2872 Sayılı Çevre Kanununda Ne Değişiyor?
11 Ekim 2026 itibarıyla Referandom'da bu kanunu değiştirmeyi öneren 9 kanun teklifi ve bu tekliflerde 34 madde var. En yeni teklif: Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik (9 Ocak 2026).
Öne Çıkan Değişiklik Önerileri
- Çevre Danışmanlığı Tanımı Yenilendi, Yetkilendirilmiş Kişi Eklendi
- Çevre Danışmanlık Firmalarına 75 Bin Lira Ceza ve Ceza Puanı
- Çevre Danışmanlık Firmaları Müşterisini Bakanlığa Bildirmekle Yükümlü
- Çevre Kanunu Denetim Yetkisi Genel Müdürlüğe Veriliyor
- Doğa İhlallerinde İdari Yaptırım Yetkisi Genel Müdürlüğe Geçiyor
- Kanunlardaki Kurum Adları Genel Müdürlüğe Uyarlanıyor
Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Madde 7: Çevre Danışmanlığı Tanımı Yenilendi, Yetkilendirilmiş Kişi Eklendi
Anayasa Mahkemesinin iptal ettiği çevre danışmanlık firması tanımı yeniden yazılıyor ve yetkilendirilmiş kişi tanımı ekleniyor; ikisi de çevre yönetimi hizmeti verebilecek.
ÖnceÇevre danışmanlık firması ve Bakanlığın yönetmelikle belirlediği kişilere ilişkin tanımlar Anayasa Mahkemesince iptal edildi.Teklif Ne ÖneriyorÇevre danışmanlık firmaları ile üniversitelerin ilgili mühendislik ve fen bölümlerinden mezun yetkilendirilmiş kişiler çevre yönetimi hizmeti verebilir.Madde 8: Çevre Danışmanlık Firmalarına 75 Bin Lira Ceza ve Ceza Puanı
Bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen çevre danışmanlık firmalarına 75.000 lira idari para cezası; yükümlülüğünü aksatan çevre yönetimi hizmeti verenlere ceza puanı uygulanacak.
Önceİdari para cezası bendi yalnızca çevre yönetim birimi ve çevre mühendisi yükümlülüklerini kapsıyor.Teklif Ne ÖneriyorCeza bendine danışmanlık firması ve yetkilendirilmiş kişi ekleniyor; bildirimi yapmayan firmaya 75.000 lira, belgeye ceza puanı uygulanıyor.Madde 9: Çevre Danışmanlık Firmaları Müşterisini Bakanlığa Bildirmekle Yükümlü
Çevre danışmanlık firmaları, hizmet verdikleri işletmelerin çevre mevzuatına aykırı fiillerini Bakanlığa bildirmekle yükümlü olacak; asgari hizmet bedeli tarifesini Bakanlık belirleyecek.
Teklif Ne ÖneriyorFirmalar aykırı fiilleri bildirmekle yükümlü, asgari hizmet bedeli yönetmelikle belirlenir; mevcut firmaların kuruluş şartlarına ilişkin hakları saklı kalır.
Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi
Madde 1: Çevre Kanunu Denetim Yetkisi Genel Müdürlüğe Veriliyor
Çevre Kanunu'ndaki denetim yetkisi, biyolojik çeşitlilik ve sulak alanlarla ilgili 9. madde bentleri bakımından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğüne veriliyor.
ÖnceBu bentlere ilişkin denetim yetkisi kanunda Genel Müdürlüğe ayrıca verilmemişti.Teklif Ne ÖneriyorBu bentler bakımından denetleme yetkisi Genel Müdürlükte olur; diğer hükümlerde yetki aynen sürer.Madde 2: Doğa İhlallerinde İdari Yaptırım Yetkisi Genel Müdürlüğe Geçiyor
Biyolojik çeşitliliği tahrip edenlere ve sulak alan kurallarını ihlal edenlere idari yaptırımı Genel Müdürlüğün taşra birimleri uygular; bu cezalara karşı davalar Genel Müdürlüğe karşı açılır.
ÖnceBu ihlaller için idari yaptırım yetkisi Genel Müdürlükte değildi.Teklif Ne ÖneriyorYaptırımı Genel Müdürlük taşra birimleri uygular, denetim harcamaları için bütçeye ödenek konur, davalar Genel Müdürlüğe karşı açılır.Madde 27: Kanunlardaki Kurum Adları Genel Müdürlüğe Uyarlanıyor
Çevre, Milli Parklar ve Kara Avcılığı kanunlarındaki bakanlık yetkileri ve kurum adları, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğünün yeni yapısına göre değiştiriliyor.
