Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik

Toplumumuzun geleceği olan çocukların yetiştirilmesinde doğumdan sonraki ilk aylarda anne çocuk birlikteliğinin sağlanması büyük önem arz etmektedir.

Bununla birlikte, doğum öncesi çalışılabilecek süreye ilişkin yapılan değişiklikle, kadın memurun sağlık durumunun uygun olduğunu belgelemesi hâlinde doğumdan önce çalışabileceği sürenin üç haftadan iki haftaya düşürülmesi, bazı riskleri barındırmaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Çoğul gebelikte doğum sonrası izni on sekiz haftaya çıkarmayı, koruyucu aile iznini memur eşine de tanımayı önerdi.

Bakım emeği sosyal güvenlik sistemi içinde tanınmalı, kamusal bakım hizmetleri yaygınlaştırılmalı, kreş zorunlu hâle getirilmeli, ebeveynlik eşitliği sağlanmalı ve izin, gelir güvencesi ve bakım hizmetiyle birlikte tasarlanmalıdır.

Örneğin Madde 2 de görüşülen doğum izni düzenlemesi olumlu bir adım olmakla birlikte tarafımızca eşitlik ilkesine aykırılık bulunmuş ve eksik görülmüştür.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Doğum izni kullanımında hiçbir maaş kesintisi yapılamayacağına dair hüküm eklenmesini önerdi.

Kanun metninde hak verip uygulamada bu hakkı kullandırmamak adalet değildir. Gelin, bu teknik eksikliği giderelim ve ASM çalışanlarını bu hak kaybından kurtaralım diyorum.

Teklifin 2, 15 ve 16. maddeleri ile doğum sonrası izin sürelerinin artırılması ilk bakışta olumlu bir düzenleme gibi sunulsa da, bu artışın yalnızca kadın üzerinden tanımlanması; çocuk bakımını kadının asli görevi olarak gören toplumsal cinsiyetçi yaklaşımın bir devamıdır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Babalık iznini doğumdan sonra anne ile eşit süreye çıkarmayı, her ebeveyne eşit sürede izin verilmesini önerdi.

Türkiye'de 3 yaş altı çocuğu olan kadınların istihdama katılım oranı yalnızca yüzde 26, bu oran erkeklerde yüzde 90,9. Bu tablo bize açıkça şunu gösteriyor: Çocuk bakımı hâlâ kadınların doğal görevi olarak gözüküyor.

Kadının sağlık durumunun uygun olması hâlinde doğuma kısa süre kalana kadar çalışabilmesi, doğum sonrası bakım süresinin uzatılması için gebeliğin en ağır döneminde çalışma zorunluluğunun fiilen teşvik edilmesi anlamına gelebilmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Doğum sonrası izni kırk altı haftaya, toplam izni elli dört haftaya çıkarmayı önerdi.

Nüfus artışımız hızla düşüyorsa elbette ki buradaki temel neden doğum izin süreleri değildir, elbette ki önemli nedenlerden bir tanesidir ama tamamı değildir.

Bu nedenle maddede yapılan değişiklik ile, yersiz yapılan ödemelerin iadesinde kanuni faizin esas alınması öngörülmektedir.

Devletin temel görevi en yoksul vatandaşından faiz hesaplayarak alacak tahsil etmek değil, onları bu yardımlara muhtaç bırakmayacak güçlü ve kapsayıcı bir sosyal politika sistemi kurmaktır.

Haksız bir ödeme varsa elbette bu ortadan kaldırılsın, kamu zarar etmesin ancak bu maddeyi görüşürken de mutlaka esastan "Verilen sosyal yardımlar gerçekten yurttaşlarımıza yetiyor mu, yetmiyor mu?" diye buna da bakmak lazım.

Çocuğun yüksek yararı ilkesi gereğince, suça sürüklenen, suç mağduru olan veya sokakta sosyal tehlikelerle karşılaşan çocukların ve ayrıca refakatsiz çocukların rehabilitasyon süreçleri, standart bakım hizmetlerinden farklılaşan uzmanlık gerektiren bir yapıyı zorunlu kılmaktadır.

Öte yandan, ilgili maddenin (k) bendinde tanımlanan “Merkezi İzleme Sistemi”ne ilişkin düzenleme ciddi hak ihlalleri riski barındırmaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Merkezî İzleme Sistemi tanımını içeren (k) bendinin metinden çıkarılmasını önerdi.

