Yükleniyor
Gündem yükleniyorÖlçüme İzin Veriyor musun?
Platformun nasıl kullanıldığını anlamak için ölçüm araçları kullanıyoruz. Bunlar zorunlu değil: reddedersen site aynı şekilde çalışır, hiçbir ölçüm kodu yüklenmez. Oy kayıtları bu tercihten bağımsız olarak saklanır, ayrıntısı gizlilik metninde.
Cumhurbaşkanı nasıl seçilir, hangi yetkileri kullanır, sınırları neler?. 15 soruda, her cevap resmi maddesiyle.
Önce Kendini DeneDoğrudan halk, genel oyla
Anayasaya göre Cumhurbaşkanı, 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından doğrudan halk tarafından seçilir.
5 yıl; en fazla 2 kez seçilebilir
Anayasanın 101. maddesi görev süresini 5 yıl olarak belirler ve bir kişinin en fazla 2 defa Cumhurbaşkanı seçilebileceğini söyler.
İkinci pazar günü, en çok oy alan 2 aday yarışır
İlk turda salt çoğunluk sağlanamazsa, izleyen ikinci pazar günü ilk turda en çok oy alan 2 aday arasında ikinci oylama yapılır ve geçerli oyların çoğunluğunu alan aday seçilir.
Milletvekilliği sona erer
Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları Cumhurbaşkanı atar ve görevden alır; bu göreve atanan milletvekilinin Meclis üyeliği sona erer.
15 gün içinde gerekçesiyle Meclise geri gönderir
Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunları 15 gün içinde yayımlar ya da uygun bulmadıklarını aynı süre içinde gerekçesiyle Meclise geri gönderir. Meclis kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aynen kabul ederse kanun yayımlanır.
Karar aynı gün TBMM'nin onayına sunulur
Olağanüstü hal en fazla 6 ay için ilan edilebilir ve karar yayımlandığı gün Meclis onayına sunulur. Meclis süreyi kısaltabilir, uzatabilir ya da olağanüstü hali kaldırabilir.
Kanun hükümleri uygulanır
Kararname ile kanun çelişirse kanun uygulanır; Meclis aynı konuda kanun çıkarırsa kararname hükümsüz hale gelir. Temel haklar, kişi hakları ve siyasi haklar ile kanunda açıkça düzenlenen konular da kararnameyle düzenlenemez.
Cumhurbaşkanına
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanınca atanır, görevden alınır ve ona karşı sorumludur. Meclis ise görevle ilgili suç iddialarında soruşturma yoluna başvurabilir.
40 yaşını doldurmuş ve yükseköğrenim yapmış olmak
Cumhurbaşkanı, 40 yaşını doldurmuş, yükseköğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından seçilir. Milletvekili olmak şart değildir.
Hayır, en az 100.000 seçmen de aday gösterebilir
Aday gösterme hakkı siyasi parti gruplarına, son genel seçimde tek başına veya birlikte en az yüzde 5 oy almış partilere ve en az 100.000 seçmene aittir.
45 gün içinde seçim yapılır, bu arada yardımcısı vekalet eder
Makam boşalırsa 45 gün içinde Cumhurbaşkanı seçimi yapılır ve yenisi seçilene kadar Cumhurbaşkanı yardımcısı vekalet eder. Genel seçime 1 yıl veya daha az kalmışsa Meclis seçimi de birlikte yenilenir.
Siyasi haklar ve ödevler
Temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar ve ödevler kararnameyle düzenlenemez. Bakanlıkların teşkilatı ve üst kademe yöneticilerin atanma usulü ise kararnameyle düzenlenir.
3/5 çoğunluk gerekir, iki seçim birlikte yapılır
Meclis, üye tamsayısının 3/5 çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir. Bu durumda Meclis genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.
En çok 6 ay; Meclis her defasında en çok 4 ay uzatabilir
Cumhurbaşkanı olağanüstü hali en çok 6 ay için ilan edebilir. Cumhurbaşkanının talebiyle Meclis süreyi her defasında 4 ayı geçmemek üzere uzatabilir; savaş hallerinde bu sınır aranmaz.
Seçimlerin yenilenmesine karar veremez
Soruşturma, üye tamsayısının salt çoğunluğunun önergesi ve 3/5'inin gizli oyuyla açılır. Hakkında soruşturma açılmasına karar verilen Cumhurbaşkanı seçim kararı alamaz.