9. Yargı Paketi

Teklifin dokuzuncu maddesiyle hakim ve savcı yardımcılığı mülakatına çağrılacak aday sayısı sınav ilanında belirtilen kadro sayısının iki katından bir katına indirilmektedir.

Ayrıca hakim ve savcı yardımcılığı sınavında soru sorulacak alanlar arasına milletlerarası hukuk ve milletlerarası özel hukuk eklenmektedir.

Dokuzuncu madde de Genel Kurul görüşmeleri sırasında teklif metninden çıkarılan maddeler arasında yer almaktadır.

On ve on birinci maddeler ile adalet müfettişlerinin görevlerinde değişiklikler yapılmıştır.

On ikinci madde ile Yargıtay ve Danıştay üyeleri ile hakim ve savcıların ek tazminatları 15.000 ek gösterge rakamına eşitlenmiştir.

Karayolları Trafik Kanunu uyarınca trafikten men edilerek alıkonulan araçlardan yediemin otoparklarında bulunup sahipleri tarafından teslim alınmayan veya sahiplerine ulaşılamayan araçların satış usulü kolaylaştırılmıştır.

Kadının evlendikten sonra kocasının soyadını alması zorunluluğunu içeren hüküm tekrardan düzenlenmek istendi. AYM tarafından iptal edilen bu hüküm 9. Yargı Paketiyle birlikte tekrardan Medeni Kanun’da kendisine yer bulacaktı ki şimdilik Genel Kurul görüşmeleri sırasında bu madde teklif metninden çıkarıldı.

Teklifte yer alan ancak sonradan tekliften çıkarılan madde şu şekildeydi:

“Kadın, evlenmekle kocasının soyadını alır. Şu kadar ki; kadın evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacağı yazılı başvuruyla kocasının soyadı önünde önceki soyadını da kullanabilir.”

Kanunun madde gerekçeleri kısmında bu madde için şunlar söylenmiştir.

“Ailenin önemi değerlendirildiğinde, anne ve babanın ayrı ayrı soyadı kullanmaları, çocuk üzerinde olumsuz etkiler doğurabilecek, çocuğun hangi soyadını kullanacağı ayrı bir tartışma konusu haline gelecektir.”

Teklif ile anneye de baba ile çocuk arasındaki soybağının reddi davası açma hakkı verilmektedir.

Teklifle getirilen bir diğer düzenleme ile tek başına evlat edinmede veya üvey evladın evlat edinilmesinde ana veya baba adı olarak evlat edinenin; ayırt etme gücüne sahip küçük veya kısıtlının ya da ergin kişilerin birlikte evlat edinilmesi hallerinde ise ana ve baba adı olarak evlat edinenlerin adlarının yazılmasına olanak sağlanmaktadır. Ayrıca hükümle, evlat edinilmeleri rızalarına bağlı olan kimseler açısından, ana veya baba hanesine evaat edinenlerin adlarının yazılması işlemleri evlat edinilenlerin taleplerine bağlı kılınmaktadır.

Teklifin 21, 22 ve 23. maddeleriyle hakaret suçu hakkında düzenlemeler yapılmaktadır. Ünlü kişilerin, siyasetçilerin ve adı sosyal medyada sıkça anılan kişilerin kendileri hakkında uygunsuz yorumlar yapan vatandaşlara seri şekilde hakaret davaları açtığı kamuoyu tarafından bilinmektedir.

Hakaret suçu bu değişiklik öncesi altı aylık şikayet süresine tabi idi. Şikayet süresi ise suç konusu eylemi ve bu eylemi gerçekleştiren kişiyi öğrenme tarihinden itibaren başlıyordu. Kanunun bu hükmüne göre sosyal medya üzerinden edilen hakaretlerde bu altı aylık şikayet süresi anlamsızlaşıyordu. Örneğin kendisine hakaret edilen kişi 2018’de kendisi hakkında yapılmış bir paylaşımı Temmuz 2024’te gördüğünü ifade ederek bu paylaşımdan şikayetçi olabiliyordu ve şikayet süresinin aşılmadığını yargıtay kararlarına dayanarak öne sürebiliyordu.

Yapılan değişiklikle ilk olarak bu durumun yani belirsize dönüşen şikayet süresinin önüne geçilmek istenmiştir. Hakaret suçu bakımından şikayet süresinin her ne suretle olursa olsun hakaret içerikli olduğu iddia edilen fiilin gerçekleştiği tarihten itibaren iki yılı aşamayacağı hükme bağlanmıştır.

Teklifle; hakaret suçunun sesli, yazılı ya da görüntülü bir iletiyle işlenmesi hali uzlaştırma kapsamından çıkarılarak ön ödeme kapsamına alınmaktadır.

Teklifle getirilen bir diğer değişikliğe göre, uzlaştırmacılar artık yalnızca hukuk fakültesi mezunlarından seçilecek.

Uzlaştırmanın kovuşturma evresinde gerçekleşmesi halinde; edimin yerine getirilmesinin ileri tarihe bırakılması takside bağlanması veya süreklilik arz etmesi durumlarında sanık hakkında HAGB kararı yerine durma kararı verileceği ve uzlaşmanın gereklerinin yerine getirilmemesi halinde yargılamaya kalındığı yerden devam edileceği hükme bağlanmıştır.

Arabuluculuk anlaşma belgesinin taraflarından birisi tek başına tapu müdürlüğünden tescil talebinde bulunabilecek, tapu müdürlüğü taşınmaza ilişkin mevzuatta öngörülen gerekli inceleme ve değerlendirmeyi yaptıktan sonra resmi senet düzenlemeksizin tescil talebini yerine getirecektir.

Taraflardan birisi ilk arabuluculuk toplantısına mazeret göstermeden katılmazsa, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu olacaktır.

Mesleğinde 20 yıl kıdeme sahip olan hukukçulara arabuluculuk sınavına girmeden arabulucu olma imkanı tanınmaktadır. Bu kişiler yalnızca arabuluculuk eğitimini alıp arabulucu olabileceklerdir.

9. Yargı Paketi 89 ret oyuna karşılık 240 kabul oyuyla 7 Kasım 2024 tarihli TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.