ÖnceHükümlerde Orman ve Su İşleri Bakanlığı gibi eski kurum adları ile 6830 sayılı İstimlak Kanunu geçiyordu.Teklif Ne ÖneriyorYetkiler Genel Müdürlüğe ve Tarım ve Orman Bakanlığına bağlanır; kamulaştırma atıfları 2942 sayılı Kanuna yapılır.
Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi
Madde 1: ÇED Gerekli Değildir İbaresi Çevre Kanunundan Çıkıyor
Çevre Kanununun 10. maddesinden "ÇED Gerekli Değildir Kararı" ibaresi çıkarılıyor; teşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulmasının engellenmeyeceği ekleniyor.
ÖnceÇED kararı sonuçlanmadan arazi edinimi, orman izni gibi diğer izin süreçleri yürütülemiyordu.Teklif Ne ÖneriyorTeşvik, onay, izin ve ruhsat süreçlerine başvurulması engellenmez; ÇED ile diğer izin süreçleri eş zamanlı yürütülebilir.
Depremlerin Yol Açtığı Zararların Giderilmesi için Ek MTV Alınması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi
Madde 6: Geri Kazanım Katılım Payı İki Katına Kadar Artırılabilecek
Çevre Kanunundaki listede yer alan geri kazanım katılım payı tutarlarını, yeniden değerleme oranıyla artırılmış hâlinin iki katına kadar artırma ya da yarısına kadar indirme yetkisi veriliyor.
ÖnceCumhurbaşkanı, yeniden değerleme oranıyla artan tutarları yarısına kadar artırabiliyor.Teklif Ne ÖneriyorCumhurbaşkanı bu tutarları iki katına kadar artırabilecek ya da yarısına kadar indirebilecek.
Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi
Madde 2: Büyük Gemilerde Ceza 100 Bin Groston Üzerinden Hesaplanacak
Gemilerin denize atık boşaltmasına verilen cezada yasadaki 10 lira yerine 11,59 lira yazılıyor; 100 bin grostondan büyük gemilerde ceza 100 bin groston üzerinden hesaplanıyor.
ÖnceCezalar geminin grostonuna göre hesaplanıyor ve 100 bin groston için bir üst sınır yok.Teklif Ne ÖneriyorYüz bin grostondan büyük tanker, gemi ve diğer deniz araçlarına ceza yüz bin groston esas alınarak verilir.
Çevre Kanunu'nda Müsilaj Önlemleri ve Bina Kimlik Sertifikası
Madde 4: Çevre Görevlisi Yerine Çevre Yönetimi Hizmeti Tanımı Geliyor
Çevre görevlisi tanımı değişiyor; çevre yönetimi hizmeti, çevre yönetim birimi, çevre danışmanlık firması ve ileri atıksu arıtımı tanımları ekleniyor.
ÖnceKanunda çevre yönetim birimi ve çevre görevlisi tanımları var.Teklif Ne ÖneriyorHizmeti çevre mühendisleri, yönetim birimleri, danışmanlık firmaları veya Bakanlığın yönetmelikle belirlediği kişiler verir.Madde 5: Deniz Kirliliği ve Tıbbi Atık İçin Yeni İdari Para Cezaları
Gemilere, kıyı tesislerine ve günlük 1 kilogram veya daha az tıbbi atık üreten sağlık kuruluşlarına idari para cezaları getiriliyor; Özel Çevre Koruma Bölgelerinde cezalar iki kat uygulanıyor.
Teklif Ne ÖneriyorAtık boşaltan 150 grostona kadar gemilere 5.000 ile 30.000 TL, kıyı tesislerine 25.000 ile 100.000 TL'ye kadar idari para cezası verilir.Madde 6: Arıtılmış Atıksuyu Yeniden Kullananlara Daha Fazla Teşvik
Atıksu arıtma tesislerinin elektrik gideri teşvikinde, arıtılmış atıksuyu yeniden kullanan kuruluşlar için oran, yeniden kullanım oranına göre artırılıyor.
ÖnceAtıksu arıtma tesislerinde kullanılan elektrik enerjisinin yüzde 50'sine kadarı geri ödeniyor.Teklif Ne ÖneriyorArıtılmış atıksuyu yeniden kullananlar için bu oran, yeniden kullanım oranına göre yüzde 100'e kadar çıkabilir.Madde 7: Çevre Görevlisi İbaresi Çevre Yönetimi Hizmeti Oluyor
Ek 2. maddedeki yönetim birimi kurma, çevre görevlisi çalıştırma ve yetkili kurumdan hizmet satın alma seçenekleri yerine tek ifade olarak çevre yönetimi hizmeti geçiyor.
