Turizm Merkezlerinde Plan Yetkisi Kültür ve Turizm Bakanlığına Veriliyor

Bu uygulamayla, turizmciye “birlik aidatı” adı altında zorunlu bir vergi daha getirilmiştir.

Bu madde, yerel yönetimlerin asli sorumluluğu altındaki işlerin, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş birlikler tarafından yapılmasını öngörmektedir. Bu durum suiistimale açık bir durumdur.

Yeni bir düzenlemeyle işletmecilere zorunlu üyelik getirilmesi yıllardan beri krizde olan sektörün daha da derin bir çıkmaza sürüklenmesine neden olacaktır.

Buna göre konaklama tesisleri ve plajlar belgelerini belediyelerden almayacak, belgelendirmede tek yetkili Kültür ve Turizm Bakanlığı olacaktır.

Söz konusu madde, belediyeler tarafından düzenlenen iş yeri açma ve çalıştırma ruhsatlarının yürürlükten kaldırılması anlamı taşıyacaktır.

Önceden yapımı tamamlanmış sosyal, teknik ve benzeri altyapıda herhangi bir ilave yatırım yapılmadan işletmeciden yeniden para talep etme gibi bir vurgun düzeni oluşturmak ancak AKP iktidarının uygulamaya koyabileceği bir iştir.

Yapılan düzenleme ile; doğa ile iç içe lüks konaklama deneyimi yaşatmaya yönelik olarak gelişen bu alternatif turizm türünün, ülkemiz mevzuatında da yasal altlığının oluşturulması ve kontrollü gelişiminin sağlanması amaçlanmıştır.

Bu kanun teklifinin 4 üncü maddesiyle “lüks çadır kampçılığı” kavramı getirilerek, bu tesislerin orman arazilerinde yapılmasının önü açılmaktadır.

Bakanlığın görevi lüks çadır alanı kurmak değil, ülkenin turizm hareketliliğini sağlamak olmalıdır.

Giderek merkeziyetçi anlayışın bakanlıkların, genel müdürlüklerin, ilgili kurumların kendilerine çok daha büyük sermayeden ya da yabancı sermayeden gelen talepler doğrultusunda böyle bir plan yapma hevesine sürüklendiğini görüyoruz.

Bu maddede de diğer maddelerde olduğu gibi yerel yönetimlerin ve meslek gruplarının görüşlerinin bir bağlayıcılığı söz konusu olmamaktadır.

Yapılan bu düzenlemeyle Turizm Bakanlığının bu sürece dahil olması sonucunda bu alanların zamanla turizm amaçlı olarak koruma alanı dışına çıkmasına neden olacaktır.

Kamu taşınmazlarının turizm amaçlı kullanılmak üzere Kültür ve Turizm Bakanlığına tahsisi süresi, uygulamada karşılaşılan sorunların giderilmesi için 3 aya çıkartılmaktadır.

Bu yasada kışlaklar, yaylaklar ve meralarla ilgili kısım o metinden çıkarılmazsa meralar, kışlaklar, yaylaklar için “Veleddalin amin.”

Bu durum giderek sayısı azalan, hayvancılık için önemli bir yer tutan alanların yok edilmesine zemin hazırlayacaktır.

Böylece mera, yaylak ve kışlaklar turizm yatırımlarına açılmış olacaktır.

Bir tesisin, bir işletmenin devir ya da kiraya verilmesi durumunda Bakanlığın devreye girerek burada tahsis koşullarıyla ilgili yeni bir süreç yürütmesi doğru değildir, hukuki de değildir.

Büyük sermaye gruplarının vergi sorunlarını bir kalemde çözen iktidarın, pandemi döneminde ağır yaralar almış turizm işletmecileri üzerinde vergi sopasını sallaması doğru değildir.

Deniz turizmi tesisleri işletmeciliği yapılabilmesi için gerçek ve tüzel kişiler tarafından, Kültür ve Turizm Bakanlığından belge alınması zorunluluğu hususunda daha açık düzenleme yapılmaktadır.

Bu hükmün eklenmemesi ile yerel yönetimlerin bir kez daha hak kaybına yol açacak uygulamalarla karşı karşıya kalacağı aşikardır.

Bu ciddi biçimiyle İstanbul'da ulaşımın entegrasyonunda yıllardır uyum sağlanamaması sebebiyle zaten sıkıntıda olan deniz taşıma işini yapan firmalara yeni yükler getirecektir.

Nasıl ki seyahat acentaları kanunun belirlediği hizmetlerin dışında yolcu taşımacılığı yapamadıkları gibi acenta dışındaki işletme, kişi ya da kuruluşların da acenta olmaksızın tur düzenleyememeleri gerekmektedir.

