Siyasi Partiler Nasıl Kurulur ve Çalışır?
Parti kurma, üyelik, meclis grubu, denetim ve kapatma kuralları. 15 soruda, her cevap dayandığı maddeyle.
Önce Kendini DeneBir siyasi partiye üye olabilmek için kaç yaşını doldurmuş olmak gerekir?
Bir siyasi partiye üye olabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
Neden? Açıklama ve Madde
Anayasaya göre vatandaşlar parti kurma, partiye girme ve partiden ayrılma hakkına sahiptir. Parti üyeliği için 18 yaşını doldurmak gerekir.
Yeni bir siyasi parti kurmak için devletten önceden izin almak gerekir mi?
Yeni bir siyasi parti kurmak için devletten izin almak gerekmez; siyasi partiler önceden izin almadan kurulur.
Neden? Açıklama ve Madde
Anayasa siyasi partileri demokratik hayatın vazgeçilmez unsurları sayar. Partiler izin almadan kurulur ve Anayasa ile kanunlar çerçevesinde faaliyet gösterir.
Siyasi Partiler Kanununa göre bir parti en az kaç kurucuyla kurulur?
Siyasi Partiler Kanununa göre bir parti en az 30 Türk vatandaşıyla kurulur.
Neden? Açıklama ve Madde
Parti, üye olma yeterliğine sahip en az 30 Türk vatandaşınca kurulur. Kuruluş bildirisi ve belgeler İçişleri Bakanlığına verildiğinde parti tüzel kişilik kazanır. Anayasanın 68. maddesine göre siyasi partiler önceden izin almadan kurulur.
Bir partinin TBMM'de grup kurabilmesi için en az kaç milletvekili gerekir?
Bir partinin TBMM'de grup kurabilmesi için en az 20 milletvekili gerekir.
Neden? Açıklama ve Madde
İçtüzüğe göre en az 20 milletvekili bulunan partiler TBMM'de grup kurma hakkına sahiptir. Grup başkanları ya da başkanvekilleri Meclisin Danışma Kurulunda yer alır.
Bir siyasi partinin kapatılması davasını kim açar?
Siyasi parti kapatma davasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı açar.
Neden? Açıklama ve Madde
Kapatma davasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı açar, Anayasa Mahkemesi kesin olarak karara bağlar. Kapatma kararı için toplantıya katılan üyelerin 2/3 oy çokluğu şarttır.
Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu hangi kurum denetler?
Siyasi partilerin gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu Anayasa Mahkemesi, Sayıştaydan yardım alarak denetler.
Neden? Açıklama ve Madde
Partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunu Anayasa Mahkemesi denetler. Bu görevde Sayıştaydan yardım alır ve verdiği kararlar kesindir.
Genel barajı aşamayan bir parti hangi durumda yine de Devlet yardımı alabilir?
Barajı aşamayan parti, genel seçimde geçerli oyların %3'ünden fazlasını alırsa Devlet yardımı alabilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Anayasa, Devletin partilere yeterli ve hakça mali yardım yapmasını öngörür. Kanuna göre barajı aşan partilerin yanında, milletvekili genel seçiminde geçerli oyların %3'ünden fazlasını alan partiler de oyuyla orantılı yardım alır.
Aşağıdakilerden hangisi bir siyasi partiye üye olamaz?
Görevdeki hakimler ve savcılar siyasi partiye üye olamaz.
Neden? Açıklama ve Madde
Hakimler ve savcılar, yüksek yargı mensupları, memurlar, Silahlı Kuvvetler mensupları ve yükseköğretim öncesi öğrenciler partilere üye olamaz. Üniversite öğrencileri bu yasağın dışındadır.
Bir siyasi parti bankadan kredi çekebilir mi?
Siyasi partiler bankadan kredi çekemez; partilerin kredi veya borç alması yasaktır.
Neden? Açıklama ve Madde
Siyasi partiler ticari faaliyette bulunamaz, kredi veya borç alamaz. Yalnız ihtiyaçları için, bağış alması yasak olanlar dışındaki kişilerden kredili ya da ipotek karşılığı mal satın alabilirler.
