Program Bütçe Sistemi ve Bazı Kamu Düzenlemeleri

Maddede yapılan değişiklikle bütçelerin program yapısının görülmesini sağlayacak şekilde hazırlanması ve uygulanması yönünde düzenleme yapılmaktadır.

Teklifin birinci ve ikinci maddelerindeki düzenlemelerle, uygulanan kurumsal, ekonomik, finansman tipi ve fonksiyonel sınıflandırma esasında değişikliğe gidildiği görülmektedir. Teklifle fonksiyonel (işlevsel) sınıflandırma kanundan çıkartılmış gözükmektedir.

Buna göre, harcamacı kurumların sunduğu hizmetleri fonksiyonlarına göre değil, programlara ve alt programlara ayırarak tanımlaması öngörülmekte, fonksiyonel sınıflandırma terk edilmektedir.

Teklifle hem meclisin yasama yetkisi hem de halkın bütçe hakkı yok sayılmaktadır.

Maddede yapılan düzenleme ile merkezi yönetim bütçe kanununun gider cetvelinin program sınıflandırmasına göre düzenlenmesi ve ilgili mevzuatta yer alan tertip ve ilgili hizmet tertibi ibarelerinin tanımları program yapısına uygun olarak yeniden belirlenmektedir.

Teklifin 3. maddesinde geçen analitik bütçe sınıflandırması ifadesinden program bütçe yapısına geçişe rağmen eski gösterimlerin de korunma riskinin bulunduğu anlaşılmaktadır.

İş bu madde teklifleriyle, analitik bütçe sınıflandırması usulü terk edilmekte, program bütçe yapısına geçilmek istenmektedir.

Maddede yapılan değişiklik ile merkezi yönetim bütçe kanununun konsolide edilebilmesi için düzenleyici ve denetleyici kurum bütçelerinin de program yapısına uygun şekilde hazırlanması sağlanmıştır.

Hatırlanacağı üzere bu KHK ile düzenleyici ve denetleyici kurumların bağımsızlıklarına mutlak bir biçimde son verilmiş, her biri ilgili bakanlıklara bağlanmıştı.

5018 sayılı Kanun kapsamında yer alan idarelerden bir bölümünün hâlihazırda başka bir İdare ile birleştirildiği ya da kapatıldığı halde Kanuna ekli cetvellerde bulunmaya devam ettiği görülmektedir.

Maddenin gerekçesinde söz konusu Anayasa Mahkemesi Kararından bahsedilmemesinin gerekçesi tarafımızca anlaşılamamıştır.

Bu sebeplerle kendi mülkiyetinde, ruhsatı ve işletme hakkı kendisine ait hastanesi olan vakıf yükseköğretim kurumlarının Tıp Fakültesi açması kamu yararı gereğidir.

Teklifin 6. Maddesi ile olumsuzluğu saptanan işleyişin sürdürülmesine olanak sağlanmaktadır.

Tıp fakültesi kurmak isteyen vakıf yüksek öğretim kurumlarının maddede belirtilen şartları taşıması zorunluluğu olumlu karşılanmaktadır. Ancak geçmişte açılıp bu şartları taşımayan tıp fakülteleri bir sorun olarak ortada durmaktadır.

Türk Tabipleri Birliği'nden (TTB) bu düzenlemeyle ilgili görüş alınmamıştır. Tıp eğitimine ilişkin bir düzenlemede hekimlerin meslek örgütlerine danışılmamıştır.

Böylece Devletimizin işleyişine ilişkin kurum hafızasının geliştirilmesi ve aktarılması amaçlanmaktadır.

Meslek yaşamının bir evresinde ihtiyaç gerek kalmadığı gerekçesiyle görevi sonlandırılarak başka kamu kurumuna tayin edilen meslekler kariyer meslek olarak tanımlanamaz.

Kariyer meslek personeli sayısı çok fazla olmamalıdır. Normal memurlar tarafından yapılacak işlerin de Cumhurbaşkanlığı raportörü adı altında alınan kişilere yaptırılma riski bulunmaktadır.

Ancak Cumhurbaşkanı raportör ve raportör yardımcılığı kadrolarına kaç kişi alınacağı, personelin görevinin hangi gerekçe ve durumlarda sonlanacağı düzenlemede belirtilmemiştir.