ÖnceMadde, yönetim birimi kurmayı, çevre görevlisi çalıştırmayı veya yetkili kurumdan hizmet almayı ayrı ayrı sayıyordu.Teklif Ne ÖneriyorMadde bunların yerine çevre yönetimi hizmeti ifadesini kullanıyor.Madde 8: Marmara'da Kurulmayan Arıtma Tesislerini Bakanlık Yapabilecek
Marmara Havzası'nda ve İstanbul, Bursa, Kocaeli'de tesis kurmayan belediyelere 6 ay süre veriliyor; süre geçerse Bakanlık tesisi yapar, maliyet belediyenin vergi payından kesilir.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBelediye iş termin planını 6 ayda sunmazsa veya uymazsa Bakanlık tesisi yapar ya da yaptırır, maliyeti vergi paylarından keser.
Türkiye Çevre Ajansı Kuruluyor, Çevre Kanununda Değişiklik Yapılıyor
Madde 12: Çevre Kanununa Sıfır Atık ve Elektrikli Araç İlkeleri Ekleniyor
Çevrenin korunması ilkelerine sıfır atığın yaygınlaştırılması, döngüsel ekonomi, iklimle mücadele, motorsuz ve elektrikli araçların teşviki ve atıkların geri kazanımı ekleniyor.
Önceİlkeler bendinde “plastik poşet ve plastik ambalaj” ibaresi yer alıyor.Teklif Ne Öneriyorİbare “plastik içerikli poşet veya ambalaj ve tek kullanımlık materyallerin” olur; usul ve esasları Bakanlık belirler.Madde 13: Atık Yönetimi Yetkili Firmalar Aracılığıyla da Yapılabilecek
Atık üreticileri atıklarının yönetimini atık yönetim sorumlusu firmalar aracılığıyla da yerine getirebilecek; Bakanlıkça nitelikleri belirlenen atık üreticileri için bu zorunlu. Sıfır atık yönetim sistemini kurmak ve işletmek de zorunlu hale geliyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorBakanlıkça nitelikleri belirlenen atık üreticileri atık yönetim sorumlusu firmalarla çalışır; sıfır atık yönetim sistemi kurulması ve işletilmesi zorunludur.Madde 14: Çevre Denetimi Yetkisi Devredilebilecek Kurumlara Ajans Ekleniyor
Bakanlığın Çevre Kanunu kapsamındaki denetim yetkisini gerektiğinde devredebileceği kurumlar arasına Türkiye Çevre Ajansı da ekleniyor.
ÖnceBakanlık, denetim yetkisini gerektiğinde Sahil Güvenlik Komutanlığı gibi bazı kurumlara devredebiliyordu.Teklif Ne ÖneriyorDevredilebilecek kurumlar arasında Türkiye Çevre Ajansı da yer alır.Madde 15: Atık Yönetim Sorumlusu Firmalar da Sorumluluk Hükmüne Giriyor
Çevre Kanunundaki sorumluluk hükmünden “tehlikeli” sözcüğü çıkarılıyor ve atık yönetim sorumlusu firmalar hükme ekleniyor.
ÖnceHükümde “tehlikeli” sözcüğü yer alıyor ve atık yönetim sorumlusu firmalar anılmıyor.Teklif Ne Öneriyor“Tehlikeli” sözcüğü çıkarılır; hükme “ile atık yönetim sorumlusu firmalar” eklenir.Madde 16: Çevre İzni ya da Lisansı Olmayan Faaliyetler Kapsama Alınıyor
Çevre Kanununun 15. maddesinin ikinci fıkrasına çevre izni ya da çevre izin ve lisansı olmayan faaliyetler ekleniyor. Gerekçeye göre bu tesislerin faaliyetleri durdurulacak.
Teklif Ne ÖneriyorÇevre izni ya da çevre izin ve lisansı olmayan faaliyetler de maddedeki hükmün kapsamına girer.Madde 17: Çevre Kanunundaki İdari Para Cezaları Artırılıyor, Yenileri Ekleniyor
Bazı cezalar artıyor: 24.000 TL yerine 90.000 ile 360.000 TL arası, 100 TL yerine 1.000 TL. Plastik poşet, depozito, sıfır atık, sera gazı raporu ve motor yağı için yeni cezalar geliyor.