Bugün suça bulaştırılan çocukların ihtisaslaştırılmış çocuk evlerinde "biri bizi gözetliyor" modunda kamera kayıtlarının alınması mıdır çözümünüz?

Daha da önemlisi, merkezi izleme sistemi adı altında getirilen düzenleme, çocukların yaşam alanlarını sürekli gözetim altında tutan bir yapıyı meşrulaştırmaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Merkezî İzleme Sistemi tanımını içeren (k) bendinin metinden çıkarılmasını önerdi.

Merkezi İzleme Sistemi'nin tanımlanması ise, teknik olarak denetimi artırıyor gibi görünse de, bu sistemin verimli çalışıp çalışmayacağı ve personel kapasitesi ile entegrasyonun nasıl sağlanacağı belirsiz.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Merkezî İzleme Sistemi tanımını içeren (k) bendinin metinden çıkarılmasını önerdi.

Kim kullanacak, bu sistem nasıl işleyecek belirgin değil. Sistem kurmak aslında önemli ama bu sistemi sadece kâğıt üzerinde kurup onu hayata geçirmekten ziyade bu sistemin nasıl işletileceği daha önemlidir.

Yapılan düzenlemede, devlet tarafından karşılanacak prim tutarı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 82 nci maddesi uyarınca belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ile sınırlandırılmıştır.

Oysa kısmi süreli çalışma hali gibi çalışma yaşamında bulunan kişilere de bu yönde destek uygulanması modelin daha işler hale gelmesini sağlayabilecekken bunun çalışmayan ev kadınlarıyla sınırlandırılması sistemi eksik bırakmıştır.

Özetle, sadece çalışmayan ev kadınları dikkate alınmamalı; part-time çalışan, zor koşullarda görev yapan, alt düzeyde maaş alan kişileri de kapsayacak bir mekanizmanın hayata geçirilmesi gerekmektedir.

Bu düzenleme koruyucu aile modelini teşvik ediyor gibi görünse de, ödemeler yalnızca prime esas kazanç alt sınırı üzerinden ve isteğe bağlı sigortalılara yapılmakta, gerçek gelir ve giderlerle uyumlu bir destek sağlanmamaktadır.

Bu maddeyle de getirdiğimiz düzenlemede eğer devlet koruyucu aileye bir katkı sağlayacak ve ona bir imkân sunacaksa bu sunduğu imkânları da denetleyecek kuvvetli bir mekanizmayı öngörmesi lazım.

Bundan sonraki aşamada koruyucu aile uygulaması çok daha güçlü teşviklerle desteklenmelidir. Aylık bakım ödemeleri makul seviyeye yükseltilmelidir.

Sosyal güvencesi olmayan koruyucu ailelerin sigorta primlerinin devlet tarafından karşılanması çocukların aile ortamında büyümesini teşvik etmesi açısından olumlu bir düzenlemedir.

Madde ile getirilen düzenleme sayesinde, bu gençlerin eğitim hayatları boyunca en fazla 25 yaşını tamamlayıncaya kadar desteklenmeye devam edilmesi sağlanarak devletin koruma yükümlülüğünün sürdürülebilirliği hedeflenmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Desteğe tavan, süreli desteğe iki yıl, geçici desteğe yılda iki kez ve aynı aileden en fazla iki kişi sınırı getirilmesini önerdi.

Bir sosyal yardımın miktarı ve süresi kanunla açık bir biçimde korunmalıdır. Bu hususta yürütmeye doğrudan yönetmelikle belirleme yetkisi verilemez.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Desteklerin yönetmelikle belirlenmesine ilişkin üçüncü fıkranın metinden çıkarılmasını önerdi.

Bakın değerli milletvekilleri, getirilmek istenen maddede desteğin miktarı, süresi ve şartları yönetmeliğe bırakılıyor.

Bu çerçevede destekten yararlanma kriterlerinin, gelir eşiklerinin, yardım miktarlarının ve sürelerinin kanunda açıkça düzenlenmesi, idarenin takdir yetkisinin sınırlandırılması ve uygulamada birlik sağlanması bakımından büyük önem arz etmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Destek ölçütlerinin ve ödeme sınırlarının kanuna yazılmasını, rücuda kamu görevlisinin de sorumlu tutulmasını önerdi.

