yağı değişimi yapılan noktaların Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yetkilendirilmesi zorunlu hale geliyor.

Karayolları Trafik Kanunundaki bisiklet yolu tanımı yeniden yapılıyor. Bisiklet yollarında ve şeritlerinde elektrikli bisiklet ve elektrikli skuter kullanabilmek için 15 yaşını bitirme şartı getiriliyor ve güvenli bisiklet kullanımını teşvik edecek altyapı çalışmaları planlanıyor. Gerekçeye göre mahalli idarelere bisiklet ve e-skuterlerin yol, şerit, park ve şarj istasyonlarını yapma, Karayolları Genel Müdürlüğüne karayollarında bisiklet yolu ve gürültü bariyeri yapma görevleri veriliyor. Paylaşımlı elektrikli skuterlerden alınacak işgal harcı en az tarife üzerinden hesaplanıyor.