Vergi Değişikliklerini İçeren Kanun Teklifi

Gelir Vergisi Kanununun 41 inci maddesine eklenen bent ile her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin verilen ilan ve reklam giderlerinin, gelir vergisi mükelleflerinin ticari kazancının tespitinde gider olarak kabul edilmemesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.

Yasal ve yasal olmayan bahis faaliyet hacimlerinin gelmiş olduğu düzey dikkate alındığında; söz konusu düzenlemeleri oldukça gecikmiş bir adım olarak görmekteyiz.

Bu maddelerde en büyük eksiklik, reklam yasağı ya da sınırlamasıyla vergi politikası arasındaki ilişkinin bütünlüklü kurulamamış olmasıdır.

Yıllarca bu reklamlar gider yazıldı yani iktidar bahis şirketlerine vergi avantajı sağlamış oldu.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Maddeyle kripto varlıklardan elde edilen gelirlerin vergilendirilmesi amacıyla Gelir Vergisi Kanununun 70 inci maddesine kripto varlıklar eklenmekte ve maddede bazı ibare değişiklikleri yapılmaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Söz konusu düzenlemelerin ilgili sektör temsilcilerinin görüşlerine de başvurularak, Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu, BDDK, Bankalar Birliği vb aktörlerin katılımıyla daha geniş bir çerçevede değerlendirilerek yasalaştırılması gerektiğine inanıyoruz.

Küçük yatırımcıyı koruyacak kademeli bir vergilendirme veya muafiyet sistemi kurulmaması, teklifin en büyük eksikliklerinden biridir.

Özellikle bu varlıklardan elde edilen getirilerin "faiz" veya "menkul sermaye iradı" yerine "kira" olarak nitelendirilmesi, hukuki uyuşmazlıklara zemin hazırlamaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Bugün vermiş olduğumuz önergede 3'üncü maddenin de geri çekileceğine dair bilgi tarafımıza ulaştı; bu, memnuniyet verici bir düzenleme çünkü kripto varlıklarda eğer bir gelir elde ediliyorsa mutlaka vergilendirilsin.

Kripto varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazançların değer artışı kazancı kapsamına alınması ve ticari işletmeye dahil kripto varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazançların ticari kazanç sayılması yönünde, ihtiyaç duyulan ibare değişiklikleri yapılmaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Söz konusu düzenlemelerin ilgili sektör temsilcilerinin görüşlerine de başvurularak, Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu, BDDK, Bankalar Birliği vb aktörlerin katılımıyla daha geniş bir çerçevede değerlendirilerek yasalaştırılması gerektiğine inanıyoruz.

Küçük yatırımcıyı koruyacak kademeli bir vergilendirme veya muafiyet sistemi kurulmaması, teklifin en büyük eksikliklerinden biridir.

Buradaki önemli itiraz noktası, kanun koyucunun maddi gerçekliği tam taşıyacak bir vergileme mekanizması kurmak yerine, metin düzeyinde kapsamı genişletmekle yetinmesidir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Söz konusu düzenlemelerin ilgili sektör temsilcilerinin görüşlerine de başvurularak, Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu, BDDK, Bankalar Birliği vb aktörlerin katılımıyla daha geniş bir çerçevede değerlendirilerek yasalaştırılması gerektiğine inanıyoruz.

Bu durum, sıradan kripto varlık kullanıcıları için çok ciddi bir teknik muhasebe takibi ve vergi danışmanlığı ihtiyacı doğuracak; yasal karmaşayı tam olarak bilemeyen yurttaşların denetim ve ağır vergi cezalarıyla karşı karşıya kalma riskini büyük ölçüde artıracaktır.

Ayrıca stopaj oranı ile yürütmeye verilen yetkinin genişliği de sorunludur.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Yapılan düzenleme ile vakıf üniversiteleri bünyesinde faaliyet gösteren sağlık kuruluşları söz konusu muafiyet kapsamı dışına çıkarılmaktadır.

Komisyondaki görüşmeler sırasındaki açıklamalardan söz konusu düzenlemenin hazırlanması sırasında Yüksek Öğretim Kurumunun görüşüne başvurulmadığı anlaşılmaktadır.

Oysa mesele vergi almak değil, sağlık sisteminin kamusal niteliğini yeniden inşa etmektir.

Vakıf üniversiteleri, kâr amacı gütmeyen tüzel kişilikler olarak kurulmuştur. Bu kurumların vergi yükü altına sokulması, verilen hizmetin maliyetini artıracak ve sonuçta bu yük, sağlık hizmeti alan yurttaşların cebine yansıyacaktır.