Gelir durumu, hane yapısı, çocuğun ihtiyaç düzeyi ve bölgesel farklılıklar gibi objektif göstergeler açıkça tanımlanmadığı sürece, aynı durumda olan vatandaşlar arasında farklı uygulamaların ortaya çıkması kaçınılmazdır.

Sosyal ve ekonomik desteklerin kapsamı, miktarı ve koşulları kanunla açıkça düzenlenmek yerine yönetmeliklere bırakılmakta; bu durum hukuki belirlilik ve eşitlik ilkelerini zedelemektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. "25 yaşını tamamlayana kadar" ibaresinin çıkarılmasını önerdi.

Hak dediğiniz şey yönetmeliğe bırakılamaz, hak dediğiniz şey yurttaşın önüne açık ve net bir şekilde konulur, aksi hâlde, hukuk devleti değil belirsizlik rejimi kurarsınız.

Kanunla düzenlenmesi gereken temel unsurların yönetmeliğe bırakılması, uygulamada belirsizlik oluşturabileceği gibi, aynı zamanda Anayasa'nın öngördüğü çerçevede normların açık ve belirli olması ilkesine ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirmektedir.

Madde ile, çeşitli sebeplerle faaliyetine son verilen veya kapatılan özel sosyal hizmet kuruluşlarında bakım gören engelli ve yaşlıların bu süreçte mağdur olmamaları için güvence mekanizması oluşturulmaktadır.

Kamunun sorumluluğunda olması gereken bakım evleri ve rehabilitasyon sistemleri, yıllar boyunca özel işletmelerin sorumluluğuna devredilmiş, kamu, üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemiştir.

Aslında birçok alanda iktidarınız bunu yapıyor, önce kontrolsüz ve denetimsiz şekilde işe koyuluyorsunuz, sonra "Olmadı." deyip kapatmaya gidiyorsunuz.

Bu çerçevede azami sürenin daha esnek ve ihtiyaç temelli bir şekilde yeniden düzenlenmesi, gerekli hallerde uzatılabilmesine imkân tanınması ve sürenin aşılması durumunda uygulanacak usul ve esasların kanun düzeyinde açıkça belirlenmesi gerekmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Hizmetin azami altı ayla sınırlanmasını öngören "ve azami altı ay süreyle" ibaresinin çıkarılmasını önerdi.

Mesela huzurevinde kalan 85 yaşındaki demans hastası bir kişinin fiziksel bakımı, alıştığı ortam, tanıdığı personel hayati önemdedir. Böyle bir kişi için uygun bir kurumu altı ay içinde bulmak da gerçekten zordur.

Teklifin 7. Maddesi ile özel engelli ve yaşlı bakım merkezlerinin kapatılması durumunda hizmetin devamına ilişkin değişiklik, yaşlı ve engelli bakımında ağır hak ihlallerine varan asıl sorunları görmezden gelen bir yaklaşım sergilemektedir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Hukukun bütün temel ilkelerini, hepsini yok sayıyorsunuz, masumiyet karinesini yok sayıyorsunuz.

Özellikle adli kovuşturma açılması halinde henüz kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmadan kuruluşlara yönelik tedbir uygulanabilmesi, masumiyet karinesinin ihlalidir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Tedbirlerin yalnızca hizmeti tehlikeye düşüren durumda ve hâkim kararıyla alınmasını önerdi.

Mevcut uygulamada karşılaşılan tereddütleri gidermek ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını sağlamak amacıyla; istihdam hakkından yararlanabilmek için aranan şartlar somutlaştırılmaktadır.

İstihdam konusunda suistimallerin olduğu bizlerin de kulağına gelmektedir ancak bunun çözümü korunmaya muhtaç çocukların istihdam süresini iki yıldan beş yıla çıkarmak değildir.

Koruma süresinin 2 yıldan 5 yıla çıkarılması, 30 yaş sınırı getirilmesi ve merkezi sınav şartı gibi düzenlemeler; zaten dezavantajlı koşullarda büyüyen gençlerin kamusal istihdama erişimini daha da güçleştirmektedir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Bu yasa teklifi dezavantajlı gençleri desteklemek yerine önlerine yeni engeller dikmektedir.

