Depremlerin Yol Açtığı Zararların Giderilmesi için Ek MTV Alınması ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Bu madde, İYİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale tarafından komisyon görüşmeleri sırasında, teklifin en tehlikeli maddesi olarak tanımlanmış.

YSP Muş Milletvekili Sezai Temelli madde hakkındaki görüşlerini şu şekilde dile getirdi: _Giderek borçlanıyorsunuz, enflasyonist bir konjonktür var, borcu yöneterek aslında borcun gücünü, reel gücünü düşürme hamleleri gerçekleştireceksiniz ama göreceksiniz ki enflasyon sizin borçlanma hızınıza tur bindirecek çünkü bu , enflasyonist politikaların bu yasanın hepsinde var, bu gerekçenin hepsinde var ama var ama bu haliyle çok daha vahim bir tabloyu karşımıza getirecek. O yüzden de bence burada keşke mümkün olsa da oy birliğiyle bu maddeyi geri çeksek ve böyle bir riskten bu ülkeyi de halkımızı da toplumu da koruyabilsek. _

• Her çeşit yakıt üzerindeki ÖTV’yi beş katına kadar artırma, sıfıra indirme yetkisi Cumhurbaşkanına verilecek. Cumhurbaşkanı, önceden sadece yarısına kadar artırıp sıfıra indirebiliyordu.
• İşverenlere verilen asgari ücret desteği 400 TL’den 500 TL’ye yükseltilecek.
• Taşınmazların şirketlere ayni sermaye olarak gösterilip daha sonrasında başka bir şirkete kısmi bölünme ile vergisiz olarak devredilebilmesinin önüne geçilecek.
• Kurumlar vergisi oranları %5 yükseltilecek, ihracatçılara tanınan 1 puan indirim de 5 puana çıkarılacak.
• Covid-19 yasaklarını ihlal sebebiyle kesilen ve ödenen idari para cezalarının iadesi yapılacak.
• %17’lik Memur zammının üstüne 8077 TL’lik seyyanen zam yapılıp en düşük memur maaşı 22.000 TL’ye yükseltilecek. Kamu işçileri seyyanen zamdan faydalanamayacak. Bu zam memurların emekliliğine de yansımayacaktır.

Zam hakkında konuşan MEMUR-SEN Genel Başkan Yardımcısı Hacı Bayram Tonbul şunları dile getirdi: “Cumhurbaşkanının söylemiş olduğu “En düşük işçi maaşından aşağı olmayacak . ” sözü burada olmamıştır. Yine , Cumhurbaşkanımız “Memurlara gelecek her türlü zammın memur emeklilerine de yansıtılacağını.” söylemiş fakat buradaki ek ilave ödemeyle birlikte bu memur emeklilerine yansıtılmamıştır.“

Büyük oranda sendikaların talebi yapılacak zamların taban aylığa yapılması yönünde oldu. Taban aylığa yapılmayan ilaveler kıdem tazminatı hesabına da aynı emeklilik gibi eklenmiyor.

• Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri yani bakanlıklar, üniversiteler, özel bütçeli idareler, düzenleyici ve denetleyici kurumlar bütçelerine gerekli ödenekleri eklemeye Cumhurbaşkanına yetki verilecektir.
• Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından uygulanan kur korumalı mevduat, Merkez Bankasına devredilecek.
• Görüşmeler sırasında teklif metnine %25’lik kira artış sınırının uzatılması konusu eklendi.

YSP Batman Milletvekili Mehmet Rüştü Tiryaki bu kısıtlamanın denetlenmediğini ve gerçekçi olmadığının şu sözlerle ifade etti :

“Şimdi kulağa hoş geliyor tabii ki yani uzunca bir süredir kiraların yüzde 25’e sabitlenmesi ama hiçbir gerçekliği yok, herkes bunu biliyor; ayrıca bunu denetleyen bir kurum da yok , doğru düzgün denetlendiği de söylenemez ve bir dizi soruna yol açıyor yani ev sahipleri ve kiracılar arasında çok ciddi i sorunlara yol açtığını da hepimiz biliyoruz. Bu konuyla ilgili açılmış binlerce, belki on binlerce dava var, dolayısıyla sadece burada bir düzenleme yaparak, bir teklif getirerek bu sorunun çözülemeyeceği açık.”

• Komisyonda eklenen bir diğer maddeye göre Covid-19 izninde bulunan hükümlülerden denetimli serbestliğe ayrılmalarına 5 yıl veya daha az süre kalanlar, tekrar cezaevine gönderilmeyecek ve kalan sürelerini denetimli serbestlik altında infaz edecekler.
• Komisyon görüşmeleri sırasında eklenen maddeye göre, Emekli maaşlarının “kök” kısmına %25 oranında zam uygulanacak. Kök aylıklara %25 zam yapıldığında, en düşük aylıkların 7500 TL’ye yükselmesinden faydalanan birçok emeklinin maaşına zam yansımayacak.