Önce(r) bendinde 24.000 TL, (s) bendinde 100 TL idari para cezası öngörülüyor.Teklif Ne Öneriyor(r) bendinde 90.000 ile 360.000 TL, (s) bendinde 1.000 TL olur; plastik poşet, depozito, sıfır atık ve sera gazı için yeni cezalar eklenir.Madde 18: Geri Kazanım Katılım Payının Usulleri Yönetmelikle Belirlenecek
Çevre Kanununun ek 11. maddesinin beşinci fıkrasının son cümlesi kaldırılıyor ve maddenin idari, mali ve teknik usullerini Bakanlık yönetmeliğine bırakan fıkra ekleniyor.
Teklif Ne ÖneriyorMaddenin idari, mali ve teknik usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça yönetmelikle belirlenir.Madde 19: Depozito Uygulamasının Başlangıcı 1 Ocak 2022'ye Erteleniyor
Ambalajlar için öngörülen depozito uygulamasının başlangıcı 1/1/2021'den 1/1/2022'ye kaydırılıyor ve ürünler de kapsama alınıyor. Zorunlu uygulamadaki taraflar sistem yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda.
ÖnceAmbalajlar için depozito uygulaması 1/1/2021'de başlıyor.Teklif Ne ÖneriyorAmbalajlar ve ürünler için depozito uygulaması 1/1/2022'de başlar.Madde 20: Gönüllülük Esaslı Çevre Etiketi Sistemi Kuruluyor
Ürün ve hizmetlerin çevre etkilerini azaltmak için gönüllülük esaslı çevre etiketi sistemi kuruluyor. Bakanlık dışında kimse çevre etiketi adı altında faaliyet yürütemeyecek.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorÇevre etiketi sistemi gönüllülük esasıyla kurulur, usul ve esasları Bakanlık belirler; Bakanlık dışında çevre etiketi adıyla faaliyet yürütülemez.Madde 21: Motor Yağı Değişimi Yalnızca Yetkili İşletmelerde Yapılabilecek
Motor yağı değişimleri Bakanlıkça yetki verilen işletmelerce yapılacak ya da atık motor yağları bu yerlere teslim edilecek. Yetkilendirme ve atık yağ yönetimi Bakanlıkça belirlenecek.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorMotor yağı değişimi yetki verilen işletmelerce yapılır ya da atık motor yağları bu yerlere teslim edilir; bunlardan birinin yapılması zorunludur.
Engelli Yardımı, Kitap KDV'si ve Birçok Konuda Düzenleme
Madde 3: Geri Kazanım Katılım Payı Aynı Ay İçinde Ödenecek
Geri kazanım katılım payı vergi dairesine beyan edilip aynı ay ödenecek. Hazine ve Maliye Bakanlığı süreleri bir ayı geçmeyecek şekilde değiştirebilecek, beyan dönemlerini aylık, üç ya da altı aylık belirleyebilecek.
ÖncePay, ürünün sürüldüğü ayı izleyen ayın on beşine kadar Bakanlığa beyan edilir ve beyanı izleyen ikinci ayın sonuna kadar ödenir.Teklif Ne ÖneriyorPay, ürünün piyasaya sürüldüğü ayı izleyen ayın yirmi dördüncü günü sonuna kadar vergi dairesine beyan edilir ve aynı ayın sonuna kadar ödenir.Madde 4: Ocak ve Şubat Katılım Payı Beyanı 24 Nisan 2019'a Uzatıldı
2019 yılının ilk iki ayına ait geri kazanım katılım payı beyannameleri için özel süre tanınıyor; ödeme de Nisan sonuna bırakılıyor.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorOcak ve Şubat 2019 beyannameleri 24/4/2019 tarihine kadar verilir, bu beyanlara ait katılım payları 30/4/2019 mesai saati bitimine kadar ödenir.
Çevre Kanununda Poşet, Atık ve İmar Düzenlemeleri
Madde 1: Ekonomik Araçlara Depozito, Poşet ve Karbon Ticareti Ekleniyor
Çevre kirliliğini önlemek için kullanılan ekonomik araçlara geri kazanım katılım payı, plastik poşet ve ambalaj azaltımı, depozito, teminat alınması ve karbon ticareti ekleniyor.
ÖnceÇevrenin korunması için kullanılan ekonomik araçlar arasında bu uygulamalar sayılmıyordu.Teklif Ne ÖneriyorBu uygulamalar da ekonomik araç sayılıyor; usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenecek.Madde 2: Yapı Kullanma Ruhsatı, Yapı Kullanma İzin Belgesi Oluyor
Çevre Kanunundaki “inşaat” ifadeleri “yapı”, “yapı kullanma ruhsatı” ifadesi “yapı kullanma izin belgesi” olarak değişiyor; İmar Kanunuyla aynı terimler kullanılıyor.