Mevcut düzenlemede iki yıl olan kurum bakımından faydalanma süresi beş yıla çıkarılmış, başvuru için 30 yaş sınırı getirilmiş ve hak sahiplerinin en az lise (ortaöğretim) mezunu olması zorunlu kılınmıştır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Mücbir sebeple beş yıl şartının aranmayabilmesini, işverene prim desteğinin sekiz yıla kademeli çıkarılmasını önerdi.

İyi de böyle bir problem varsa, bunu istismar eden, suistimal eden varsa bunu çözmek sizin göreviniz. Bunun faturasını orada mağdur durumdaki binlerce insana kesemezsiniz.

Günümüzde sosyal hizmet modellerinin değişmesi ve kurum bakımındaki standartların yükselmesi, teknolojinin sunduğu imkanlardan azami ölçüde yararlanılmasını zorunlu kılmaktadır.

Koruma amacı gerekçe gösterilse dahi, daha az müdahaleci denetim ve güvenlik tedbirleriyle aynı amaca ulaşılabileceği değerlendirilmekte, sürekli izleme rejimi gerekli ve orantılı görülmemektedir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Yazılım destekli ve merkezi bir kamera sistemiyle bu yaşam alanlarının kesintisiz izlenmesi, Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan "Özel Hayatın Gizliliği" ilkesine olduğu gibi, BM Çocuk Hakları Sözleşmesi'ne de aykırıdır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Her ne kadar idare tarafından özel alanlara (banyo, tuvalet vb.) kamera yerleştirilmeyeceği ifade edilmiş olsa da, bu hususun kanun metninde açık bir yasak olarak düzenlenmemesi önemli bir eksikliktir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Değerli milletvekilleri, kamera kötü muameleyi ortadan kaldırmaz, yalnızca kaydeder, belki bir miktar caydırıcılığı olabilir ancak önemli risklerinden bahsetmeden olmaz.

Özellikle gelir ve mali durum bilgilerine erişimin güvence altına alınması, yardımların gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşmasını sağlayarak sosyal yardım sisteminin etkinliğini artıracaktır.

Ancak bu tür kişisel verilerinin madde kapsamında alınıp işlenebilir hale gelmesi riskler barındırmaktadır. Zira bu tür veriler, profil çıkarma, siyasi çalışmalar için kullanılma, bu profile göre siyasi propaganda yapma gibi amaçlar için de kullanılabilir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Yardım yaptığınız kişilerin verilerini alabilirsiniz ama yardım yapmadığınız kişilerin verilerini burada toplamak çok çok yanlış.

Teklifin 9 ve 10. maddeleriyle getirilen merkezi izleme ve veri toplama düzenlemeleri, sosyal hizmet alanını bir gözetim mekanizmasına dönüştürme riski taşımaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Bu düzenleme sosyal devlet anlayışını güçlendiren bir adım olmaktan ziyade yoksulluğu yöneten ve yoksulları denetim altında tutan bir yaklaşımın kurumsallaştırılması riskini barındırmaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Yalnızca başvuruyla doğrudan ilgili ve zorunlu verilerin istenmesini, saklama süresinin bağımsız denetime tabi olmasını önerdi.

Bu maddede "her türlü veri ve bilgiyi" denilmektedir. Bu ifade hukuk tekniği bakımından da sakattır, özgürlükler bakımından da tehlikelidir.

Bu destek mekanizmaları ile öncelikle kadın ve beraberindeki çocuğun şiddetten korunması, psikolojik iyilik halinin sağlanması, sürdürülmesi ve böylece kadının güçlenmesine katkı verilmesi amaçlanmaktadır.

Bu teklifle getirilen harçlıkların birçoğu mevcutta ödenmekte ancak teklifle açıkça bir kanuni oran, atıf yapılan diğer kanun ve yönetmelikle beraber yasal dayanak ve ilden ile değişmeyecek tektip uygulama sağlanmaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Harçlığı ilköğretime başlamamış çocuklarla sınırlamayı, ödemelerin şiddet uygulayan kişiden tahsilini önerdi.

Kadın konukevlerinde kalan kadınlara ve çocuklara yönelik düzenlemelerde ise “harçlık” gibi ifadelerle sosyal destekler küçültülmekte; bu destekler bir hak olmaktan çıkarılıp, komisyon kararlarına bağlı bir lütuf haline getirilmektedir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Kadınlara harçlık değil güvence gerekiyor. Şiddet gören kadına sunulan destek sadaka diliyle sunulamaz.

