Bütçe Nasıl Yapılır?
Bütçe teklifinin Meclise gelişinden kesin hesaba kadar adım adım süreç. 17 soruda, her cevap dayandığı maddeyle.
Önce Kendini Dene2027 Bütçesi Mecliste
2027 teklifinde merkezi yönetim bütçe giderleri için 27 trilyon 276 milyar 87 milyon TL ödenek öneriliyor; 230 idarenin ödeneği ve görüşme takvimi tek sayfada. Takvim ve Ödenekler
Merkezi yönetim bütçe kanun teklifini Meclise kim sunar?
Merkezi yönetim bütçe kanun teklifini Meclise Cumhurbaşkanı sunar.
Neden? Açıklama ve Madde
Cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde bütçe kanun teklifini Cumhurbaşkanı Meclise sunar; teklifi görüşüp kabul etmek ise TBMM'nin görevidir.
Bütçe kanun teklifi Meclise en geç ne zaman sunulmalıdır?
Bütçe kanun teklifi Meclise mali yılbaşından en az 75 gün önce, yani en geç ekim ayında sunulur.
Neden? Açıklama ve Madde
Mali yıl takvim yılıdır; bu yüzden bütçe teklifi 1 Ocaktan en az 75 gün önce, yani en geç ekim ayında Meclise sunulmalıdır.
Bütçe teklifi Meclise sunuldu. Sıradaki adım ne?
Bütçe teklifi Meclise sunulunca Plan ve Bütçe Komisyonu 55 gün içinde görüşür, sonra Genel Kurula gelir.
Neden? Açıklama ve Madde
Bütçe teklifi önce Anayasada Bütçe Komisyonu, İçtüzükte Plan ve Bütçe Komisyonu olarak geçen komisyonda görüşülür; komisyonun 55 gün içinde kabul ettiği metin Genel Kurula gelir ve mali yılbaşına kadar karara bağlanır.
Genel Kurulda bütçe görüşülürken bir milletvekili bir bakanlığın ödeneğini artıran öneri vermek istiyor. Ne olur?
Bütçe görüşmelerinde milletvekilleri gider artırıcı öneride bulunamadığı için bir bakanlığın ödeneğini artıran öneri veremez.
Neden? Açıklama ve Madde
Milletvekilleri bütçe görüşmelerinde düşüncelerini açıklayabilir, ancak giderleri artıran ya da gelirleri azaltan öneride bulunamaz.
Bütçe kanunu mali yılbaşına kadar yürürlüğe konulamadı. Sıradaki adım ne?
Bütçe kanunu mali yılbaşına kadar yürürlüğe konulamazsa geçici bütçe kanunu çıkarılır.
Neden? Açıklama ve Madde
Bütçe zamanında yürürlüğe girmezse devletin harcama yapabilmesi için geçici bütçe kanunu çıkarılır; geçici ödenekler önceki yılın başlangıç ödeneklerinin belirli bir oranına göre belirlenir.
Bütçe yetişmedi, geçici bütçe kanunu da çıkarılamadı. Yeni bütçe kabul edilene kadar ne uygulanır?
Geçici bütçe de çıkarılamazsa önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranıyla artırılarak uygulanır.
Neden? Açıklama ve Madde
Geçici bütçe de çıkarılamazsa bir önceki yılın bütçesi yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanır; yeni bütçe yürürlüğe girince bu uygulama sona erer.
Mali yıl bitti ve Cumhurbaşkanı kesin hesap kanun teklifini Meclise sundu. Sayıştay ne yapar?
Sayıştay genel uygunluk bildirimini kesin hesap teklifinden sonra en geç 75 gün içinde Meclise sunar.
Neden? Açıklama ve Madde
Kesin hesap, bütçenin nasıl uygulandığını gösterir ve mali yıl bitiminden en geç 6 ay sonra Meclise sunulur. Sayıştay 75 gün içinde genel uygunluk bildirimini verir ve kesin hesap yeni yıl bütçesiyle birlikte görüşülür.
Türkiye'de mali yıl hangi dönemi kapsar?
Türkiye'de mali yıl takvim yılını, yani 1 Ocak ile 31 Aralık arasını kapsar.
Neden? Açıklama ve Madde
5018 sayılı Kanuna göre mali yıl takvim yılıdır. Bu nedenle bütçenin yılbaşından önce kabul edilip yayımlanması gerekir.
Yıl sonunda kullanılmayan bütçe ödeneklerine ne olur?
Yıl sonunda kullanılmayan bütçe ödenekleri iptal edilir ve ertesi yıla aktarılmaz.
Neden? Açıklama ve Madde
Bütçe ödenekleri yıllıktır; cari yılda kullanılmayan ödenekler yıl sonunda iptal edilir. Kamu idareleri de bütçelerindeki ödeneklerin üzerinde harcama yapamaz.
Bütçe kanununa, bütçeyle ilgisi olmayan bir düzenleme eklenmek isteniyor. Bu mümkün mü?
Bütçe kanununa bütçeyle ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz.
