Noterlik Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

CHP’li komisyon üyeleri avukatlık mesleğine ilişkin temel sorunların görmezden gelindiğini ifade etmiştir. Stajyer avukatların; meslek onuruna yakışır bir ücret karşılığında ve uygun şartlarda çalışmadığını ifade eden üyeler, halihazırda bir mesleği ve işi olan kamu personellerine sağlanan kolaylıkların avukatlığı asıl mesleği olarak seçen kişilere sağlanmadığının altını çizmişlerdir. Ayrıca bu düzenlemenin avukatlığı bir yan meslek haline getirdiğini belirtmişlerdir.

Noterlik Kanunu Değişiklikleri

Noterlerin tatilde iş yapma yasağını içeren maddede değişiklik yapılmıştır. Elli ikinci maddede düzenlenen bu husus değişiklikten önce yalnızca vasiyetname tanzim ve tasdiki veya gecikmesinde zarar umulan noterlik işlemlerinin yapılmasına müsaade etmekteydi. Teklifle tatil günlerinde iş yapma hususu Adalet Bakanlığının insiyatifine bırakılmıştır. Adalet Bakanlığı bu konuda Türkiye Noterler Birliğinin görüşünü alarak bir yönetmelik çıkaracaktır.

Noterlik ücret tarifesinin mart ayında güncellenmesine yönelik hüküm tarifenin her takvim yılı başında güncelleneceği şeklinde yeniden düzenlenmiştir.

Teklifle noterlerin vergi, resim ve harçlar ile değerli kağıt bedellerine ilişkin beyanname verme usulü sadeleştirilmiştir. Kanunun değişiklikten önceki halinde beyanname verme usulü şu şekildeydi:

“Beyannameler her ayın 1 ile 15 inci ve 16 ile sonuncu günlerine ait iki devre için hazırlanır ve her ayın 15 inci ve son gününü takibeden 7 iş günü içinde ilgili dairelere verilir.”

Değişiklikten sonraki beyanname verme usulü ise aşağıdaki şekilde olacaktır.

“Bir önceki aya ait beyannameler, her ayın ilk beş iş günü içinde hazırlanır ve aynı süre içinde ilgili dairelere verilir.”

Araç sicil ve tescil sisteminde yer alan bilgilerin kişi ve kurumlarla paylaşılması karşılığında sorgu veya dönen kayıt başına Türkiye Noterler Birliğince işlem katılım payı alınması sağlanacaktır.

El yazısıyla imzalanarak hazırlanan noterlik işlemlerinin güvenli elektronik imzayla bilişim sistemine kaydedilebilmesi ve bu işlemlerin kapsamının yönetmelikle belirlenebilmesi hususunda düzenlenme yapılmaktadır.

Türk Medeni Kanunu Değişiklikleri

TMK’de AYM tarafından iptal edilen iki hüküm yeniden düzenleniyor.

Anayasa Mahkemesinin 22/2/2024 tarihli ve E: 2023/34; K: 2024/60 sayılı kararıyla, Türk Medeni Kanununun 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan adın değiştirilmesi sonucunda verilecek ilanla ilgili olan “... ve ilan...” ibaresi iptal edilmiştir.

İptal kararında, söz konusu düzenlemede ilanın kapsamının ne olacağının, kişisel veri niteliğindeki hangi bilgilere yer verileceğinin, ilanın şekli ve usulü konusunda herhangi bir hükmün bulunmamasının Anayasanın 13 ve 20 nci maddelerine aykırı olduğu belirtilmiştir.

Bu iptal kararı doğrultusunda ilgili fıkra şu şekilde yeniden düzenlenmiştir:

“Adın değiştirildiği nüfus siciline kayıt ve Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan olunur. Bu ilanda; hükmü veren mahkeme, kararın verildiği tarih, dosyanın esas ve karar numarası ile adının değiştirilmesine karar verilen kişinin nüfusa kayıtlı olduğu yer, doğum tarihi, anne ve baba adı, önceki adı ve soyadı, mahkeme kararıyla verilen yeni adı ve soyadı yer alır.”

TMK’de yapılan diğer değişiklik boşanma ile ilgili olmuştur. Evlilik birliğinin sarsılması nedeniyle boşanmada davanın reddedilmesi halinde üç yıl boyunca ortak hayatın kurulamaması dolayısıyla eşlerden birisinin istemi üzerine verilen boşanma kararı hakkındaki hüküm AYM tarafından iptal edilmiştir.

Anayasa Mahkemesi tarafından, boşanma kararı verilebilmesi için kuralda öngörülen süreç bir bütün olarak değerlendirildiğinde ortak hayatın yeniden kurulamadığı hallerde makul olmayan bir süre boyunca ilgililerin boşanma kararı elde etmelerine imkan tanınmadığı, kuralın bu haliyle özel hayata ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkı ile aile kurumunu koruma amacı arasında makul bir denge sağlamayarak orantılılık alt ilkesi yönünden ölçülülük ilkesini ihlal ettiği sonucuna varılmıştır.

İptal edilen bu hüküm yeniden düzenlenmiştir. Yeniden düzenlemede üç yıl boyunca ortak hayatın kurulamaması şeklindeki şart bir yıla indirilmiştir.

Etki Ajanlığı

Daha önce de Meclise sunulan “etki ajanlığı” teklifi güncellenerek bu yasa da tekrar TBMM gündemine getirildi.

Madde ile devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları aleyhine yabancı bir devlet veya organizasyonun stratejik çıkarları veya talimatı doğrultusunda suç işleyenler hakkında üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.

TBMM’ye geldiği ilk halinde bir tehlike suçu olarak düzenlenen bu suç şu anki haliyle bir zarar suçu olarak görünmektedir.

Tehlike suçu, suçun oluşması için herhangi bir zararın meydana gelmesinin gerekli olmadığı suç türüdür.

Devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları aleyhine yabancı bir devlet veya organizasyonun stratejik çıkarları veya talimatı doğrultusunda;

a) Türk vatandaşları veya kurum ve kuruluşları ya da Türkiye’de bulunan yabancılar hakkında araştırma yapan veya yaptıranlar, b) Türkiye’de suç işleyenler, hakkında,

üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası verilir. Fiilin, bu Bölümde düzenlenen suçlar dışında başka bir suç oluşturması halinde hem bu suçtan hem de ilgili suçtan dolayı ayrı ayrı cezaya hükmolunur.

Teklifin bu hali ile yalnızca araştırma yapmak bile suç kabul edilmekteydi yani herhangi bir zarar olmasa bile suç oluşacaktı. Yeni hali “devletin güvenliği veya iç veya dış siyasal yararları aleyhine yabancı bir devlet veya organizasyonun stratejik çıkarları veya talimatı doğrultusunda suç işleyenler” şeklinde olup suçun oluşması için bahsedilen doğrultuda bir suç işlenmesi şartı aranmaktadır.

Teklif bu kanun metninden de çıkarılmıştır.