Apartman Aidatlarından Depremzede Hibesine: Kabul Edilen Teklifte Neler Var?

Yapı denetimi alanında bir başka önemli yenilik ise zemin ve temel etüt kuruluşları için ayrı bir belgelendirme sisteminin kurulması. Bundan sonra zemin etütleri yalnızca Bakanlıkça izin belgesi verilen kuruluşlar tarafından yapılabilecek; gerçeğe aykırı rapor düzenleyenlerin belgesi iptal edilecek ve teminatları irad kaydedilecek. Sahte belgeyle alınan müteahhitlik sınıflandırma belgesiyle başlanan yapıların ruhsatları da iptal edilecek, belge numarası beş yıl süreyle kullanılamayacak.

Yangın Güvenliğinde Yeni Denetim, Yeni Tartışma

Bina yangın güvenliği konusunda da önemli düzenlemeler geliyor. Yangın güvenliği periyodik kontrolleri, mahalli itfaiye teşkilatlarınca veya itfaiyenin yetersiz kaldığı durumlarda hizmet alınacak yangın güvenlik uzmanlarınca yapılacak. Eksikliklerin giderilmesi için ilgili idarelerce verilebilecek sürenin üst limiti belirleniyor. Ancak bu düzenleme komisyonda eleştirilere de konu oldu: Muhalefet üyeleri, yetkinin belediyeler, Bakanlık ve özel uzmanlar arasında dağıtılmasının "herkes yetkili, kimse sorumlu değil" sonucuna yol açabileceğini, Kartalkaya yangın faciasındaki gibi durumlarda hesap verebilirliğin zayıflayacağını ifade etti.

TOKİ'nin Yetkileri ve Sosyal Konut Sahasına Acele Kamulaştırma

Sosyal konut üretimini hızlandırmaya yönelik geniş bir paket de teklifin önemli bir parçası. TOKİ'nin sosyal konut ve konutla birlikte ihale edilen yapım işlerine 31 Aralık 2027'ye kadar damga vergisi istisnası getiriliyor; Cumhurbaşkanı bu süreyi üç yıl daha uzatabilecek. TOKİ artık her türlü dava ve icra işleminde teminat yatırma zorunluluğundan muaf olacak; sözleşmeleri elektronik ortamda uzaktan kimlik doğrulamasıyla imzalayabilecek; vefat eden borçluların mirasçıları için doğrudan mahkeme veya notere başvurabilecek.

Tartışmaların yoğunlaştığı düzenlemelerden biri ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na sosyal konut alanı içindeki kamu ya da özel taşınmazlar için "devir veya acele kamulaştırma" yapma yetkisinin verilmesi. Muhalefet, acele kamulaştırmanın istisnai bir araç olmaktan çıkarılarak olağanlaştırıldığını ve bunun mülkiyet hakkına aykırılık riski taşıdığını öne sürdü; bu görüşe karşı hükümet tarafı ise düzenlemenin sosyal konut üretimini ve afetzedelere yönelik projeleri hızlandırmak için zorunlu olduğunu savundu.

Atıl durumdaki Hazine taşınmazlarının kentsel dönüşüm, sosyal konut ve kamu yatırımlarında değerlendirilmesi de kolaylaştırılıyor. Bu taşınmazlardan elde edilecek gelirlerin yüzde 40'ı değerlendirmeyi yapan idareye, yüzde 60'ı ise idare ve bağlı kuruluşlarına aktarılacak.

Depremzedelerin Hibe ve Kredilerine Haciz Koruması

6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen hak sahipleri için son derece kritik bir güvence de teklifte yer alıyor. Yıkılan konut başına toplam 1,54 milyon liraya kadar verilebilen ve 750 bin lirası geri ödemeli olan hibe ve kredi destekleri, bundan sonra haczedilemeyecek; bu desteklere ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamayacak. Böylece depremzedenin alacaklılarının bu desteklere el koyması engellenmiş olacak. Aynı maddede ayrıca afetzedelerin kendi imkanlarıyla yapım yapmaları, mera ve Hazine arazilerindeki yeniden yapılaşma süreçleri ve hak sahipliği kuralları daha açık biçimde düzenleniyor.

Süreyi Kaçıran 102 Bin Vatandaşa Yeni Şans

Geçici Madde 1 ile birlikte 2/B alanları, Hazine'ye ait tarım arazileri, yapı kayıt belgeli yapıların bulunduğu Hazine taşınmazları gibi farklı kategorilerde başvuru ve ödeme süresini kaçırmış yaklaşık 102 bin vatandaşa yeniden başvuru ve ödeme imkanı tanınacak. Yıllar içinde bürokratik nedenlerle veya bilgisizlik yüzünden hak kaybına uğrayan vatandaşlar için önemli bir telafi düzenlemesi olarak öne çıkıyor.

Tapu, Çevre ve Diğer Önemli Düzenlemeler

Bunların yanı sıra teklif; bankaların ve finans kuruluşlarının yaptırdığı taşınmaz değerleme raporlarının elektronik ortamda Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne zorunlu gönderilmesini, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararıyla oluşan boşluğu doldurmak için "çevre danışmanlık firması" ve "yetkilendirilmiş kişi" tanımlarının yenilenmesini, mahalli idarelerin dolaylı veya bedelsiz şirket-kooperatif edinimlerinin Cumhurbaşkanı onayına bağlanmasını ve Konya Akşehir Gölü çevresinde yaklaşık 30 milyon metrekarelik alanda yıllardır süren mülkiyet sorunlarının çözülmesini de içeriyor.

Sırada Ne Var?

Komisyondan oy çokluğuyla geçen teklif şu anda Genel Kurul gündeminde. Genel Kurul görüşmelerinde maddeler üzerinde yeni önergeler verilebilir; hangi haliyle yasalaşacağı önümüzdeki haftalarda netleşecek. Yasalaştığı takdirde bu düzenlemelerin pek çoğu, milyonlarca vatandaşın gündelik hayatını doğrudan etkileyecek nitelikte.