Burada asıl sorun, kanun koyucunun nüanslı bir ayrım yapmak yerine kolay olanı seçmesidir.

Ayrıca, temel gıda ve ihtiyaç maddelerinde halk %10 ile %20 arasında KDV öderken, spekülatif bir finansal aracın KDV’den muaf tutulması sosyal devlet ilkesiyle hiçbir şekilde bağdaşmamaktadır.

Kamulaştırma kapsamındaki taşınmazların kamuya devrinin KDV’den istisna edilmesi ise bu madde içindeki en makul ve en net düzenlemedir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Kripto ibaresini çıkardı; (2)/(a) bendine vakıf yükseköğretim kurumlarınca işletilenlere ilişkin ibare ekledi, kamulaştırma istisnasını korudu.

Ancak maddenin görüşülmesi sırasında söz konusu düzenlemenin ne kadar gelir azaltıcı etkisi olduğu konusunda komisyon üyelerine herhangi bir bilgi sunulmamıştır.

Yurt dışına yapılan satış ile serbest bölge içi satışın aynı vergi avantajına sahip olması firmaları gerçek ihracat yerine bölge içi işlemlere yöneltebilir.

Serbest bölgeler arasında yapılan ticaretin de vergi dışı bırakılması, kamu gelirlerinde ciddi bir aşınmaya yol açacaktır.

Bir ülkede vergi rejiminin iki yıl içinde bu denli savrulması hem yerli hem de yabancı yatırımcı nezdinde güven kaybına yol açmaktadır.

Söz konusu düzenleme Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ve 7. maddesinde yer alan yasama yetkisinin devredilmezliği ilkesine aykırı bulunmaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Cumhurbaşkanına işsizlik primini düşürme yetkisi veriliyorsa bunun mutlaka kullanılacağı anlamına geliyor.

Devletin kendi payını düşürme yetkisini alması, bütçe açıklarını kapatmak için işçinin fonundan tasarruf edilmesi riskini doğurmaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Öncelikle şunu açıkça ifade edelim: İşsizlik Sigortası Fonu bir bütçe kalemi değildir, bu Fon işçinin alın terinden kesilen primlerle oluşmuş bir güvencedir.

Fon güçlü diye devlet katkısını azaltma yetkisi vermek, sosyal devlet mantığını mali disiplin mantığına tâbi kılmaktır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Özetle bu Fon, hazinenin arka bahçesi değildir, işverenin teşvik kasası değildir. Bu Fon, emekçinin zor günler için devletine emanetidir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Sizlere şunu sormak istiyorum: İşsizlik Sigortası Fonu'nun amacı işsiz kalanı korumak değil midir?

Bu nedenle, maddenin ikinci fıkrası ile Kuruluşun aylık olarak doğal gaz ithalatı kapsamında ödemesi gereken KDV’nin ilgili tüketici gruplarına uygulanan sübvansiyon sonrasında oluşmuş ve/veya oluşacak görevlendirme alacaklarına karşılık mahsup edilmesi amaçlanmaktadır.

Yani, 2026 yılı Bütçe Kanunu’nda yaklaşık olarak 16.082.032.487.000 TL olarak tahmin edilmiş olan bütçe gelirlerinin % 3’üne yakın kısmından, Bütçe Kanunu’nda herhangi bir düzenleme yapmaksızın vaz geçilmektedir.

Bu düzenleme ile yaklaşık 475 milyar TL büyüklüğünde bir kamu alacağının, merkezi yönetim bütçesinin gelir ve gider hesaplarıyla açık biçimde ilişkilendirilmeden ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır.

Söz konusu düzenleme yayımlandığı andan itibaren BOTAŞ'ın borçlarına gecikme zammı işletilmesini durdurmaktadır.

Maddede öngörülen borç mahsuplaşma yöntemi, bütçenin en temel prensiplerinden biri olan "gayrisafilik ilkesini" açıkça ihlal etmektedir.

Yetmiyor, BOTAŞ üzerinden yaklaşık 500 milyar liraya ulaşan bir kamu alacağını kalem oynatmadan siliyorsunuz.

Madde metninde yer alan “ihtiyaç fazlası” kavramı oldukça muğlak bir kavramdır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Bu düzenleme, "ihtiyaç fazlası" bahanesiyle kamu arazilerinin paraya çevrilmesinin ya da -açık söylersek- peşkeş çekilmesinin önünü açmaktadır.

Düzenleme aynı zamanda kısa vadeli bütçe gelirleri yaratmak amacıyla kamusal varlıkların tasfiye edilmesini teşvik eden bir mali yaklaşımı yansıtmaktadır.