Veli Ağbaba: _Saat 23.01’de böyle bir teklif in getirilmesini de anlamlı ve manidar bulduğumuzu söylemek istiyoruz. Yüzde 2 5 hiç yeterli değil, bunu söyleyelim . Yani bugün hem ENAG’a göre hem İstanbul Sanayi Odasının enflasyon rakamlarına göre bakıldığında bu rakam gerçekçi değil, yüzde 25 olması kabul edilemez. _

Ahmet Vehbi Bakırlıoğlu: _Burada olması gereken şey şu -bizim bu konuda önergemiz de olacak - en düşük emekli maaşının asgari ücret kadar olması lazım çünkü bu memlekette geçmişte bu böyleydi. 2003 yılında 4/A SSK' l i asgari emekli maaşı 1,5 asgari ücret kadarmış, 2003 yılında 4/B esnaf BAĞ -KUR’lunun maaşı 1,6 asgari ücret kadarmış, çiftçi BAĞ-KUR’lunun maaşı 1,16 asgari ücret kadarmış, en düşük memur maaşı ve en düşük memur emekli maaşı da 2 asgari ücret kadarmış. Yani bizim emeklilerimizi 2003 yılındaki alım gücüne ulaştırmamız lazım ve bu kabul edilebilir bir şey değil. _

CHP grubunun komisyon görüşmeleri esnasında herhangi bir kısıtlama olmaksızın bütün emeklilere %34’lük zam teklifi kabul edilmemiştir. CHP grubu ayrıca en düşük emekli maaşının asgari ücretten az olmamasını da teklif etmiş ancak bu talep de kabul görmemiştir.

Teklif metnine komisyon görüşmeleri sırasında milletvekili emekli maaşlarının normal zamma ek olarak yükselmesine yönelik bir madde de eklendi. Muhalefet vekilleri komisyonda teklife eklenen neredeyse her madde için itirazda bulunup görüş belirtirken bu madde hakkında herhangi bir itiraz kayda geçmedi.

Maddenin kabul edilmediği halde 55 bin TL olan aylıklar 64 bin TL yükselecekti. Maddenin kabulüyle birlikte milletvekili emekli aylıkları 69 bin TL’ye yükselecek. Komisyonda teklife eklenen maddelerin bir kısmı 6 Şubat Depremi ile ilgiliydi.

Deprem bölgesinde yer alan organize sanayi bölgeleri, konutların tekrar yapım aşamasındaki süreçlerin hızlandırılması için maliklerin rızasına yönelik düzenlemeler, konutlar için yapılacak ödemelerde kredi kullanımına dair birçok madde komisyonda görüşülüp kabul edildi.

• Afet ile ilgili bir diğer değişiklik ormanlık ve zeytinlik alanlarla ilgili. Deprem sonrasında genel hayata etkili afet bölgesi olarak kabul edilen yerlerde bulunan orman vasıflı arazilerin de zorunluluk bulunması halinde iskana açılması mümkün olacak.
• Ayrıca teklifle birlikte, zeytinlikler hakkında uygulanan yapılaşma kısıtlamaları da bölge için uygulanmayacak.

İller hakkında net sınırlamaları yazılı olarak içermeyen teklif muhalefet vekillerinde kuşku yarattı ve bu kanunun kötüye kullanılıp ülke genelindeki orman ve zeytinlikler hakkında uygulanabileceğini belirttiler ayrıca bunun plan ve bütçe komisyonunda değil çevre komisyonunda görüşülmesi gerektiğini de ifade ettiler. Ancak TOKİ Başkanı Ömer Bulut bunun yalnızca 18 ilde geçerli olacağını ifade etti.

VELİ AĞBABA (Malatya ) – Çevre Komisyonunu toplayabilirdiniz. BAŞKAN MEHMET MUŞ – Haklısınız.

Konu hakkında Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Vedad Gürgen şu açıklamayı yaptı: “6 Şubat depreminde “genel hayata etkili” kararı alınan 18 il -isterseniz onları sayabilirim - ihtiyaç olan yerleri söylediği için Başkanımız oradaki sayıların farklılığı o. 18 il için “genel hayata etkili” karar alınmıştır Sayın Vekilim, o yüzden 18.”

AHMET KILIÇ (Bursa ) – Depremzedelere ev yapmaya çalışıyoruz. MEHMET RÜŞTÜ TİRYAKİ (Batman) – Yapın; orman, mera ve zeytinlikler dışında yer yok mu?

