Milli Parklar Kanunu Teklifi

Muhalefet: "Anayasa'ya Aykırı, Doğa Talana Açılıyor"

Komisyon görüşmelerinde söz alan CHP, DEM Parti ve diğer muhalefet milletvekilleri, teklifi tüm yönleriyle eleştirdi. Muhalefet partileri, şerh metinlerinde, düzenlemenin "milli parkları koruma alanı olmaktan çıkarıp işletme alanına dönüştürdüğü" vurguladılar.

Muhalefetin yaptığı itirazların başında usul tartışmaları geldi. Teklif, dört ayrı komisyona havale edilmesine rağmen tali komisyonlarda görüşülmedi. Sivil toplum kuruluşları, meslek odaları ve üniversitelerden görüş alınmadı. Bu durum, "yasa yapım sürecinin aceleye getirildiği" eleştirilerine yol açtı.

Anayasa'ya aykırılık iddiaları da şerhlerde geniş yer buldu. Özellikle 7. maddedeki mahkeme kararı olmaksızın yıkım yetkisi, Anayasa'nın 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesi, 35. maddedeki mülkiyet hakkı ve 125. maddedeki yargı denetimi hükümlerine aykırı bulundu. Muhalefet, Anayasa Mahkemesi'nin 2024 tarihli bir kararına atıfla, yıkım gibi ağır sonuçlu idari işlemlerde etkili başvuru yolunun mutlaka tanınması gerektiğini hatırlattı.

Beşinci maddedeki "kamu yararı ve zaruret" ifadeleri ise muhalefet partileri tarafından "muğlak ve suiistimale açık" olarak nitelendirildi. Muhalefet şerhinde, Atatürk Orman Çiftliği, Kazdağları ve Munzur Vadisi örnekleri verilerek, benzer kavramların geçmişte rant projelerini meşrulaştırmak için kullanıldığı belirtildi.

Anayasa'nın 169. maddesinin ormanların devletçe yönetilmesini öngördüğü hatırlatılarak, 6. maddedeki "işlettirilir" ifadesiyle özel şirketlere devrin önünün açıldığı kaydedildi.

Personel düzenlemeleri de eleştirilerden nasibini aldı. 3. madde ile ihdas edilen "alan kılavuzu" ve "av ve doğa koruma memuru" tanımlarında, bu personelde aranacak niteliklerin kanunla değil yönetmelikle belirlenmesi, Anayasa Mahkemesi'nin daha önce iptal ettiği bir düzenlemeyi yeniden getirmekle eleştirildi. (AYM, E.2021/47, K.2023/151)

DEM Partili Nejla Demir'in imzasını taşıyan ayrı bir şerhte, teklifin "milli parklardan sermaye parklarına" dönüşümün hukuki altyapısını hazırladığı ifade edildi. Şerhte, Marmaris Kızılbük'teki Sinpaş oteli, Kazdağları'ndaki maden arama faaliyetleri ve Munzur Vadisi'ndeki ruhsatlar örnek gösterilerek, fiili durumun yasallaştırılmaya çalışıldığı savunuldu.

İktidar: "Koruma-kullanma Dengesi Gözetildi"

Teklifin ilk imza sahibi Rukiye Toy, komisyondaki sunumunda düzenlemenin çağın gereklerine uygun olduğunu savundu. Teklif sahipleri genel gerekçede "Ziyaretçi sayısı yılda 70 milyona ulaştı. Bu alanların etkin yönetimi, alt ve üstyapı tesislerinin hızla tamamlanması gerekiyor. Teklif, koruma-kullanma dengesini gözetiyor" şeklinde açıklamalarda bulundu.

AK Partili milletvekilleri, özellikle avcılıkla ilgili düzenlemelerin caydırıcılığı artırdığını, süresiz iptal yerine getirilen iki yıllık men cezasının eğitim ve rehabilitasyonla birleştiğini belirtti. Ayrıca, elde edilecek gelirlerin doğrudan koruma faaliyetlerine harcanacağı vurgulandı.

Süreç Nasıl İşleyecek?

Teklif, Tarım Komisyonu'ndan geçti. Sırada Genel Kurul görüşmeleri var. Muhalefet partileri, Anayasa'ya aykırılık iddialarını Genel Kurul'da da dile getireceklerini ve gerekirse Anayasa Mahkemesi'ne gideceklerini açıkladı.

Türkiye Ormancılar Derneği, TEMA Vakfı gibi sivil toplum kuruluşları da teklife karşı çıkarak, "korunan alanların gelecek nesillere aktarılması görevinin ticarileştirilemeyeceği" uyarısında bulundu.

17 Şubat'ta Genel Kurul'da görüşülmeye başlanan teklifin yasalaşması halinde, Türkiye'nin 50 milli parkı, 274 tabiat parkı, 136 sulak alanı ve 85 yaban hayatı geliştirme sahasında yeni bir dönem başlayacak.