Sorun, “ihtiyaç fazlası” veya “atıl” denilen alanın tanımının son derece esnek ve idari takdire açık olmasıdır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Biz diyoruz ki: Önce şeffaf olun, satılacak taşınmazların listesini açıklayın. Hangi kriterlere ve neye göre ihtiyaç fazlası ilan edildiğini de ortaya koyun.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Maddeyle, 4760 sayılı Kanuna ekli (IV) sayılı listeye bazı kıymetli taşlar eklenerek ÖTV kapsamına alınmaktadır.

Halkın çok zorunlu tüketim maddelerinin bile Özel Tüketim Vergisine tabi tutulduğu bir konjontürde lüks tüketim sınıfına giren söz konusu ürünlerin ÖTV’ne tabi tutulmamasının vergi adaletine aykırı bulunduğu kabul edilmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Değerli taşlara ek olarak kol saatlerinin de ÖTV kapsamına alınmasını önerdi.

Elbette ki biz lüks tüketimin vergilendirilmesine karşı değiliz ama siz vergi adaletini kurmadan sadece vergi alanını genişletiyorsunuz.

Söz konusu düzenleme vergi sistemindeki bu yapısal adaletsizliği gidermeyi içermemekte aksine kamusal gelir ihtiyacının yine tüketim üzerinden karşılanması yönündeki yaklaşımın devamı niteliği taşımaktadır.

Size ÖTV oranlarını göstermek istiyorum: Bu madde yasalaşırsa pırlantanın ÖTV'si yüzde 20 olacak. Peki, halkın alabildiği bir araç olan Opel Corsa'nın ÖTV'si ne?

Lüks tüketimin daha yüksek vergilendirilmesi vergi adaleti tartışmalarında öteden beri savunulan bir yaklaşımdır. O bakımdan kıymetli taşların vergilendirilmesine baştan karşı çıkmak tutarlı olmaz.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Anılan iptal kararı dikkate alınarak, Gelir İdaresi Başkanlığı taşra teşkilatının amiri olan defterdarın iptale konu görev ve sorumlulukları 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde yer aldığı şekliyle madde metnine taşınarak düzenleme yapılmaktadır.

Söz konusu madde düzenlemesi AKP iktidarı kendisinin hazırlanmasına ve yasalaşmasına ön ayak olduğu 2017 referandumu ile kabul edilen Anayasa’nın hükümlerine dahi uymadığını gösteren ilginç bir örneği teşkil etmektedir.

Bugün görüştüğümüz 13'üncü madde, iktidarın hukuk tanımazlığının en somut örneğidir.

Kamu idaresinde temel yaklaşım yetkilerin merkezde yoğunlaştırılması değil, şeffaf, hesap verebilir ve yerinden yönetim ilkeleriyle uyumlu bir idari yapılanmanın güçlendirilmesi olmalıdır.

Değerli milletvekilleri, görüşmekte olduğumuz kanun teklifinin 13'üncü maddesi de merkezî yönetimin taşra üzerindeki etkisini arttırmaya yönelik bir düzenlemedir. Türkiye'de yerelin ve taşranın inisiyatifi tümden yok edilmek istenmektedir.

Bu nedenle diğer bazı maddelerden farklı olarak burada düzenlemenin çıkış mantığı esasen isabetlidir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Prime esas kazançtan istisna edilen menfaat ve yardımların kapsamına açıklık getirilmektedir.

Ancak bilahare teklifin maddelerinin görüşülmesi sırasında iktidar partisi milletvekillerince de verilen önerge ile 14. maddedeki Anayasa’ya aykırı olan ifade teklif metninden çıkartılmıştır.

İşyerinde yemek verilmediği durumlarda günlük 300 TL’ye kadar yemek bedelinin prime esas kazançtan istisna tutulması, çalışanların yaşam maliyetleri dikkate alındığında yetersizdir.

Yani nominal ücrette yapılması gereken iyileştirme, yemek yardımı üzerinden telafi edilmeye çalışılırsa görünürde çalışan lehine olan düzenleme, başka bir kanaldan maliyet yönetim aracına dönüşebilir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Kurumlar Vergisi Kanununun 11 inci maddesine eklenen bent ile her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin verilen ilan ve reklam giderlerinin, kurum kazancının tespitinde gider olarak kabul edilmemesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.

Yasal ve yasal olmayan bahis faaliyet hacimlerinin gelmiş olduğu düzey dikkate alındığında; söz konusu düzenlemeleri oldukça gecikmiş bir adım olarak görmekteyiz.

Maddeyle, her türlü şans ve bahis oyunlarına ilişkin verilen ilan ve reklam giderlerinin kurumlar vergisi mükellefleri tarafından gider olarak yazılmaması öngörülmektedir. Maalesef ki çok geç alınmış bir karar.