Komisyon görüşmeleri sırasında bu konuda da yöneltilen sorulara tatminkar yanıtlar verilememiştir. Son fıkradaki düzenleme Anayasanın 7. Maddesinde tanımını bulan yasama yetkisinin devredilemeyeceğini öngören hükme aykırı bulunmaktadır.

Başbakanlık uzmanlarının heba edilmesi büyük bir israf olarak görülmekle birlikte yapılan bu düzenleme olumlu olarak değerlendirilmektedir.

Bu doğrultuda, elektronik haberleşme istasyonlarına özgü kurulacak kule, direk ile bunların altyapı unsurları için ücreti karşılığında bir ruhsat ve izin belgesi süreci kurgulanarak altyapının yaygınlaştırılmasının kolaylaştırılması hedeflenmektedir.

Söz konusu düzenleme arkeolojik sit alanı, tarım alanı gibi yani kanunla korunan alanlarla ilgili tahdidi de ortadan kaldırmaktadır.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Başkanlığı dahil düzenleyici ve denetleyici kurumlar sorumlu oldukları sektörleri gereği gibi denetlememektedir.

İnsan sağlığı ve doğa açısından ciddi zararlar doğuran baz istasyonlarının kurulmasına dair standartları kolaylaştıran bu yasa tasarısı tarafımızca uygun bir düzenleme olarak değerlendirilmemektedir.

Korsan baz istasyonları için öngörülen af, çok yönlü sakıncaları ve Anayasaya aykırılıkları içermekte olup, bunların başında “cezasızlığın hukuk dışı eylemleri cesaretlendirmesi” gelmektedir.

GSM operatörlerine kesilen cezaların silinmesi doğru bulunmamaktadır.

Operatörlere fayda sağlamak adına yapılan bu değişiklikler hem uygun hem de çoğunluğun çıkarları açısından kabul edilebilir değildir.

Marmara ve Düzce depremlerinin doğurduğu olumsuz etkilerin azaltılmasında ve ortadan kaldırılmasında mahalli idareler önemli rol oynamaktadır.

Ancak söz konusu borcun silinmesi sırasında yapılacak bütçe hesapları açısından yapılacak muhasebe işlemi konusunda yöneltilen sorulara tatminkar yanıt alınamamıştır.

Bu düzenlemenin ortaya çıkarttığı en önemli sonuç mali disiplini tamamen ortadan kaldırıyor olmasıdır.

Pandemi nedeniyle Merkezi Yönetim Bütçesine gelen yük sadece 8 Milyar TL iken Merkezi Yönetim Bütçesi açığındaki yaklaşık 100 Milyar TL'lik sapmayı pandemi kapsamında yapılan desteklere bağlamak ciddiyetle ve dürüstlükle bağdaşmamaktadır.

2020 yılının ilk 10 ayında 141 Milyar TL açık veren hazine buna ek olarak 241 Milyar TL de borçlanmıştır.

Kanunda daha somut anlaşılır kriterler konulmadığı takdirde, belediyeler gelir kaynaklarını arttırmak için kırsal mahalle sayısını sınırlı tutabilecektir.

Bu düzenleme olumlu görülmekle birlikte yetersiz bulunmaktadır. 2012 değişikliğinden önce köy olan mahallelerin (istisnai olarak gerçekten köy hüviyetini kaybedip gelişmiş olanlar hariç) köy tüzel kişiliği iade edilmelidir.

İlk olarak, bir yerin kırsal mahalle olarak belirlenmesiyle ilgili karar vermede yardımcı olacağı söylenen kriterler muğlak, belirsiz ve tartışmalıdır.

İkincisi ise idare hukuku açısından etkin yargılama hakkını zedeleyen Ankara mahkemelerine başvuru şartıdır. Kişiler veya kurumlar, ikamet ettikleri illerde kurulu mahkemelere de başvurabilmelidir.

OHAL sona ereli 2 sene olmuşken, tedbiri uygulayan kamu kurumlarına bu süreci emanet etmek ve yargı yolunu ötelemek, KHK'lilerin mağduriyetini en az 6 ay daha uzatmak anlamına gelir.

Bu maddenin kapsamı, esnek çalışanların haklarını sıkı bir biçimde gözetmek şartıyla, tüm Ar-Ge ve Tasarım Merkezleri ile Teknoloji Geliştirme Bölgelerini kapsayacak şekilde ve süresiz bir biçimde olmak üzere genişletilmelidir.