Öngörülen destek, geçici ve sınırlı bir harçlık niteliğinde olup kadınların bağımsız bir yaşam kurmalarını sağlayacak istihdam, barınma ve sosyal güvence mekanizmalarına ilişkin herhangi bir yapısal düzenleme içermemektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Harçlığın "düzenli" olarak verilmesini önerdi.

Şunu açıkça ifade etmek gerekir: Şiddet mağduru bir kadına verilen sınırlı bir harçlık, sosyal devletin sorumluluğunu yerine getirdiği anlamına gelmez.

Sosyal devletin görevi, geçici desteklerle günü kurtarmak değil o kadını yeniden hayata kazandırmak, kendi ayakları üzerinde durabilecek güce ulaştırmaktır; bugün burada eksik olan tam da budur.

Madde ile; Sosyal Hizmetler Kanununda yapılan değişiklikler nedeniyle hak kaybı oluşmasının ve mağduriyet yaşanmasının önlenmesi için geçiş sürecine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. "Talep edilmez" ibaresinin "talep edilemez" olarak değiştirilmesini önerdi.

Düzenleme ile müktesep hakların (edinilmiş haklar) sınırlandırılması açısından tartışmaya sebebiyet verebilecek niteliktedir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Özellikle on iki aylık hak düşürücü başvuru süresi, sosyal hizmet desteğine muhtaç bireylerin bilgiye erişim zorlukları düşünüldüğünde hak arama hürriyeti önünde engel oluşturabilecektir.

İstihdam hakkı ise başvuru karmaşasına terk edilemez. Devlet hak sahibini tespit etmeli, bilgilendirmeli, yönlendirmeli ve süreci aktif biçimde işletmelidir.

Darülaceze’ye yapılacak gıda, temizlik, giyecek ve yakacak bağışları ile diğer bağış ve yardımların teşvik edilmesi, kurumun mali sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir.

Teklifin 1, 13 ve 20. maddeleri, Darülaceze lehine gelir vergisi indirimi, Katma Değer Vergisi istisnası ve kurumlar vergisi matrah indirimi öngörerek, belirli bir kurumu mali olarak destekleyen üçlü bir vergi teşvik mimarisi kurmaktadır.

Öte yandan, yalnızca Darülaceze'ye özgü vergi avantajı tanınması, benzer faaliyet yürüten diğer kurumlar karşısında nesnel bir temele dayanmayan bir ayrıcalık oluşturarak eşitlik ilkesini zedelemektedir.

Bu nedenlerle teklifin 14'üncü maddesinin, Anayasa'nın sosyal devlet, eşitlik ve hukuk devleti ilkeleriyle uyumsuz bulunmaktadır.

Böylece, gelir desteğinin ne zaman ve ne kadar ödeneceği, hangi belediyeye ne kadar verileceği tamamen belirsiz hâle getirilmektedir. İdareye istediğin zaman yap, istemezsen yapma keyfîliğini getirmektedir.

Dolayısıyla gerçek sorun, hak sahiplerinin ücretsiz ulaşım hakkının sürdürülebilir biçimde güvence altına alınması ve yerel ulaşım sistemlerinin mali açıdan desteklenmesidir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Toplumumuzun geleceği olan çocukların yetiştirilmesinde doğumdan sonraki ilk aylarda anne çocuk birlikteliğinin sağlanması büyük önem arz etmektedir.

Teklifin 2, 15 ve 16. maddeleri ile doğum sonrası izin sürelerinin artırılması ilk bakışta olumlu bir düzenleme gibi sunulsa da, bu artışın yalnızca kadın üzerinden tanımlanması; çocuk bakımını kadının asli görevi olarak gören toplumsal cinsiyetçi yaklaşımın bir devamıdır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Babalara da doğumdan sonra anne ile eşit sürede izin verilmesini önerdi.

Madde 15 ile doğum sonrası analık izninin 24 haftaya çıkarılması ilk bakışta kadınlar lehine bir düzenleme olarak sunulsa da, Türkiye'deki mevcut iş gücü piyasası dikkate alındığında bu değişikliğin ciddi yapısal sorunlar barındırdığı görülmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Doğum sonrası izni kırk altı haftaya, toplam izni elli dört haftaya çıkarmayı önerdi.