Her türlü şans ve bahis oyunlarına ait ilan ve reklam giderlerinin kurum kazancından indirilememesi, bu sektörün reklam faaliyetlerinin vergi avantajı yoluyla teşvik edilmemesi açısından olumlu bir adım olarak değerlendirilebilir.

Sektörün ticari cazibesini mali politikalarla kısıtlama. Hele ki sektörün iktidar eliyle en büyük yandaşlarına armağan edildiği ortadayken bu en büyük çelişki değil mi?

Bu maddelerde en büyük eksiklik, reklam yasağı ya da sınırlamasıyla vergi politikası arasındaki ilişkinin bütünlüklü kurulamamış olmasıdır.

Yasa dışı bir faaliyetin gelirinin vergi avantajına yol açmasındansa vergilendirilmesi elbette desteklenebilir bu madde üzerinden.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Dolayısıyla Ocak 2026’dan itibaren geçerli olan 1,387871 memur aylık katsayısına göre halen 333 bin 89 lira olan bedel, bu düzenlemeyle 416 bin 361 liraya yükseltilmektedir.

Bedelli askerlik katsayı düzenlemesiyle yarım milyon liraya çıkıyor. Böylece fakir fukaranın, garip gurebanın, orta hâlli çocukların, orta gelirli hanelerin çocuklarının artık askerliği bedelli yapma şansı ortadan kaldırılıyor.

İktidar, deprem konutları için halktan para toplarken (Madde 17) ve askeralma bedellerini artırırken (Madde 16), bir yandan da kripto varlıklara ve devletin kamulaştırma maliyetlerine vergi kıyağı geçmektedir.

Teklifin bu maddesiyle bedelli askerlik ücretine esas gösterge rakamının 240.000’den 300.000’e (bedelli askerlik ücretinin 333.089 TL’den 416.361 TL’ye) çıkarılması, mevcut sistemdeki otomatik güncelleme mekanizmasına rağmen yapılmış yanlış bir müdahaledir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Bir aylık temel askerlik eğitimi ibaresinin metinden çıkarılmasını ve 9. maddenin beşinci fıkrasının kaldırılmasını önerdi.

Mesela bu bedelli askerlik içerisinde yurt dışında yaşayanlar bedel ödediğinde kışladan muaf kalıyorlar ama yurt içinde yaşayan arkadaşlar bedelini ödemesine rağmen kışlaya gitmek zorunda kalıyor.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Ek bedel olarak tahsil edilen tutarların genel bütçeye gelir kaydedilmesini öngören bir cümle ekledi.

Düzenleme, afetin yol açtığı olağanüstü koşulların etkilerini hafifletmeye yönelik geçici ve istisnai bir mali kolaylık niteliği taşımakta olup sosyal devlet ilkesi ile kamu yararı amacı doğrultusunda hazırlanmıştır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. İndirimi en fazla bir konut ve bir iş yeriyle sınırladı; OSB talep sahiplerine iş yeri indirimi için 6 ay süre tanıyan fıkra ekledi.

İş yerlerinin teslimi ve ortalama büyüklükleri üzerinden %48 indirimin nasıl bir mali/sosyal etki doğuracağı açık değildir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Defaten ödeme indiriminin 2021 ve 2025 yangın afeti bölgelerindeki konut ve iş yerlerini de kapsamasını önerdi.

Peki, bunu alacak parası olan bizim depremzede var mıymış Hatay'da, Adıyaman'da veya Kahramanmaraş'ta?

İktidar, deprem konutları için halktan para toplarken (Madde 17) ve askeralma bedellerini artırırken (Madde 16), bir yandan da kripto varlıklara ve devletin kamulaştırma maliyetlerine vergi kıyağı geçmektedir.

İki yıl ödemesiz, on sekiz yıl vadeli ödeme planının peşin ödemeye çekilmesi durumunda konutlar için sunulan %74, iş yerleri içinse %48 oranındaki iskonto, yıllık bazda bakıldığında konutta %13,2, iş yerinde ise %6,1 gibi sembolik oranlara tekabül etmektedir.

Depremzedelerimize "Peşin öde." demek, aslında vatandaşa rasyonel olmayan mali yükleme yapmaktır.

Maddede ifade değişikliği önerdi. İndirim oranlarının ilk konutta yüzde 74'ten yüzde 90'a, iş yerinde yüzde 48'den yüzde 60'a çıkarılmasını önerdi.

Dolayısıyla bu madde, kâğıt üzerinde eşit görünse de fiilen eşitlik üretmiyor.