Yeni kurulan bir siyasi parti tüzel kişiliği ne zaman kazanır?
Yeni kurulan bir siyasi parti, kuruluş bildirisi ve ekleri İçişleri Bakanlığına verildiğinde tüzel kişilik kazanır.
Neden? Açıklama ve Madde
Parti kurmak bir bildirim işlemidir: bildiri ve ekleri İçişleri Bakanlığına verilince parti tüzel kişilik kazanır. Bakanlık belgeleri 3 gün içinde Cumhuriyet Başsavcılığına ve Anayasa Mahkemesine gönderir.
Bir parti üyelik başvurusunu gerekçe göstermeden reddederse başvuran ne yapabilir?
Üyeliği gerekçesiz reddedilen kişi, tüzükteki usule göre reddeden teşkilatın bir üst kademesine itiraz edebilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Partiler üyelik istemini sebep göstermeden reddedebilir. Başvuranın tüzükteki usule göre bir üst kademeye itiraz hakkı vardır ve bu itiraz üzerine verilen karar kesindir.
Bir partinin en yüksek organı olan büyük kongre hangi aralıklarla toplanır?
Bir partinin büyük kongresi tüzükte belirlenen aralıklarla toplanır; bu süre 2 yıldan az, 3 yıldan fazla olamaz.
Neden? Açıklama ve Madde
Büyük kongrenin toplanma süresi tüzükte belirlenir ama 2 yıldan az, 3 yıldan fazla olamaz. Olağanüstü toplantı genel başkan, merkez karar ve yönetim kurulu ya da büyük kongre üyelerinin en az beşte birinin yazılı istemiyle yapılır.
Anayasa Mahkemesi bir kapatma davasında temelli kapatma yerine hangi kararı verebilir?
Anayasa Mahkemesi kapatma yerine partinin Devlet yardımından kısmen ya da tamamen yoksun bırakılmasına karar verebilir.
Neden? Açıklama ve Madde
Mahkeme, fiillerin ağırlığına göre kapatma yerine Devlet yardımından yoksun bırakma kararı verebilir. Kapatma ya da yardımdan yoksun bırakma için toplantıya katılan üyelerin üçte ikisinin oyu gerekir.
Bir siyasi partinin seçimlere katılabilmesi için hangi şart aranır?
Seçime katılacak parti, oy gününden en az 6 ay önce illerin en az yarısında teşkilat kurup büyük kongresini yapmalıdır.
Neden? Açıklama ve Madde
Parti, oy verme gününden en az 6 ay önce illerin en az yarısında teşkilat kurmuş ve büyük kongresini yapmış olmalıdır. Bir ilde örgütlü sayılmak için o ilin ilçelerinin en az üçte birinde teşkilat gerekir.
Devlet yardımı alan partilere milletvekili genel seçiminin yapıldığı yıl ne kadar ödenir?
Devlet yardımı alan partilere milletvekili genel seçiminin yapıldığı yıl yıllık yardım tutarının 3 katı ödenir.
Neden? Açıklama ve Madde
Milletvekili genel seçimi yılında yardım 3 katı, yerel seçim yılında 2 katı ödenir. İki seçim aynı yıla denk gelirse ödeme 3 katı geçemez.
Diğer Konular
- Kanun Nasıl Yapılır?
- Genel Kurul Nasıl Çalışır?
- Meclis Hükümeti Nasıl Denetler?
- Milletvekilliği ve Seçimler
- Seçim Nasıl Yapılır?
- Cumhurbaşkanı ve Yürütme
- Bütçe Nasıl Yapılır?
- Anayasa Nasıl Değişir?
- Yargı Nasıl İşler?
- Belediye Meclisleri Nasıl Çalışır?
- Köy, Mahalle ve İl Nasıl Yönetilir?
- Vatandaş Karar Alma Sürecine Nasıl Katılır?
- Uluslararası Antlaşmalar ve Savaş Kararı