Ayrıca, yüksek kreş ücretleri ve bakıcı masrafları kadınların çalışma hayatından çekilmelerinde en büyük etkendir.

Maddede yapılan değişiklik ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda eşi doğum yapan memurlara verilen on günlük babalık izin süresinin, eşi doğum yapan erkek işçilere de tanınarak yeknesaklığın sağlanması amaçlanmaktadır.

İşçinin evlenmesi, evlat edinmesi veya ana ya da babasının, eşinin, kardeşinin yahut çocuğunun ölümü hallerinde verilmekte olan üç günlük izin süresinde ise herhangi bir değişiklik yapılmamıştır. Ancak anılan sürenin yetersiz olduğu değerlendirilmektedir.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Evlenme ve yakın ölümü gibi hallerdeki üç günlük izni beş güne çıkarmayı önerdi.

Babaya, erkek işçilere verilen doğum izni on güne çıkarılıyor. Tabii, doğum bekleyen birçok yurttaşımız için önemli ama en azından otuz gün olması gerektiğini düşünüyoruz.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

On günlük bir süre çoğu zaman yalnızca doğum sonrası bürokratik işlemler ve kısa süreli refakat için yeterli olmakta; aile içi bakım sorumluluğunun paylaşılması açısından anlamlı bir katkı sunamamaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Babalık izninin ona değil yirmi güne çıkarılmasını önerdi.

Üzerinde konuştuğumuz 16'ncı maddede teklifimiz, on olarak gelen doğum sonrası izni yirmiye çıkarmaktır.

Çalışma hürriyeti, masumiyet karinesi ile çocuk hakları ve çocuğun üstün yararı arasında bir denge gözetilmesinde yarar vardır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Mahkûmiyet affa uğrasa da yasağın sürmesini, soruşturma altındakilerin işten geçici uzaklaştırılmasını önerdi.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. İzin ve ruhsatların derhâl iptal edileceğini öngören cümlenin çıkarılmasını önerdi.

Çocuğun güvenliğini, çocuğun korumasını mahkeme dosyasının son safhasına havale eden bir düzenleme ne çocuğun üstün yararından ne de çocuk korumasından bahsedemez.

Ayrıca, analık hali tanımlanırken gebeliğin başlamasından itibaren doğumdan sonraki on altı haftalık süre esas alındığından ve bu ifade çoğul gebelikte verilmiş olan süreyi de kapsadığından “çoğul gebelik halinde ise ilk on haftalık” ibaresi çıkarılmaktadır.

Bununla birlikte söz konusu değişiklik, analık izni sürelerinin artırılmasına paralel bir teknik uyum düzenlemesi niteliği taşısa da, Türkiye'de çalışan kadınların karşı karşıya olduğu daha geniş sosyal politika sorunlarını ele almak bakımından sınırlı bir kapsam sunmaktadır.

Çoğul gebelikte de doğum sonrası anneye ek bir süre daha verilmeliydi çünkü bebekler genelde prematüre doğmaktadır.

Madde ile 4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinde yapılan değişikliğe uyum sağlayacak şekilde düzenleme yapılması amaçlanmaktadır.

Mevcut düzenlemede ayakta tedavi esasına göre ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinin günlük kazancın üçte ikisi oranında belirlenmesi, doğum sonrası dönemde gelir kaybını telafi etmekte yetersiz kalmakta; kadın sigortalının hane gelirinde belirgin düşüşe yol açmaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Ödeneği günlük kazancın üçte ikisinden beşte dörde çıkarmayı önerdi.

4/A ve 4/B kapsamında çalışan kadınların arasında uygulama farklılıkları ve süre yetersizliği hem eşitlik ilkesine hem de sosyal devlet anlayışına aykırıdır.

Madde 19, ödeneğin miktarını değil sadece süresini düzenleyerek, yoksulluk sınırına yakın yaşayan kadınlar için "ücretli izin" ile "gelir kaybı" arasında bir denge kuramamaktadır.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Doğum öncesi izni altı, doğum sonrası izni kırk altı haftaya çıkarmayı önerdi.

Bu yüzden vermiş olduğumuz önergeyle bu sürenin doğum sonrası kırk altı haftaya çıkarılmasıyla en azından çocuklarımızın ilk yaşında anne sevgisinden mahrum kalmaması amaçlanmaktadır.