Burada herhangi bir maddenin, yasanın herhangi bir maddesini değil Türkiye'nin Lozan'la tapu altına alınmış olan milli kara sularındaki hakimiyetinin ortadan kaldırılmasının yolunu açacak olan bir maddeyi konuşuyoruz. Bu, Anayasa'ya tümüyle aykırıdır.

Söz konusu madde ile 39 metrenin üzerinde olan yabancı bayraklı ticari yatların ticari faaliyette bulunmasının önü açılmaktadır. Fakat bu düzenleme Kabotaj Kanununa aykırıdır.

Yapılan bu düzenleme 815 sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) ve Limanlarla Kara Suları Dahilinde İcrayı San'at Ve Ticaret Hakkında Kanununa aykırı olarak bir imtiyaz getirmektedir.

Bu tabirler muğlak, suistimale açık, keyfi uygulamalara sebep olabilecek boşluklar içermektedir. Ayrıca kanunla kurulmuş olan meslek örgütleri sürecin dışına itilmiştir.

Valilikleri illerde her türlü tek karar mekanizması haline getirme yaklaşımı doğru değildir.

Bu düzenlemeyle Bakanlık dışındaki kişi ve kuruluşlara denetim yapma imkanı verilirken meslek kuruluşlarının dışlanarak denetim konusunda yetkilendirilmemesi, meslek birliğinin işlevlerinin azami düzeyde kullanılmamasına neden olmaktadır.

Uygulama kolaylığı sağlanması ve süreçlerin aksamadan hızlı bir şekilde sonuçlandırılmasını teminen madde ile; Kültür ve Turizm Bakanlığı taşra teşkilatına yetki devri yapılması durumunda, para cezalarının denetim yetkisini kullananlar tarafından da verilebilmesi amaçlanmıştır.

Burada Bakan tarafından yetkilendirilen kişilerin kamu hizmetiyle yetkilendirilmiş kişiler olması gerekir, bu biçimiyle de bir muğlak ifade yer almaktadır.

Teklif metninde yer alan “denetim yetkisi verilen Bakanlık kontrolörleri ve Bakan tarafından yetkilendirilen görevlilerce tayin edilir” ifadesi muğlaklık içermekteydi.

Acaba sıcaklığını kaybetmemiş bir yasanın bu maddesini niye değiştirmeye çalışıyorlar?

Bu durum genelde deneme yanılma yoluna bırakılmak yerine tüm paydaşlarla birlikte kolektif bir çalışmanın ortaya çıkartılması gerekliliğini göstermektedir.

Bir nevi vergi mahiyetinde olan turizm payının ödenmemesi 6193 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Hakkında Kanuna tabi olması gerekirken, zamanında ödenememesinin uyarma hali olarak düzenlenmesi kanun yapım usulüne aykırıdır.

Madde ile, belge sahiplerine para cezası verilecek durumlar Kanun Teklifiyle getirilen yeni düzenlemeler dikkate alınarak yeniden belirlenmektedir.

O nedenle bu metnin bırakın sadece on beş gün kapatmayı, bu cezalarla ilgili bölümlere tümüyle karşı olduğumuzu belirtiyoruz.

Turizm sektörünün darboğaz içerisinde olduğu bir durumda para cezalarını öngören bir maddenin görüşülmesi doğru değildir.

Faaliyet durdurma yaptırımının sezon ortasında tüm tesisler dolu iken ve tesiste müşteri varken uygulanma ihtimali son derece sakıncalı bir durumdur.

Madde ile; Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilen turizm belgesinin iptali yaptırımının uygulanacağı durumlar belirlenmiştir.

Ancak söz konusu olan “iptal hakkı” nın yer aldığı düzenlemeler işyeri faaliyetlerini kısıtlama anlamına gelecektir. İşyeri faaliyetlerinin kısıtlanması turizmciye bir darbe vurmak anlamına gelmektedir.

Madde ile; Kültür ve Turizm Bakanlığının mesire yerlerini tahsis etme yetkisi kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm merkezleri içinde ve bu bölge ile merkezlerin dışında olmakla birlikte denize kıyısı olan ilçeleri kapsayacak şekilde yeniden belirlenmektedir.

Buradaki yaptırım “denize kıyısı olan ilçe” deyince 1 kilometre kıyısı da olsa o ilçenin tamamını kapsıyor.

Ormanlık alanların kullanımı hususunda gerekli hassasiyetlerin bugüne kadar korunamadığı, seri orman katliamlarının yaşandığı bir ortamda bu düzenleme yeni orman katliamlarına neden olacaktır.

Orman alanları içinde Turizm Bakanlığına turizm amaçlı alan açma izni verilmesi, orman alanlarını kamu yararı çerçevesinde bütüncül yönetimine aykırıdır.

