Çevre Kanununda ÇED Sınıflandırması, Poşet ve Atık Düzenlemeleri

Kanun, Çevre Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapıyor. Plastik poşet ve ambalaj kullanımının azaltılması, ÇED kararlarının yeniden adlandırılması, egzoz emisyon cezaları, imar ve afet riskli alanlar gibi konuları düzenliyor.

Yasalaşma Süreci

"Çevre Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" (2/1285), 13 Kasım 2018 tarihinde TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklifin ilk imzacısı Kocaeli Milletvekili İlyas Şeker (AK Parti). Teklifi toplam 7 milletvekili imzaladı. Teklif esas komisyon olarak Çevre Komisyonunda görüşüldü ve komisyon raporunu 19 Kasım 2018 tarihinde verdi (sıra sayısı 15). Genel Kurulda 29 Kasım 2018 tarihinde açık oylamayla kabul edildi: 210 kabul, 36 ret, 8 çekimser oy. Kanun 7153 sayıyla 10 Aralık 2018 tarihli ve 30621 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandı.

Kanun ile Ne Değişiyor?

Çevre ve Atık

Geri kazanım imkanı düşük ve çevresel kirliliğe neden olan plastik poşet ve ambalajların kullanımının azaltılmasına ve kaynakların verimli kullanılmasına ilişkin düzenlemeler yapılıyor. Geri kazanım katılım payı ve ev poşet ücretinden elde edilecek gelirlere ilişkin bütçe ödenekleri yeniden düzenleniyor. Üretici, ithalatçı ve piyasaya sürenlerin bireysel olarak atık toplama faaliyeti yapabilmesi sağlanıyor, yetkilendirilmiş kuruluş oluşturma yükümlülüğü ise zorunluluk olmaktan çıkıyor.

Gerekçeye göre mevcut genişletilmiş üretici sorumluluğu sistemi etkin olmadığı için atık yönetiminin finansmanı sağlanamıyor. Kirliliğe neden olabilecek tesislerden, özellikle tehlikeli atık geri kazanım ve bertaraf tesislerinden, kapasite ve risklerine göre mali teminat alınması öngörülüyor. Sıfır atık yönetim sisteminin uygulanması için idari para cezaları ve teşvikler de düzenleniyor.

Egzoz emisyon ölçümüyle ilgili mevzuatta belirlenen koşulları sağlamayanlara uygulanacak idari para cezaları belirleniyor.

ÇED Kararları

"ÇED gerekli değildir" kararı, kamuoyunda faaliyet sahiplerinin çevresel bir sorumluluğu olmadığı şeklinde anlaşılıyor. Oysa verilen bütün taahhütlerin yerine getirilmesi zorunlu. Bu yanlış algıyı önlemek için Çevresel Etki Değerlendirmesi kararları, ek-1 listesi için A sınıfı, ek-2 listesi için B sınıfı olarak adlandırılıyor ve uygun bulunan faaliyetler için olumlu karar ifadesi kullanılıyor.

İmar, Enerji ve Afet Riskli Alanlar

• Antalya'nın Aksu ilçesindeki Çalkaya Bölgesinde 1990'lı yıllarda yapılan nazım imar planı, uygulama imar planları ve bunlara bağlı imar uygulamaları yeniden düzenleniyor. Gerekçede yetmişin üzerinde imar uygulaması nedeniyle bölge halkının mağduriyetlerinin giderilmesi amaçlandığı belirtiliyor.
• Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) su alanlarında yer alabiliyor.
• 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunda, yargı kararları ve uygulamadaki uyumsuzluklar dikkate alınarak değişiklik yapılıyor.
• Yapı müteahhitlerinin belli yeterlilik kriterlerine göre sınıflara ayrılması için yetki alınıyor. İmar Kanunuyla uyum için inşaat ruhsatı ibaresi yapı ruhsatı, yapı kullanma ruhsatı ibaresi yapı kullanma izin belgesi olarak değişiyor.
• Genel gerekçeye göre topografyası uygun yerlerde 2019'dan itibaren ilk defa yapılacak imar planlarında bisiklet yolu yapılması zorunlu hale getiriliyor.

Kurumsal Düzenlemeler

İçişleri Bakanlığına bağlı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü kapatılıyor, görevleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bağlı Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğüne devrediliyor ve buna uyum düzenlemeleri yapılıyor. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişle ilgili bazı teknik düzeltmeler yapılıyor.