Darülaceze’ye yapılacak gıda, temizlik, giyecek ve yakacak bağışları ile diğer bağış ve yardımların teşvik edilmesi, kurumun mali sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir.

Teklifin 1, 13 ve 20. maddeleri, Darülaceze lehine gelir vergisi indirimi, Katma Değer Vergisi istisnası ve kurumlar vergisi matrah indirimi öngörerek, belirli bir kurumu mali olarak destekleyen üçlü bir vergi teşvik mimarisi kurmaktadır.

Son olarak, düzenleme siyasi mesaj olarak Darülaceze'ye özel destek vurgusu yaparken, geniş sosyal hizmet ağının bütününe yönelik bir perspektif sunmamaktadır.

Vergi indirimi yoluyla bağışı teşvik etmek kamunun doğrudan hizmet sunma yükümlülüğünü azaltmanın bir aracı hâline asla getirilmemelidir.

Madde ile, Kanunun diğer maddelerinde yapılan düzenlemelerin ve getirilen koruma tedbirlerinin etkin bir şekilde uygulanabilmesi, düzenleme alanına giren eylemlerin ve bu eylemleri gerçekleştiren aktörlerin hukuki bir statüye kavuşturulması amaçlanmaktadır.

Cumhuriyet Halk Partisi olarak, dijital bağımlılığın sadece oyun üretimi, yazılım, satın alım, ebeveyn denetimi ve sektör ile kamu otoritesi arasındaki ilişkiyle sınırlı olmadığını savunuyoruz.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Dijital bağımlılık, sanal kumar, siber zorbalık ve zararlı içerik gibi kavramların da kanunda tanımlanmasını önerdi.

Teklifin 21. maddesi ilk bakışta metin tekniğine ilişkin bir değişiklik gibi görülebilir. Ne var ki bu madde, 22 ve 23. maddelerle birlikte değerlendirildiğinde, sosyal ağ sağlayıcılara dönük bütüncül yaptırım mimarisinin bir parçası hâline gelmektedir.

Ayrıca, herhangi bir ölçek veya eşik kriteri öngörülmemesi, küçük geliştiriciler ile büyük şirketlerin aynı yükümlülüklere tabi tutulmasına yol açabilir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Velev ki bu düzenlemeleri bu kanun içerisinde, bu torba yasada görüştürüyorsunuz; hiç olmazsa bir tali komisyon olarak Adalet Komisyonunda ve Dijital Mecralar Komisyonunda bu konuların bir irdelenmesi gerekir.

Maddenin yedinci fıkrasında yapılan değişiklik ile çocukların fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimlerinin dijital ortamdaki zararlı içeriklerden, siber zorbalıktan ve istismardan korunması amacıyla kesin ve koruyucu tedbirler getirilmektedir.

Teklif, diğer fıkralarıyla birlikte ele alındığında, çocuklara yönelik internet, sosyal medya yasaklarını bahane ederek, ileride seçim süreçlerine de etki edebilecek, kapsamlı internet ve sosyal medya yasaklarına dahi kapı aralayabilecek geniş hükümler içermektedir.

Yaş doğrulama sistemine ilişkin belirsizlikler düzenlemenin en zayıf yönlerinden birini oluşturmaktadır. Mevcut haliyle düzenleme kullanıcıların kimlik bilgilerinin sosyal ağ sağlayıcılarıyla paylaşılması riskini barındırmaktadır.

Çocuklara hizmet sunulmamasını sağlamak için sosyal ağ sağlayıcıların yaşı doğrulaması gerekecek; bu ise yalnızca çocuklara değil, tüm kullanıcılara ilişkin kimlik ve yaş tespiti anlamına gelecektir.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Bu ne demektir? Bu, sadece çocukların değil toplumun tamamının kimliklendirilmesi demektir.

Öncelikle, 15 yaş altına mutlak erişim yasağı ve buna bağlı yaş doğrulama zorunluluğu, pratikte etkili olmaktan ziyade kolaylıkla aşılabilir bir düzenleme niteliği taşımaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Siz konunun muhataplarıyla oturup da konuşmuyorsunuz, siz Parlamentoda Dijital Mecralar Komisyonunu muhatap almıyorsunuz; siz bu noktada, STK'leri, yetkin, teknik isimleri muhatap almıyorsunuz.