Neden? Açıklama ve Madde
Anayasaya göre bütçe kanununa bütçe ile ilgili hükümler dışında hiçbir hüküm konulamaz. 5018 sayılı Kanun da bütçelerde bütçeyi ilgilendirmeyen hususlara yer verilmeyeceğini söyler.
Merkezi yönetim bütçesinin hazırlık süreci hangi belgenin yayımlanmasıyla başlar?
Bütçe hazırlığı, Cumhurbaşkanının en geç Eylül ayının ilk haftası sonuna kadar orta vadeli programı yayımlamasıyla başlar.
Neden? Açıklama ve Madde
Bütçe hazırlığı, Cumhurbaşkanının en geç Eylül ayının ilk haftası sonuna kadar orta vadeli programı Resmi Gazetede yayımlamasıyla başlar. Program, gelecek 3 yılın gelir ve gider tahminlerini ve ödenek teklif tavanlarını içerir.
Merkezi yönetim bütçe kanun teklifinin tümü Genel Kurulda nasıl oylanır?
Merkezi yönetim bütçe kanun teklifinin tümü Genel Kurulda açık oylamayla oylanır.
Neden? Açıklama ve Madde
İçtüzüğe göre bütçe kanun teklifleri, geçici bütçe teklifleri ve kesin hesap kanunu teklifleri zorunlu olarak açık oylamayla oylanır.
Yıl içinde bir kurumun bütçe ödeneği yetersiz kaldı. Nasıl ek kaynak sağlanabilir?
Ödeneği yetersiz kalan kurum için, karşılığı gelir gösterilmek kaydıyla kanunla ek bütçe yapılabilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Ödeneklerin yetersiz kalması veya öngörülmeyen hizmetler için, karşılığı gelir gösterilmek kaydıyla kanunla ek bütçe yapılabilir. Harcanabilecek tutarın kararnameyle aşılabileceğine dair bütçe kanununa hüküm konulamaz.
Bütçede öngörülmeyen hizmetler için konulan yedek ödenek en fazla ne kadar olabilir?
Bütçede öngörülmeyen hizmetler için konulan yedek ödenek, genel bütçe ödeneklerinin yüzde 2'sine kadar olabilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Ödenek yetersizliğini gidermek veya öngörülmeyen hizmetleri karşılamak için genel bütçe ödeneklerinin yüzde 2'sine kadar yedek ödenek konulabilir. Bu ödenekten aktarma yapmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Kesin hesap kanunu teklifi Mecliste hangi teklifle birlikte görüşülür?
Kesin hesap kanunu teklifi Mecliste yeni yılın bütçe kanun teklifiyle birlikte görüşülür.
Neden? Açıklama ve Madde
Kesin hesap, bütçenin nasıl uygulandığını gösterir ve yeni yıl bütçe kanun teklifiyle birlikte görüşülüp karara bağlanır. Böylece Meclis geçen yılın uygulamasını görerek yeni bütçeye karar verir.
Sayıştay kimin adına denetim yapar?
Sayıştay, merkezi yönetim bütçesindeki kamu idarelerini ve sosyal güvenlik kurumlarını TBMM adına denetler.
Neden? Açıklama ve Madde
Anayasanın 160. maddesine göre Sayıştay, merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının bütün gelir ve giderleri ile mallarını TBMM adına denetler ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlar. Mahalli idarelerin hesap ve işlemleri de Sayıştay tarafından denetlenir. Kesin hükümlere karşı 15 gün içinde bir kez karar düzeltme istenebilir; bu kararlar için idari yargıya başvurulamaz.
Sayıştay Başkanını kim seçer?
Sayıştay Başkanını TBMM Genel Kurulu, belirlenen 2 aday arasından gizli oyla seçer.
Neden? Açıklama ve Madde
6085 sayılı Sayıştay Kanununun 13. maddesine göre Sayıştay Başkanı, kanundaki niteliklere sahip istekliler arasından belirlenen 2 aday arasından TBMM Genel Kurulunca gizli oyla seçilir. Seçilmek için toplantıya katılanların salt çoğunluğunun oyu gerekir ve bu oy üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151'den az olamaz. Başkanın görev süresi 5 yıldır; bir kişi en fazla 2 kez Sayıştay Başkanı seçilebilir.
Diğer Konular
- Kanun Nasıl Yapılır?
- Genel Kurul Nasıl Çalışır?
- Meclis Hükümeti Nasıl Denetler?
- Milletvekilliği ve Seçimler
- Seçim Nasıl Yapılır?
- Cumhurbaşkanı ve Yürütme
- Anayasa Nasıl Değişir?
- Yargı Nasıl İşler?
- Belediye Meclisleri Nasıl Çalışır?
- Köy, Mahalle ve İl Nasıl Yönetilir?
- Vatandaş Karar Alma Sürecine Nasıl Katılır?
- Siyasi Partiler Nasıl Kurulur ve Çalışır?
- Uluslararası Antlaşmalar ve Savaş Kararı