Yani ÇED raporu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı raporları; yerel yönetimlerin görüş, öneri ve talepleri hatta şerhi hatta ve hatta idari yargı kararları dahi olmaksızın kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi statüsü kazandırılacak.

Antalya'da var olan şu an 850 civarında ufaklı büyüklü otellerin mağduriyetine yol açacaktır, bu otelleri yeni bir ruhsatlandırma sürecine sokacaktır.

Belgelerini tamamlamamaları durumunda kapanma riski ile karşı karşıya bırakmak sosyal devlet ilkeleri ile de uyuşmamaktadır.

Bu iki maddeyi ortaklaşa değerlendirdiğimizde bu konuda da 2008 öncesinde verilmiş tahsislerle ilgili imar haklarının o bölgede var olan çevre düzeni varsa çevre planı ya da bölge planları da dikkate alınarak yeniden revize edilmesinin doğru olduğunu düşünüyoruz.

Ormanlık alanların turizm faaliyetine kurban edilmesi ekosistem üzerinde geri dönüşü imkânsız tahribatlara neden olacaktır.

Bu açıdan madde ile bu durumda olan tesislerin tahsis haklarının azaltılması ve dolayısıyla kamu gelirlerinin düşürülmesi gibi uygulamada meydana gelen sıkıntıların önlenmesi amaçlanmaktadır.

O nedenle buradaki yapılaşmaya esas inşaat haklarının, bu tahsisin süresi sonuna kadar yürürlükte kalıyor olmasıyla ilgili endişelerimiz bulunmaktadır.

Her ne kadar mevcut uygulamalar üzerine bir düzenleme öngörülse de iktidarın ormana bakışı değişmemiştir.

Orman alanlarında yatırımcılara genel hak dışında ayrıcalık verilmekte ve orman alanlarının betonlaşmasına davetiye çıkarılmaktadır.

Bakanlıklar arasında yetki devrine yol açacak bu düzenlemenin karışıklığa, keyfiyete, istismara yol açacağı aşikardır.

Burada bizim sözlüden anladığımız şudur: 60 puan alan kişinin, 95 puan alan kişinin yerine görev almasıdır.

Dolayısı ile zaten kamu personeli durumunda olan bu kişilerin sadece yazılı sınava tabi tutulması, sözlü sınav gibi torpil ve kayırmacılığa zemin hazırlayan uygulamalardan geri durulması gerekmektedir.

Ayrıca bu nakillerin yapılması, diğer kurumlardaki denetim faaliyetlerinin aksatılmasına neden olacaktır.

Kabotaj Kanunu yürürlükteyken hem bu Kanunu yok sayan bir madde ihdas edilmesi hem de yabancı bayraklı gemilerden harç alınması yasa yapım tekniği bakımından sorunludur.

Bu nedenle, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün de görüşleri alınarak, verilen tarih süresinin uzatılması turizm sektörünün desteklenmesi açısından önemli olacaktır.

Aynı zamanda, bunların bedelleri de ödenmek suretiyle hak sahiplerinin olası mağduriyetleri önlenmektedir.

Arama ruhsatını valilik vermekte fakat ruhsatın verildiği alan kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesi sınırları içinde kaldığı anlaşılırsa, ruhsat alan işletmecinin yaptığı masraflar Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca ödenecektir.

Kanuna bu açıdan yaklaşırsak bu düzenleme ile Enerji Bakanlığı tarafından mevzuata göre verilen arama işletme ruhsatlarının haksız yere iptal edilmesi yasal olarak kazanılmış hakların bedeli mukabilinde geri alınması söz konusu olacaktır.

Bu durum dahi Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine detaylı ve kapsamlı bir çalışma yapılmadan geçildiğini göstermektedir.

Madde ile, ihtiyaç duyulan, personelin diğer kamu kurumlarından görevlendirilebilmesi amacıyla, Maarif Vakfı Kanununda yer alan düzenleme esas alınarak, personel görevlendirilmesine ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Özellikle, kanun teklifiyle bu kadrolara Cumhurbaşkanı tarafından sınırsız atama yetkisi verilmesi kuşkuları daha da artırmakta, kamuoyunda vakfın bir “arpalık” haline geleceği düşüncesini doğurmaktadır.

Burada en büyük sorun, Yunus Emre Vakfında görevlendirilecek kamu personelinin sayısının Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmesidir. Herhangi bir sayı sınırı ya da kısıtlama bulunmamaktadır.

Madde ile, Yunus Emre Vakfı Mütevelli Heyetinin mevcut üyelerinin görevlerinin yerlerine yeni bir görevlendirme veya seçim yapılana kadar devam edebilmesi amaçlanmaktadır.

Ayrıca, Yunus Emre Vakfı ile ilgili düzenlemeler öngören 27, 28 ve 29. maddeler, Kanun teklifinin hazırlanış amacına uymamaktadır.