Dijital teknolojilerin gelişimiyle birlikte oyun sektörü, özellikle çocuklar ve gençler üzerinde büyük bir etki alanına sahip olmuştur. Ancak bu gelişme; şiddet, müstehcenlik, bağımlılık yapıcı unsurlar ve bilinçsiz harcamalar gibi riskleri de beraberinde getirmektedir.

Söz konusu düzenlemeler kanun teklifinin 22.maddesiyle yeniden düzenlenen Ek: 4. maddenin 22. fıkrasında olduğu gibi, yaptırımlar anayasada güvence sağlanmış ifade hürriyetine, haberleşme hürriyetine sınırlandırıcı hüküm içermektedir.

Teklifin 23. maddesiyle 5651 sayılı Kanuna eklenmek istenen düzenleme, sansür ve denetim rejimini sosyal medyanın ötesine taşımakta; Steam, Epic Games ve benzeri oyun dağıtıcıları ile oyun sağlayıcılarını da kapsam altına almaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Cevabınız aslında korumak değil bir baskı yaratmak, sansür yaratmak ve tek tipçi bir anlayışı burada da hayata geçirmeye çalışmaktan başka bir şey değil.

Düzenlemede esas alınan “günlük erişimi yüz bin” eşiği, dijital oyun ekosisteminin dinamik yapısını yansıtmaktan uzaktır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Üçüncü sorun, şeffaflık talebi gerçekçi değil. Madde devlete şu yetkiyi veriyor: Platformlara git; algoritmalarını, verilerini, ticari sırlarını getir.

Toplumumuzun geleceği olan çocukların yetiştirilmesinde doğumdan sonraki ilk aylarda anne çocuk birlikteliğinin sağlanması büyük önem arz etmektedir.

Özellikle belirtilmelidir ki, söz konusu madde teklifiyle her fıkrasında, farklı kanunlarda düzenleme önerilmesi nedeniyle sorunludur. Bu fıkraların ayrı birer madde teklifi olarak değiştirilmesi gerekir.

Bu artışı gerekli ancak eksik ve yetersiz buluyoruz. Sadece izin süresini artırmakla sorunun özüne dokunamaz ve çözüm üretemezsiniz.

Maddenin değiştirilmesini önerdi. Doğum sonrası izni kırk altı haftaya, toplam izni elli dört haftaya çıkarmayı önerdi.

Bu ifade ile sadece İstanbul’da değil Türkiye’nin ihtiyaç bulunan diğer şehirlerinde ikamet eden ya da yurt dışında yaşayanların da Darülaceze’nin vereceği sosyal hizmetlerden faydalanması amaçlanmaktadır.

130 yıllık bir Nizamname ile İstanbul'a özel bir model olarak tanımlanan Darülaceze işleyişinin ağının genişletilmesi, köklü bir geleneğin ortadan kaldırılması anlamını taşımaktadır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Sayıştay denetimi altında olduğu vurgulanıyor amma velakin Sayıştay denetiminde bu kurumla ilgili ayrıntılı bir rapor da bulmak pek mümkün değil.

Oysa teklif, bu ihtiyaca cevap vermek yerine, tek bir kurumu büyüterek merkezden çevreye yayılan bir model önermektedir. Bu model sosyal hizmetleri demokratikleştirmez; merkezileştirir.

Bu nedenle, Darülaceze'nin mevcut hizmet alanında güçlendirilmesi ve kapasitesinin artırılması öncelikli olmalı; hizmetlerin yaygınlaştırılması ise mevcut kamu kurumlarıyla uyumlu, tamamlayıcı ve güçlü bir denetim çerçevesi içinde kademeli olarak planlanmalıdır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.

Madde ile sosyal yardımların etkin bir biçimde gerçekleştirilmesi amacıyla Darülaceze’nin gıda bankacılığı faaliyetinde bulunabilmesine imkân tanınmaktadır.

Teklifin bu maddesi yurttaşlarımızın yardım değil hak sahibi olduğu, insan onuruna yaraşır yaşam koşullarının güvence altına alındığı bir sosyal devlet anlayışını savunmak adına kanun teklifi metninden çıkarılmalıdır.

Gıda bankacılığı, yoksulluğu ortadan kaldıran bir sosyal politika değildir; yoksulluğun yarattığı açlık ve temel ihtiyaç eksikliği gibi sonuçları geçici olarak hafifleten bir araçtır.

Maddenin tekliften çıkarılmasını önerdi.