Teklife komisyon görüşmeleri sırasında yabancı devlet harp okullarında okutulan öğrenciler ile ilgili bir düzenleme de eklenmiştir. Muhalefet sıralarından bu değişikliğin Plan ve Bütçe Komisyonuyla ilgili olmadığına yönelik tepki geldi.

Muhalefet aynı tepkiyi aile hekimlerinin disiplin cezaları ile ilgili değişikliğin de teklif metnine eklenmesi sonucunda bir kez daha verdi.

Muhalefet Şerhleri

CHP Muhalefet Şerhi

Bu yıl içerisinde iki kere Motorlu Taşıt Vergisi alınmasını öngören teklif hakkında CHP grubu şerhinde bunun daha önce benzer bir konuda verilmiş Anayasa Mahkemesi kararına aykırı olduğunu ve bu karara dayanarak bu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olduğunu belirtmiştir.

Söz konusu kararda devletin vergilendirme yetkisini keyfiliğe kaçacak biçimde kullanamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca bu düzenlemelerin yasayla yapılmasının da bu keyfiliği ortadan kaldırmayacağının altı çizilmiştir.

CHP grubu, emekli memur aylıkları ile ilgili düzenleme hakkında, en düşük emekli memur aylıklarının 2002 yılında asgari ücret 163,6 lira iken 216,4 lira olduğunu muhalefet şerhinde ifade etmiş. 2023 Temmuz ayında ise bu dengenin emekli aylığı aleyhine büyük bir değişikliğe uğradığını belirtmiştir.

Muhalefet şerhinde, memur emeklilerinin TÜİK enflasyonu oranında zam almasına karşı çıkmış, enflasyon oranlarında ENAG ve İTO’nun baz alınması gerektiği belirtilmiştir.

CHP grubu, cumhurbaşkanına ek borçlanma yetkisi veren madde üzerine, bu maddenin mali disiplini tamamen ortadan kaldırdığı ve hukuksuz olduğunu vurgulamıştır.

CHP grubu, cezaevlerindeki Covid-19 izinleri hakkındaki maddeyi olumlu bulduklarını ifade etmiş ancak toplumun beklentilerini karşılamak için ceza infaz sistemi ile ilgili daha detaylı bir çalışma yapılması gerektiğini de belirtmiştir. 11 Temmuz 2023 tarihli TBMM oturumunda gündem dışı söz alan CHP Erzincan Milletvekili Mustafa Sarıgül bu şerhe paralel olarak “genel af” çağrısı yapmıştı.

CHP grubu, milletvekili emekli maaşlarının normal zam oranlarından daha fazla artırılmasını düzenleyen madde hakkında muhalefet şerhi vermemiştir.

Emekli maaşına yapılacak %25’lik zam yetersiz bulunmuş, geçen yılki 3500 TL olan emekli maaşı ile 42 kilo daha fazla pirinç, 41 kilo daha fazla kuru fasulye, 23 kilo daha fazla tavuk, 18 kilo daha fazla nohut ve 13 kilo daha fazla et alındığını belirtip enflasyon oranlarının gerçekçi olmadığını ifade etmişlerdir.

YSP Muhalefet Şerhi

YSP grubu genel değerlendirmelerine kanun teklifinin yapım tekniği hakkında eleştirilerini beyan ederek başlamıştır. 28. yasama döneminin de torba yasa teklifiyle başlamış olmasını asla kabul etmediklerini bildirmiştir. AKP’nin 2002-2007 arası dönemde sadece iki adet torba yasa çıkardığını ancak son zamanlarda torba yasa dışında bir kanun teklifi göremediklerinden bahsetmiştir.

Genel değerlendirmelerin içerisinde özele inip kanun teklifinin cumhurbaşkanına net borç kullanım tutarını artırma yetkisi veren maddesinin bütçe hakkını ağır bir şekilde zedelediğinin altı çizilmiştir.

Bir başka husus olarak kanun teklifinin asıl amacı olarak görülen depremlerin yol açtığı zararların telafisi olduğu için şu konu YSP’li vekiller tarafından irdelenmiştir.YSP’li vekiller, 2003-2022 arasındaki AKP iktidarı boyunca 86 milyar 138 milyon lira deprem vergisi alındığını (ÖİV) bu alınan vergiyle 96 metrekare büyüklüğünde 1 milyon 211 bin konut yapılabileceğini muhalefet şerhine eklemiş ve bu deprem vergilerinin nereye harcandığını, eğer deprem vergileri duruyorsa şu anda neden depremin zararlarına yönelik bu şekilde sıkı düzenlemeler yapıldığını sormuştur.

Kapanış

Detaylarını incelediğimiz teklif 13 Temmuz 2023 tarihli TBMM Genel Kurulunda 278 kabul 120 ret ve 2 çekimser oy ile kabul edilip kanunlaşmıştır.