ÖnceKanunda “inşaat” ve “yapı kullanma ruhsatı” ifadeleri geçiyor.Teklif Ne ÖneriyorKanunda “yapı” ve “yapı kullanma izin belgesi” ifadeleri geçecek.Madde 3: Tehlikeli Atıkta Sigorta Erteleme Yetkisi Kaldırılıyor
Dış Ticaret Müsteşarlığı yerine Ticaret Bakanlığı yazılıyor; tehlikeli kimyasal ve atık faaliyetlerinde mali sorumluluk sigortasının ertelenmesine ilişkin fıkra kaldırılıyor.
ÖnceBakanlık, mali sorumluluk sigortası zorunluluğunu en çok bir yıl erteleyebiliyordu.Teklif Ne ÖneriyorBu geçici erteleme yetkisi kalkıyor; kanunda Ticaret Bakanlığı anılıyor.Madde 4: Poşet ve Katılım Payı Gelirleri Bütçeye Gelir Yazılacak
Geri kazanım katılım payı ve poşet ücreti gelirleri ile hibe, bağış ve kredi geri dönüşleri Bakanlık hesabına yatırılıp bütçeye gelir kaydedilecek.
Teklif Ne ÖneriyorEk 11 ve ek 13 kapsamındaki gelirler, hibeler ve kredi geri dönüşleri Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılıp bütçeye gelir yazılacak.Madde 5: Egzoz, Katı Yakıt, Gemi Deşarjı ve Poşet İçin Yeni Cezalar
Egzoz ölçümü, katı yakıt, deniz kirliliği, geri kazanım payı, depozito ve ücretsiz poşet için idari para cezaları belirleniyor ya da yeniden düzenleniyor.
ÖnceKatı yakıt ihlallerine kanunda idari yaptırım yoktu; gemi deşarjı cezaları ise günümüz koşullarına göre düşük kalıyordu.Teklif Ne ÖneriyorÖlçüm yaptırmayan araç sahibine 1.250 TL, standarda aykırı emisyona 2.500 TL; katı yakıt ihlaline 10.000 ile 15.000 TL ceza verilecek.Madde 6: İdari Para Cezası Davaları Bakanlığa Karşı Açılacak
Çevre Kanunu kapsamındaki idari para cezalarına karşı açılacak davalar Çevre ve Şehircilik Bakanlığına karşı açılacak.
ÖnceBu davalar, yargı kararları nedeniyle valiliklerin husumetiyle görülüyordu.Teklif Ne ÖneriyorDavalar doğrudan Bakanlığa karşı açılacak.Madde 7: Sıfır Atık Uygulayan Belediye ve Kurumlara Teşvik Geliyor
Atıkları kaynağında ayrı toplayan sıfır atık sistemini kuran belediyelere, il özel idarelerine, kurum ve işletmelere Bakanlıkça teşvik uygulanacak.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorSıfır atık sistemini kuran ve uygulayanlara teşvik verilecek; usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.Madde 8: Plastik Poşet Ücretli Oluyor, Depozito ve Katılım Payı Geliyor
Ekli listedeki ürünlerden geri kazanım katılım payı alınacak, Bakanlık depozito uygulamasını zorunlu tutacak, plastik poşetler en az 25 kuruşa ücretli verilecek.
ÖnceBu konuda kanunda bir düzenleme yoktu.Teklif Ne ÖneriyorPoşet en az 25 kuruşa satılacak, depozito zorunlu tutulacak, katılım payı her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak.
Kaynaklar
- TBMM komisyon raporu: Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik ↗
- TBMM komisyon raporu: Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ↗
- TBMM komisyon raporu: Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ↗
- TBMM komisyon raporu: Depremlerin Yol Açtığı Zararların Giderilmesi için Ek MTV Alınması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi ↗
- TBMM komisyon raporu: Çevre Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun Teklifi ↗
- TBMM komisyon raporu: Çevre Kanunu'nda Müsilaj Önlemleri ve Bina Kimlik Sertifikası ↗
- TBMM komisyon raporu: Türkiye Çevre Ajansı Kuruluyor, Çevre Kanununda Değişiklik Yapılıyor ↗
- TBMM komisyon raporu: Engelli Yardımı, Kitap KDV'si ve Birçok Konuda Düzenleme ↗
- TBMM komisyon raporu: Çevre Kanununda Poşet, Atık ve İmar Düzenlemeleri ↗
İlgili Terimler
Daha Fazlası
Son Güncelleme:
Kaynak Göster
Referandom. (2026, 11 Ekim). 2872 Sayılı Çevre Kanununda Ne Değişiyor? [Değişen Kanun]. Erişim tarihi: 17 Ekim 2026. https://www.referandom.com/kanunlar/degisen/2872-sayili-cevre-kanunu